Gemini Answer:
1. මෙලනින් වල කාර්යභාරය (Melanin as a Filter)
මෙලනින් යනු අපේ සමට වර්ණය ලබා දෙන වර්ණකයයි. එහි ප්රධාන කාර්යය වන්නේ හිරු එළියෙන් එන හානිකර පාරජම්බුල කිරණ (
UVB rays) සම තුළට කාන්දු වීම වැළැක්වීමයි. විටමින් D නිපදවීමට නම් මෙම UVB කිරණ සමේ ඇතුළත ස්ථරවලට ළඟා විය යුතුය.
- තද පැහැති සම (Dark Skin): මෙලනින් ස්ථරය ඝනකම් බැවින් එය ස්වභාවික "සන්ස්ක්රීන්" (Sunscreen) එකක් ලෙස ක්රියා කරයි. එමගින් UVB කිරණ සමට ඇතුළු වීම අවහිර කරයි.
- සුදු පැහැති සම (Fair Skin): මෙලනින් අඩු නිසා UVB කිරණ පහසුවෙන් ඇතුළු වී ඉක්මනින් විටමින් D නිපදවයි.
2. ගතවන කාලය (Exposure Time)
ශ්රී ලාංකිකයෙකුට අවශ්ය විටමින් D ප්රමාණය ස්වභාවිකව නිපදවා ගැනීමට නම්, සුදු පැහැති සමක් ඇති අයෙකුට වඩා
3 සිට 5 ගුණයක් වැඩි කාලයක් හිරු එළියේ සිටිය යුතු වේ.
- යුරෝපීය ජාතිකයෙකුට විනාඩි 10-15 කින් ලැබෙන විටමින් D ප්රමාණය නිපදවීමට, තද පැහැති සමක් ඇති අයෙකුට විනාඩි 30-60 ක් පමණ හිරු එළියට නිරාවරණය වීමට සිදු විය හැකියි.
SPF 30 හෝ 50 වැනි ඉහළ අගයකින් යුත් සන්ස්ක්රීන් එකක් ගැල්වීමේදී සිදුවන දේ මෙන්න:
1. විටමින් D නිපදවීම 95% - 99% කින් අඩුවීම
විටමින් D නිපදවීමට අවශ්ය වන්නේ හිරු එළියේ ඇති
UVB කිරණයි. සන්ස්ක්රීන් නිපදවා ඇත්තේ මෙම UVB කිරණ සමට ඇතුළු වීම වැළැක්වීමටයි.
- SPF 30: ඔබේ සමට ලැබෙන UVB කිරණවලින් 97% ක් පමණ අවහිර කරයි.
- SPF 50: UVB කිරණ 98% - 99% ක් පමණ අවහිර කරයි. පර්යේෂණ පෙන්වා දෙන්නේ නිවැරදිව සහ ඝනකමට සන්ස්ක්රීන් ආලේප කළහොත්, එම පුද්ගලයාගේ සිරුරේ විටමින් D නිපදවීම මුළුමනින්ම පාහේ නතර විය හැකි බවයි.
2. මෙලනින් සහ සන්ස්ක්රීන් එකතුව (Double Block)
ශ්රී ලාංකිකයෙකු ලෙස ඔබ දැනටමත් මෙලනින් මගින් ස්වභාවික ආරක්ෂාවක් ලබාගෙන තිබෙනවා. එයට අමතරව SPF 30-50 භාවිත කරන විට, ඔබේ සමට විටමින් D නිපදවීමට අවශ්ය UVB කිරණ අවශෝෂණය කරගැනීමට ඇති අවස්ථාව ඉතාම අවම වෙනවා. මෙය ඔබ වැනි විටමින් D ඌණතාවයක් ඇති අයෙකුට එම තත්ත්වය තවත් වැඩි වීමට හේතුවක් විය හැකියි.
3. සමබරව කටයුතු කරන්නේ කෙසේද?
සන්ස්ක්රීන් භාවිතය සම්පූර්ණයෙන් නතර කිරීම සුදුසු නැත (විශේෂයෙන් මුහුණේ සම රැක ගැනීමට). නමුත් විටමින් D ලබා ගැනීමට නම් පහත උපක්රම අනුගමනය කළ හැකියි:
- විනාඩි 15 ක නීතිය: සන්ස්ක්රීන් ආලේප කිරීමට පෙර දිනකට විනාඩි 15-20 ක් පමණ අත් සහ කකුල් වලට සෘජු හිරු එළිය වැදීමට ඉඩ දෙන්න. ඉන්පසු සන්ස්ක්රීන් ආලේප කරන්න.
- සීමිත ප්රදේශ: මුහුණ වැනි සංවේදී ප්රදේශවලට සන්ස්ක්රීන් ආලේප කර, පිට කොන්ද හෝ අත් වැනි ප්රදේශ විනාඩි කිහිපයකට හිරු එළියට නිරාවරණය කරන්න.
- අතිරේක පෙති (Supplements): ඔබ දැනටමත් Vitamin D3 & K2 පෙති ලබා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇති නිසා, සන්ස්ක්රීන් භාවිතය ගැන ඕනෑවට වඩා කරදර විය යුතු නැහැ. හිරු එළියෙන් නොලැබෙන කොටස පෙති මගින් ඔබට සපුරා ගත හැකියි.
ගෙඩි පිටින් දැම්මේ.