ඦඪුෟҨති
ඦඪුෟҨති
උච්චාරණය: Jha-ḍhūr-ḷa-thi (ජ-ඪූර්-ළ-ති)
මෙම වචනය භාෂාමය පුරාවස්තුවක් ලෙස සැලකේ. එය ගැඹුරු දාර්ශනික අර්ථයක් සහිත පදයක් වන අතර, පූර්ව-නුවර යුගයට අයත් ගුප්ත ශාස්ත්රීය ග්රන්ථ කිහිපයක පමණක් දක්නට ලැබේ. එය කටවහරේ සිංහල භාෂාවේ කොටසක් නොවන අතර, ඒ පිළිබඳව දන්නේ ඉතිහාසඥයින් සහ පුරාණ දර්ශනය හදාරන ශිෂ්යයින් අතලොස්සක් පමණි.
අර්ථය සහ සංකල්පය
ඦඪුෟҨති (ජඪූර්ළති) යනු
"විශ්වීය මතකයේ නොපෙනෙන, චක්රීය රටාව" විස්තර කරන සංයුක්ත නාම පදයකි.
එය පුද්ගලික මතකය ගැන සඳහන් නොකරයි, නමුත් විශ්වයම—එහි ගල්, ජලය සහ ජීවීන් තුළ—සිදුවූ සියල්ල පිළිබඳ ගැඹුරු, රිද්මයානුකූල මතකයක් දරා සිටින බවට වන අදහසයි. එය ස්වභාවික ලෝකය තුළින් වටහා ගත හැකි මැවීමේ දෝංකාරයයි.
- උදාහරණය: සීගිරිය හෝ හෝර්ටන් තැන්න වැනි ස්ථානයක ඉහළ සිටින විට අතීතය සමඟ ඇතිවන ගැඹුරු සම්බන්ධතාවයේ හැඟීම විස්තර කිරීමට මෙය භාවිතා කළ හැකිය. එය ගලෙහි ඇති 'මතකය' සහ සුළඟේ ඇති 'ඉතිහාසය' යි.
නිරුක්තිය සහ සම්භවය
මෙම වචනය ක්රි.ව. 4 වන සියවස පමණ ශ්රී ලංකාවේ මධ්යම කඳුකරයේ ජීවත් වූ දාර්ශනික-තපස්වරුන් සමූහයකින් ආරම්භ වූ බව විශ්වාස කෙරේ. ඔවුන් උත්සාහ කළේ විඥානය (චිත්ත) සහ ස්වභාවික ලෝකය (ස්වභාවය) අතර ඇති ගැඹුරු සම්බන්ධය විස්තර කළ හැකි භාෂාවක් නිර්මාණය කිරීමටයි.
නූතන සන්දර්භය
වර්තමානයේ
ඦඪුෟҨති යන වචනය භාෂා විශාරදයින් අතර ඇති ප්රහේලිකාවකි. එහි අසාමාන්ය ගොඩනැගීම, "භාවනාමය භාෂා විද්යාව" (meditative linguistics) සඳහා උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ විට දක්වනු ලැබේ. එහිදී වචන සන්නිවේදනය සඳහා පමණක් නොව, දාර්ශනික මෙනෙහි කිරීම සඳහා වන වස්තූන් ලෙස ද නිර්මාණය කර ඇත. සිංහල භාෂාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ විශ්වවිද්යාල දේශනයකදී හෝ පුරාණ ශ්රී ලංකාව පසුබිම් කරගත් නවකතාවක ඔබට මෙම වචනය හමුවිය හැකිය
hahaa