මේ සොයා ගැනීම වුණේ 1972 දී. යේමනයේ සානා නම් මහා පල්ලිය බොහොම දිගු ඉතිහාසයක් තියෙන එකක්. 1972 ආපු මහා ජල ගැල්මක් එක්ක මේ පල්ලියේ බටහිර බිත්තිය කඩා වැටිල තියෙනවා. ඒ සුන් බුන් අයින් කරද්දී ඒ සේවකයන්ට සොහොන් ගැබක් දකින්න ලැබිල තියෙනවා. සාමාන්යයෙන් මුස්ලිම් පල්ලි වල සොහොන් ගැබ් ඉදි කරන්නේ නෑ. සේවකයන් සොහොන් ගැබ විවෘත කරල බැලුවම ඔවුන්ට හම්බ වෙලා තියෙන්නේ පුරාණ කඩදාසි ගොන්නක්. පල්ලියේ ඒ වෙනකොට වැඩ කරපු නූගත් ඉස්ලාමික සේවකයන් මේ කඩදාසි ගොන්න එකට ගොඩ ගහලා තියල තියෙද්දී යේමන පුරා විද්යා අධිකාරියේ ප්රධානියා වන ඉස්මයිල් අල් අක්වා ට දකින්නට ලැබිල තියෙනවා. මේ කරදාසි වල වටිනාකම ඔහු තේරුම් අරගත්තත්, ඒවා සංරක්ෂණයට යේමනයේ පහසුකම් තිබුණේ නෑ. ඒ නිසා යේමන රජයේ ආරාධනයෙන් ජර්මානු පුරාවිද්යාඥයන් දෙදෙනෙක් වන ගර්ඩ් පුයින් සහ ග්රාෆ් බොත්මර් මේ කටයුත්තට අත ගැහුවා.
සානා හි කුරාණය: 1972 දී ගොඩ ගසා තිබූ ආකාරය
මේ කටයුතු ආරම්භ වුණේ 1977 දී. නමුත් මේ පිළිබඳ වැඩි ප්රසිද්ධියක් නොදෙන්න යේමන රජයත්, ජර්මානු පුරා විද්යාඥයනුත් උත්සුක වුණා. මොකද, කුරාණ පිටපත් කෆීර් ලා විසින් සංරක්ෂණය කිරීම මුස්ලිමුන්ට රුස්සන්නක් නොවුනු අතර එය සැඟවීම යේමන රජයේ අවශ්යතාවය වුණා. මේ ලියවිලි වල අඩංගු මුළු තොරතුරු එකතු කර ඒවා රටින් පිට කිරීම ජර්මානු විද්යාඥයන්ට අවශ්ය වුණා. 1990 වන විට ක්ෂුද්ර පටල (microfilm) වල තිරගත කල මේ ක්රියාවලිය අවසන් වුණා. ඒ එක්කම තමයි මේ මුළු කතාවම එළියට පැන්නේ. මේ විද්යාඥයන් දෙදෙනා ඔවුන්ගේ කාරණා ඔප්පු කරන්නේ ඡායාරූප සාක්ෂි ඇතුව. ඒ නිසා මේ කරුණු බොරුය කියල කියන්නත් කාටවත්ම බෑ.
මේ ලියවිලි එළු සමින් කළ තුනී කදාසි. එනිසා කාබන් 14 කාල නිර්ණය අනුව මේවා ක්රි.ව. 645-690 දක්වා කාලයේ බව හෙළි වුණා. (මේ, උක්ත එළුවන් මරන ලද කාලයයි. ලිවීම සිද්ධ වෙන්නට ඇත්තේ ඊට මඳ පසුව වෙන්න ඕන.). අකුරු ක්රමය අනුව ලියවිල්ල ක්රි.ව. 710 පමණ කාලයේ කළ එකක් බව තහවුරු වෙනවා. ඒ අනුව බලද්දී මෙය ලෝකයේ ඇති කුරාණයේ පුරාණතම ග්රන්ථාරූඩ පිටපත බව පැහැදිලියි. උස්බෙකිස්ථානයේ ටෂ්කන්ට් හි ඇති උත්මාන් කුරාණය මෙයට සමකාලීන හෝ අළුත් බවයි පුරා විද්යාඥයන් සඳහන් කරන්නේ.
සානා හි කුරාණය: පළමුවෙන් ලියූ අකුරු මකා ඒ මත නව අකුරු ලියා ඇති ආකාරය බලන්න
මේ ලියවිලි පරීක්ෂා කරල බලපු පුරාවිද්යාඥයන්ගේ නිගමනය වුණේ මොකක්ද? සානා කුරාණයේ සුරා, අද භාවිත වෙන ඒවාට වඩා වෙනස් බව! ඒ වගේම සමහර සුරාවන් මකා දමා ඊට උඩින් අළුතින් සුරා ලියා ඇති බවත් ඔහු කියනව! (රූපය බලන්න.). ඒ මදිවාට මේක ලියල තියෙන්නේ මුහමම්ද් වාසය කල මදීනාව අවට භාවිත වෙච්ච හිජාස් ක්රමයේ අරාබි අකුරු වලින්. මේ අනුව බලද්දී මේක අනික් කුරාණ වලට වඩා සත්ය පිටපතකට වඩාත් කිට්ටු බව පෙන්වලා දෙන්න පුළුවන්. එතකොට බොහොම පැහැදිලි කාරණය තමයි කුරාණය දේව වචනය වෙනස් නොවන ලෙස අඩංගුයි කියන එක මහ විසාල බොරුවක්, රැවටීමක් බව.
ඒ වගේම පුයින් මහත්තයා ගෙන එන මතයක් තමයි සමහර කුරාණ පාඨ මුහම්මද්ට කලින් සිටි අයගෙන් ණයට ඉල්ලා ගත් ඒවා බව! පුයි මහත්තයා 1999-2002 කාලයේදී මේ ගැන කෙටි ලිපි ලියල තිබුණත්, මේ කාරණා පොතකින් එළි දක්වන්න ඔහු බලාපොරොත්තු වෙනවලු. එදාට නියම සෙලම් ටිකක් බලා ගන්න පුළුවන් වෙයි!
මේ ලිපිය ලියන කොට පාදක කර ගත්තේ මෙන්න මේ මූලාශ්ර. කියවලා බලන්න පුළුවන්.
1. Center for Muslim-Jewish Engagement
2. Codex Ṣanʿāʾ DAM 01-27.1 – A Qur’ānic Manuscript From Mid-1st Century Of Hijra
3. Ancient Qur’anic manuscripts of Sana’a and divine downfall
මේ කටයුතු ආරම්භ වුණේ 1977 දී. නමුත් මේ පිළිබඳ වැඩි ප්රසිද්ධියක් නොදෙන්න යේමන රජයත්, ජර්මානු පුරා විද්යාඥයනුත් උත්සුක වුණා. මොකද, කුරාණ පිටපත් කෆීර් ලා විසින් සංරක්ෂණය කිරීම මුස්ලිමුන්ට රුස්සන්නක් නොවුනු අතර එය සැඟවීම යේමන රජයේ අවශ්යතාවය වුණා. මේ ලියවිලි වල අඩංගු මුළු තොරතුරු එකතු කර ඒවා රටින් පිට කිරීම ජර්මානු විද්යාඥයන්ට අවශ්ය වුණා. 1990 වන විට ක්ෂුද්ර පටල (microfilm) වල තිරගත කල මේ ක්රියාවලිය අවසන් වුණා. ඒ එක්කම තමයි මේ මුළු කතාවම එළියට පැන්නේ. මේ විද්යාඥයන් දෙදෙනා ඔවුන්ගේ කාරණා ඔප්පු කරන්නේ ඡායාරූප සාක්ෂි ඇතුව. ඒ නිසා මේ කරුණු බොරුය කියල කියන්නත් කාටවත්ම බෑ.
මේ ලියවිලි එළු සමින් කළ තුනී කදාසි. එනිසා කාබන් 14 කාල නිර්ණය අනුව මේවා ක්රි.ව. 645-690 දක්වා කාලයේ බව හෙළි වුණා. (මේ, උක්ත එළුවන් මරන ලද කාලයයි. ලිවීම සිද්ධ වෙන්නට ඇත්තේ ඊට මඳ පසුව වෙන්න ඕන.). අකුරු ක්රමය අනුව ලියවිල්ල ක්රි.ව. 710 පමණ කාලයේ කළ එකක් බව තහවුරු වෙනවා. ඒ අනුව බලද්දී මෙය ලෝකයේ ඇති කුරාණයේ පුරාණතම ග්රන්ථාරූඩ පිටපත බව පැහැදිලියි. උස්බෙකිස්ථානයේ ටෂ්කන්ට් හි ඇති උත්මාන් කුරාණය මෙයට සමකාලීන හෝ අළුත් බවයි පුරා විද්යාඥයන් සඳහන් කරන්නේ.
මේ ලියවිලි පරීක්ෂා කරල බලපු පුරාවිද්යාඥයන්ගේ නිගමනය වුණේ මොකක්ද? සානා කුරාණයේ සුරා, අද භාවිත වෙන ඒවාට වඩා වෙනස් බව! ඒ වගේම සමහර සුරාවන් මකා දමා ඊට උඩින් අළුතින් සුරා ලියා ඇති බවත් ඔහු කියනව! (රූපය බලන්න.). ඒ මදිවාට මේක ලියල තියෙන්නේ මුහමම්ද් වාසය කල මදීනාව අවට භාවිත වෙච්ච හිජාස් ක්රමයේ අරාබි අකුරු වලින්. මේ අනුව බලද්දී මේක අනික් කුරාණ වලට වඩා සත්ය පිටපතකට වඩාත් කිට්ටු බව පෙන්වලා දෙන්න පුළුවන්. එතකොට බොහොම පැහැදිලි කාරණය තමයි කුරාණය දේව වචනය වෙනස් නොවන ලෙස අඩංගුයි කියන එක මහ විසාල බොරුවක්, රැවටීමක් බව.
ඒ වගේම පුයින් මහත්තයා ගෙන එන මතයක් තමයි සමහර කුරාණ පාඨ මුහම්මද්ට කලින් සිටි අයගෙන් ණයට ඉල්ලා ගත් ඒවා බව! පුයි මහත්තයා 1999-2002 කාලයේදී මේ ගැන කෙටි ලිපි ලියල තිබුණත්, මේ කාරණා පොතකින් එළි දක්වන්න ඔහු බලාපොරොත්තු වෙනවලු. එදාට නියම සෙලම් ටිකක් බලා ගන්න පුළුවන් වෙයි!
මේ ලිපිය ලියන කොට පාදක කර ගත්තේ මෙන්න මේ මූලාශ්ර. කියවලා බලන්න පුළුවන්.
1. Center for Muslim-Jewish Engagement
2. Codex Ṣanʿāʾ DAM 01-27.1 – A Qur’ānic Manuscript From Mid-1st Century Of Hijra
3. Ancient Qur’anic manuscripts of Sana’a and divine downfall
