"ආකර්ෂණ නීතිය" (Law of Attraction) යනු නූතන ස්වයං-වර්ධන සංකල්පයක් වන අතර, එය බුදු දහමේ මූලික ඉගැන්වීම් සමඟ සෘජුව නොගැලපේ. කෙසේ වෙතත්, සමහර අදහස් බුදු දහමේ ඇතැම් ඉගැන්වීම් සමඟ සමානකම් දක්වන අතර වෙනස්කම්ද ඇත. මේ ආකාරයට සමානකම් දැක්වීම නිසා සමහරක් ආකර්ශන නීතිය පිළිබඳව දේශන පවත්වන පුද්ගලයන් විසින් ආකර්ශන නීතිය සමග බුදු දහම සමාන බව පෙන්වීමට උත්සාහ දරනු මා දැක ඇත. ඔවුන් වෙනස්කම් පිළිබඳව කතා කරන්නේ නැත. මෙනිසා මේ පිළිබඳව කෙටියෙන් සලකා බැලීමට මා සිතුවෙමි.
මෙම සංකල්ප දෙක අතර ඇති සමානකම් සහ වෙනස්කම් සලකා බලමු.
සමානකම්:
සිතුවිලි වල බලය:
ආකර්ෂණ නීතිය සහ බුදු දහම යන දෙකම සිතුවිලි වල බලය පිළිගනී. බුදු දහමේ ධම්මපදයේ මෙසේ සඳහන් වේ:
"මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා, මනොසෙට්ඨා මනොමයා"
"සිත පෙරටු කොට ඇති ධර්මයෝය, සිත ශ්රේෂ්ඨය, සිතින් මැවූවෝය" (Dhp 1)
කර්මය සහ ප්රතිඵල:
ආකර්ෂණ නීතිය අනුව, අපගේ සිතුවිලි සහ ක්රියා අපගේ ජීවිතයේ ප්රතිඵල නිර්මාණය කරයි. මෙය බුදු දහමේ කර්ම සිද්ධාන්තය හා සමාන වේ.
වෙනස්කම්:
ආත්ම සංකල්පය:
ආකර්ෂණ නීතිය ස්ථිර ආත්මයක් පිළිගනී. බුදු දහම අනාත්ම සිද්ධාන්තය ඉගැන්වයි.
දුක පිළිබඳ දැක්ම:
ආකර්ෂණ නීතිය දුක මඟහරවා ගත හැකි බව පවසයි. බුදු දහම දුක යථාර්ථයක් ලෙස පිළිගනී.
සාරධර්ම:
බුදු දහම සදාචාරාත්මක ජීවිතයක් ගත කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි. ආකර්ෂණ නීතිය මෙය අවධාරණය නොකරයි.
නිවන:
බුදු දහමේ අවසාන අරමුණ නිවන් සාක්ෂාත් කර ගැනීමයි. ආකර්ෂණ නීතිය මෙවැනි ආධ්යාත්මික ඉලක්කයක් නොමැත.
කර්මය පිළිබඳ අවබෝධය:
බුදු දහමේ කර්ම සිද්ධාන්තය වඩාත් සංකීර්ණ වන අතර, එය හුදෙක් සිතුවිලි මත පමණක් රඳා නොපවතී.
අංගුත්තර නිකායේ මෙසේ සඳහන් වේ:
"චෙතනාහං, භික්ඛවෙ, කම්මං වදාමි. චෙතයිත්වා කම්මං කරොති – කායෙන වාචාය මනසා."
"මහණෙනි, චේතනාව කර්මය යැයි මම කියමි. සිතා කර්මය කරයි - කයෙන්, වචනයෙන්, මනසින්." (AN 6.63)
මෙම සූත්රයෙන් පැහැදිලි වන්නේ කර්මය යනු හුදෙක් සිතුවිලි පමණක් නොව, සිතා මතා කරන ක්රියා බවයි.
මේ ආකාරයට සමානකම් සහ වෙනස්කම් සලකා බැලීමේ දී ආකර්ෂණ නීතිය සහ බුදු දහම අතර සමහර සමානකම් තිබුණද, ඒවා මූලිකවම වෙනස් දර්ශන දෙකක් බව පැහැදිලි ය. බුදු දහම වඩාත් සම්පූර්ණ ජීවන දර්ශනයක් සහ ආධ්යාත්මික මාර්ගයක් ඉදිරිපත් කරයි. එබැවින්, බෞද්ධයන් ලෙස අප බුදු දහමේ මූලික ඉගැන්වීම් වලට අනුකූලව ජීවත් වීම වැදගත් වේ.
මෙම සංකල්ප දෙක අතර ඇති සමානකම් සහ වෙනස්කම් සලකා බලමු.
සමානකම්:
සිතුවිලි වල බලය:
ආකර්ෂණ නීතිය සහ බුදු දහම යන දෙකම සිතුවිලි වල බලය පිළිගනී. බුදු දහමේ ධම්මපදයේ මෙසේ සඳහන් වේ:
"මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා, මනොසෙට්ඨා මනොමයා"
"සිත පෙරටු කොට ඇති ධර්මයෝය, සිත ශ්රේෂ්ඨය, සිතින් මැවූවෝය" (Dhp 1)
කර්මය සහ ප්රතිඵල:
ආකර්ෂණ නීතිය අනුව, අපගේ සිතුවිලි සහ ක්රියා අපගේ ජීවිතයේ ප්රතිඵල නිර්මාණය කරයි. මෙය බුදු දහමේ කර්ම සිද්ධාන්තය හා සමාන වේ.
වෙනස්කම්:
ආත්ම සංකල්පය:
ආකර්ෂණ නීතිය ස්ථිර ආත්මයක් පිළිගනී. බුදු දහම අනාත්ම සිද්ධාන්තය ඉගැන්වයි.
දුක පිළිබඳ දැක්ම:
ආකර්ෂණ නීතිය දුක මඟහරවා ගත හැකි බව පවසයි. බුදු දහම දුක යථාර්ථයක් ලෙස පිළිගනී.
සාරධර්ම:
බුදු දහම සදාචාරාත්මක ජීවිතයක් ගත කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි. ආකර්ෂණ නීතිය මෙය අවධාරණය නොකරයි.
නිවන:
බුදු දහමේ අවසාන අරමුණ නිවන් සාක්ෂාත් කර ගැනීමයි. ආකර්ෂණ නීතිය මෙවැනි ආධ්යාත්මික ඉලක්කයක් නොමැත.
කර්මය පිළිබඳ අවබෝධය:
බුදු දහමේ කර්ම සිද්ධාන්තය වඩාත් සංකීර්ණ වන අතර, එය හුදෙක් සිතුවිලි මත පමණක් රඳා නොපවතී.
අංගුත්තර නිකායේ මෙසේ සඳහන් වේ:
"චෙතනාහං, භික්ඛවෙ, කම්මං වදාමි. චෙතයිත්වා කම්මං කරොති – කායෙන වාචාය මනසා."
"මහණෙනි, චේතනාව කර්මය යැයි මම කියමි. සිතා කර්මය කරයි - කයෙන්, වචනයෙන්, මනසින්." (AN 6.63)
මෙම සූත්රයෙන් පැහැදිලි වන්නේ කර්මය යනු හුදෙක් සිතුවිලි පමණක් නොව, සිතා මතා කරන ක්රියා බවයි.
මේ ආකාරයට සමානකම් සහ වෙනස්කම් සලකා බැලීමේ දී ආකර්ෂණ නීතිය සහ බුදු දහම අතර සමහර සමානකම් තිබුණද, ඒවා මූලිකවම වෙනස් දර්ශන දෙකක් බව පැහැදිලි ය. බුදු දහම වඩාත් සම්පූර්ණ ජීවන දර්ශනයක් සහ ආධ්යාත්මික මාර්ගයක් ඉදිරිපත් කරයි. එබැවින්, බෞද්ධයන් ලෙස අප බුදු දහමේ මූලික ඉගැන්වීම් වලට අනුකූලව ජීවත් වීම වැදගත් වේ.
