මගේ පලවෙනි ත්රෙඩ් එකෙන් හැමෝගෙම දැනුමට යමක් එකතු කරන්න ඕන කියල හිතුන. එහෙනම් පටන්ගමු
මොකක්ද මේ නෂ්ටවිම?
නෂ්ට වීම කියන්නේ මිහිමතින් යම් විශේෂයකට අයත් අවසාන ජිවියත් ඉවත් වීමයි. මේක ස්වභාවික ක්රියාවලියක් යම් විශේෂයක් නෂ්ට වීම නිසා වෙනත් ජිවින්ට ජිවත් වෙන්න ඉඩ ලැබෙනව වගේම නව විශේෂ බිහිවීමටත් වැදගත් වෙනවා.
එතකොට මහා නෂ්ට වීම කියන්නේ මෙකටමද?
නැහැ. නෂ්ට වීම සිදුවන්නේ සෙමින් එත් මහා නෂ්ට වීම සිදුවන්නේ ඉතා කෙටිකාලයක් තුල සිදුවෙන ස්වභාවික වියසනයක් හෝ වෙනත් හේතුවක් නිසා විශේෂ විශාල සංකයාවක් මිහිමතින් ඉවත්ව යාමයි (ඩයිනොසරයන්ගේ මහා නෂ්ටවිම)
පෘතුවි ඉතිහාසයේ මහා නෂ්ටවීම් පහක් සිදුවෙලා තියෙනවා ඒවා සිදුවෙලා තියෙන්නේ අවදි පහක
1. ඔඩොවිසිය අවදිය
2. ඩෙවෝනිය අවදිය
3. පර්මියන් අවදිය
4. ට්රැසික් අවදිය
5. ක්රිටේසිය අවදිය
ඔඩොවිසිය අවදිය
අවුරුදු මිලියන 445-440 අතර සිදුවිය. මේකෙන් ගොඩක්ම බලපෑමක් උනේ සාගරයේ ඉන්න ජිවින්ට විනාශවුණු ජිවින්ගේ ප්රතිශත මෙහෙමයි සියලු සාගර ගණ 26%, සියලු ගණ 60% ක්, සියලු විශේෂ 82-88% අතර ප්රමාණයක් විනාශ උනා. මේ මහා නෂ්ට වීමෙන් කිසිදු ප්රධාන කාණ්ඩ සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි විනනශ උනේ නැහැ, බොහෝ මුහුදු ජීවීන් සැලකිය යුතු හානි සිදුවනා. විනාශ වුවන් අතරට සාගර කලාපික විලෝපිකයින්, මෙන්ම brachiopods, කොරල්, bryozoans, ශලනචර්මිය graptolites (අද දින දැල්ලන් හා දැල්ලන්, ඥාති සහෝදරයන්), ඇතුළත් වේ. Trilobite විශේෂ අතරින් 90% ක් අතුරුදන් වූහ.
graptolite ගේ රුපයක්
ට්රයිලොබයිටවෙක්
ඩෙවෝනිය අවදිය
අවුරුදු මිලියන 375-359 අතර කාලය තුල සිදුවිය. සියලු සාගර ගණ 22% ක්, සියලු ගණ 57%, සියලු විශේෂ ඇස්තමේන්තුගත 79-87% ක් විනාශ උනා.
Armoured fish (ostracoderms හා placoderms) සම්පූර්ණයෙන්ම නොපෙනී ගියා. පැල සහ කෘමීන් සැලකියයුතු විශේෂ කිහිපයක් නෂ්ට වූ නමුත් බොහෝ සමුද කණ්ඩායම් වෙත සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති විය.නොගැඹුරු නිවර්තන සාගර විශේෂයෙන් බරපතල හානි සිදු විය.මෙම මහා වඳ වී යාමට හේතු වී ඇත්තේ ප්රරධාන පාරිසරික විපර්යාස සිදුවීමයි. පළමු අදියර යටතේ මුහුදු මට්ටම් ඉහල යාම හා ගෝලීය සිසිලස සමඟ ඒකාබද්ධ සාගරයේ (anoxia) වල ඔක්සිජන් අඩු වීම මිට හේතුවයි.
corals
බහුලව උබය ජීවින් වෙසෙන පරිසරය
පර්මියන් අවදිය( විශාලතම නෂ්ට වීම )
අවුරුදු මිලියන 252 දී සිදුවිය. සියලු සාගර පවුල් 51%, සියලු ගණ 82%, සියලු විශේෂ ඇස්තමේන්තුගත 93-97% විනාශ විය. කකුළුවන්, මකුළුවන් හා කෘමීන් මෙම ප්රාග් ඓතිහාසික ඥාතීන්ගේ අවසන් කාලයයි. කෘමීන් මුල් කණ්ඩායම් බොහොමයක් වදවිගියේය.
උණුසුම් නොගැඹුරු සාගර ජලය තුල සාර්ථතකව ජීවත්වූ භයානක සාගර විලෝපිකයින් ද විනාශ විය. මෙම කාලය තුල ගිනිකදු පිපිරිම නිසා පරසර උෂ්ණත්වය ඉහල යාමත් අම්ල වාර්ෂ වැටීමත් නිසා බොහෝ ජීවින් විනාශ්විය. මිට අමතරව සාගරයේ වූ පාරිසරික වෙනස්කම් නිසා එය ආහාර දාම විනාශ වීමත් ඔක්සිජන් නොමැතිකමත් සාගරයේ සිටින ජීවින් විශාල ගණනක් විනාශ විය.
ට්රැසික් අවදිය
අවුරුදු මිලියන 201 පමණ පෙර සිදුවිය. සියලු සාගර ගණ 22% ක්, සියලු ගණ 53% ක්, සියලු විශේෂ ඇස්තමේන්තුගත 76-84% විනාශවිය.
බොහෝ ක්ෂීරපායි-වැනි උරගයන් සහ විශාල උභයජීවීන් අතුරුදහන් වුවා පමණක් නොවේ බොහෝ ඩයිනොසෝර කණ්ඩායම්ද අතුරුදහන් විය. උණුසුම් නොගැඹුරු මුහුදු වල ජීවින් අඩු වශයෙන් මිය ගිය අතර ගැඹුරු ජලය සහිත ස්ථාන වල ජිවත් වෙන ජිවින්ට ඔක්සිජන් අඩු විය මේ නිසා ඔවුන් මියගියේය.
ක්රිටේසිය අවදිය
අවුරුදු මිලියන 66 කට පමණ පෙර සිදුවිය. සියලු සාගර පවුල් 16%, සියලු ගණ 47%, සියලු විශේෂ ඇස්තමේන්තුගත 71-81% විනාශ විය.
ඉතා ජනප්රිය වූ ගොදුරු නොවන ඩයිනෝසරයන් වෙනත් බොහෝ සත්ත්ව කාණ්ඩ ද pterosaurs, ammonites හා දර්ශනීය mosasaurs හා plesiosaurs ඇතුළුව, සදහටම අහිමි වුණා. පැල හා ප්ලවාංග ද බරපතල හානි සිදු විය.
අවසානය-ක්රිටේසියස් මහා වඳ වී ප්රසිද්දය විශාල උල්කාපාතයක් ගැටීම නිසා සිදුවිය.
නෂ්ට වීම කියන්නේ මිහිමතින් යම් විශේෂයකට අයත් අවසාන ජිවියත් ඉවත් වීමයි. මේක ස්වභාවික ක්රියාවලියක් යම් විශේෂයක් නෂ්ට වීම නිසා වෙනත් ජිවින්ට ජිවත් වෙන්න ඉඩ ලැබෙනව වගේම නව විශේෂ බිහිවීමටත් වැදගත් වෙනවා.
එතකොට මහා නෂ්ට වීම කියන්නේ මෙකටමද?
නැහැ. නෂ්ට වීම සිදුවන්නේ සෙමින් එත් මහා නෂ්ට වීම සිදුවන්නේ ඉතා කෙටිකාලයක් තුල සිදුවෙන ස්වභාවික වියසනයක් හෝ වෙනත් හේතුවක් නිසා විශේෂ විශාල සංකයාවක් මිහිමතින් ඉවත්ව යාමයි (ඩයිනොසරයන්ගේ මහා නෂ්ටවිම)
පෘතුවි ඉතිහාසයේ මහා නෂ්ටවීම් පහක් සිදුවෙලා තියෙනවා ඒවා සිදුවෙලා තියෙන්නේ අවදි පහක
1. ඔඩොවිසිය අවදිය
2. ඩෙවෝනිය අවදිය
3. පර්මියන් අවදිය
4. ට්රැසික් අවදිය
5. ක්රිටේසිය අවදිය
ඔඩොවිසිය අවදිය
අවුරුදු මිලියන 445-440 අතර සිදුවිය. මේකෙන් ගොඩක්ම බලපෑමක් උනේ සාගරයේ ඉන්න ජිවින්ට විනාශවුණු ජිවින්ගේ ප්රතිශත මෙහෙමයි සියලු සාගර ගණ 26%, සියලු ගණ 60% ක්, සියලු විශේෂ 82-88% අතර ප්රමාණයක් විනාශ උනා. මේ මහා නෂ්ට වීමෙන් කිසිදු ප්රධාන කාණ්ඩ සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි විනනශ උනේ නැහැ, බොහෝ මුහුදු ජීවීන් සැලකිය යුතු හානි සිදුවනා. විනාශ වුවන් අතරට සාගර කලාපික විලෝපිකයින්, මෙන්ම brachiopods, කොරල්, bryozoans, ශලනචර්මිය graptolites (අද දින දැල්ලන් හා දැල්ලන්, ඥාති සහෝදරයන්), ඇතුළත් වේ. Trilobite විශේෂ අතරින් 90% ක් අතුරුදන් වූහ.
graptolite ගේ රුපයක්
ට්රයිලොබයිටවෙක්
ඩෙවෝනිය අවදිය
අවුරුදු මිලියන 375-359 අතර කාලය තුල සිදුවිය. සියලු සාගර ගණ 22% ක්, සියලු ගණ 57%, සියලු විශේෂ ඇස්තමේන්තුගත 79-87% ක් විනාශ උනා.
Armoured fish (ostracoderms හා placoderms) සම්පූර්ණයෙන්ම නොපෙනී ගියා. පැල සහ කෘමීන් සැලකියයුතු විශේෂ කිහිපයක් නෂ්ට වූ නමුත් බොහෝ සමුද කණ්ඩායම් වෙත සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති විය.නොගැඹුරු නිවර්තන සාගර විශේෂයෙන් බරපතල හානි සිදු විය.මෙම මහා වඳ වී යාමට හේතු වී ඇත්තේ ප්රරධාන පාරිසරික විපර්යාස සිදුවීමයි. පළමු අදියර යටතේ මුහුදු මට්ටම් ඉහල යාම හා ගෝලීය සිසිලස සමඟ ඒකාබද්ධ සාගරයේ (anoxia) වල ඔක්සිජන් අඩු වීම මිට හේතුවයි.
corals
බහුලව උබය ජීවින් වෙසෙන පරිසරය
පර්මියන් අවදිය( විශාලතම නෂ්ට වීම )
අවුරුදු මිලියන 252 දී සිදුවිය. සියලු සාගර පවුල් 51%, සියලු ගණ 82%, සියලු විශේෂ ඇස්තමේන්තුගත 93-97% විනාශ විය. කකුළුවන්, මකුළුවන් හා කෘමීන් මෙම ප්රාග් ඓතිහාසික ඥාතීන්ගේ අවසන් කාලයයි. කෘමීන් මුල් කණ්ඩායම් බොහොමයක් වදවිගියේය.
උණුසුම් නොගැඹුරු සාගර ජලය තුල සාර්ථතකව ජීවත්වූ භයානක සාගර විලෝපිකයින් ද විනාශ විය. මෙම කාලය තුල ගිනිකදු පිපිරිම නිසා පරසර උෂ්ණත්වය ඉහල යාමත් අම්ල වාර්ෂ වැටීමත් නිසා බොහෝ ජීවින් විනාශ්විය. මිට අමතරව සාගරයේ වූ පාරිසරික වෙනස්කම් නිසා එය ආහාර දාම විනාශ වීමත් ඔක්සිජන් නොමැතිකමත් සාගරයේ සිටින ජීවින් විශාල ගණනක් විනාශ විය.
ට්රැසික් අවදිය
බොහෝ ක්ෂීරපායි-වැනි උරගයන් සහ විශාල උභයජීවීන් අතුරුදහන් වුවා පමණක් නොවේ බොහෝ ඩයිනොසෝර කණ්ඩායම්ද අතුරුදහන් විය. උණුසුම් නොගැඹුරු මුහුදු වල ජීවින් අඩු වශයෙන් මිය ගිය අතර ගැඹුරු ජලය සහිත ස්ථාන වල ජිවත් වෙන ජිවින්ට ඔක්සිජන් අඩු විය මේ නිසා ඔවුන් මියගියේය.
ක්රිටේසිය අවදිය
ඉතා ජනප්රිය වූ ගොදුරු නොවන ඩයිනෝසරයන් වෙනත් බොහෝ සත්ත්ව කාණ්ඩ ද pterosaurs, ammonites හා දර්ශනීය mosasaurs හා plesiosaurs ඇතුළුව, සදහටම අහිමි වුණා. පැල හා ප්ලවාංග ද බරපතල හානි සිදු විය.
අවසානය-ක්රිටේසියස් මහා වඳ වී ප්රසිද්දය විශාල උල්කාපාතයක් ගැටීම නිසා සිදුවිය.
අවසන්-Triassic වඳවී පසු, ගොස් බොහෝ විශාල උභයජීවීන් හා ක්ෂිරපායී-වැනි උරගයන් හා, නව අධිපති ඉඩම් සත්ව සඳහා විවෘත විය.
වැරදි තිබේ නම් ඒවා නිවැරදි කරමු
උපුටා ගැනීමක් නොවේ
වැරදි තිබේ නම් ඒවා නිවැරදි කරමු
උපුටා ගැනීමක් නොවේ
Last edited:
