මත්ද්රව්ය හා මත්පැන්
මොළයේ ක්රියාකාරිතවය කෙරේ බලපාන සහ මොළයේ සාමාන්ය මානසික ක්රියාකාරිත්වය වෙනස් කරන ද්රව්ය මත්ද්රව්ය ලෙස හැඳින්වෙයි.දිනපතා අපි භාවිතා කරන තේ,කෝපි සහ කොකා කෝලාවල කැෆේන්අන්තර්ගතය.තවද සමාජීය වශයෙන් පිළිගනු ලබන දූම්කොළවල ද නිකොට්න් අඩංගුය.නීති විරෝධී මරිජුවානා හා දුඹුරු සීනි (පිරිපහදු නොකළ හෙරොයින්)වැනි දේවල් ද උද්රහරණ ලෙස දැක්විය හැක.පාලනයක් ඇතිව සීමිතව භාවිතා කරන ඛෙහෙත් ද්රව්යයන් වන මෝෆින් වැනි වේදනානාශකවල ද වෙයි.හෙරොයින් වලින් ලබා ගන්නා දෑ අඩංගුය.ෆාමසි වලින් ලබා ගන්නා වේදනා සමනක,සිත සන්සුන් කරවන සුළුඛෙහෙත් ද්රව්ය ද මෙම ගණයට අයත් වෙයි.
මත්ද්රව්යවලට පුද්ගල ඇබ්බැහි වීම
කිසියමි මත්ද්රව්යයකට ඇබ්බැහි වීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ වෛද්යමය,සමාජයීය හා නෛතික ප්රතිඵල කුමක් වුවද,ඒ ගැන නොතකා අදාළ මත්ද්රව්ය අනිවාර්යයෙන්ම භාවිතා කිරීමට යොමු වීමයි.අදාළ චර්යා වෙයි නියැලීම අනිවාර්ය යන හැඟීම,චර්යාව පාලනය කර ගැනීමට ඇති හැකියාව හීන වීම, චර්යාව නැවැතැවු විට ඇතිවන සිත් වීදනාව හා එම චර්යාව නිසා අයහපත් ප්රතිඵල උද්ගත වන බව සනාථ කෙරෙන සාක්ෂි තිබුණ ද,දිගින් දිගටම එම චර්යාවෙහි නිරත වීම ඇබ්බැහි වීමේ මෙහි ප්රධානතම ලක්ෂණයකි.දුම් නොබොන මිත්රයන්ගේ හෝ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ විරුද්ධත්වය නොතකා සිගරටි බීමට පුරුදු වූවෙකු මොවුන්ය.මෙවැනි ප්රශ්න ඇතිවන ආකාරයට මත්ද්රව්ය අනිසි ලෙස භාවිතයට ඇබ්බැහි වූවන් සමාජය විසින් ලේබල් කිරීම සිදුවෙයි.එනම් බේබද්දා,කුඩුකාරයා,සිගරටි පිස්සා ලෙසයි.
සහිෂ්ණුතාවය
කිසියමි පුද්ගලයෙකු සිරිතක් වශයෙන් මත්ද්රව්යයක් භාවිතා කරන්නට වූ කළ කායික ක්රියාවලියේ දී එම මත්ද්රව්යය ශරීරය තුළ රුඳි තිබීමට ඉඩ සැලසෙන පරිද්දෙන් ශරීරය ද අනුවර්තනය ද විම ආරමිභ වෙයි.එම මත්ද්රව්ය භාවිතා කිරීමෙි ප්රමාණය වැඩිවන තරමට ඒ සඳහා ශරීරය විසින් කරනු ලබන අනුවර්තනය ද විශාල වෙයි.මත්ද්රව්ය වලින් අපගේ මොළයේ ස්වභාවිකව නිපදවෙන ඇතැමි රසායනික ද්රව්යවල ක්රියාකාරිත්වය අක්රිය කරවයි.ඒ අනුව මෙකී රසායනික ද්රව්යවල ස්වභාවික නිෂ්පාදන ප්රමාණය හා ක්රියාකාරිත්ව හැකියාව අනුක්රමයෙන් හීන වී යයි.ඒ හේතුව මත අදාළ මත්ද්රව්ය කුඩා ප්රමාණයකින් හෝ ඉදහිට භාවිතයෙන් ලබා ගත් ප්රතිඵල අත්පත් කර ගැනීම සදහා ඇබිබැහි වූවන්ට වඩාත් විශාල මත්ද්රව්ය ප්රමාණයක් නිරතුරුව ම ගැනීම අවශ්ය වෙයි .මෙම ක්රියාවලිය හැඳින්වෙන්නේ කිසියමි මත්ද්රව්යයකට සහිෂ්ණුතාවය වර්ධනය වීම ලෙසින්ය.ඇතැමි මත්ද්රව්ය නිසා මිනිස් සිරුරෙහි සීඝ්රයෙන් සහිෂ්ණුතාවය වර්ධනය වෙයි.උදා-නිකොටින්,දුඹුරු සීනි,එමෙන් ම මත්පැන් වැනි මත්ද්රව්ය හේතුවෙන් මෙම ප්රතිඵලය ඇතිවනුයේ වඩාත් සෙමෙන්ය.
මොළයේ ක්රියාකාරිතවය කෙරේ බලපාන සහ මොළයේ සාමාන්ය මානසික ක්රියාකාරිත්වය වෙනස් කරන ද්රව්ය මත්ද්රව්ය ලෙස හැඳින්වෙයි.දිනපතා අපි භාවිතා කරන තේ,කෝපි සහ කොකා කෝලාවල කැෆේන්අන්තර්ගතය.තවද සමාජීය වශයෙන් පිළිගනු ලබන දූම්කොළවල ද නිකොට්න් අඩංගුය.නීති විරෝධී මරිජුවානා හා දුඹුරු සීනි (පිරිපහදු නොකළ හෙරොයින්)වැනි දේවල් ද උද්රහරණ ලෙස දැක්විය හැක.පාලනයක් ඇතිව සීමිතව භාවිතා කරන ඛෙහෙත් ද්රව්යයන් වන මෝෆින් වැනි වේදනානාශකවල ද වෙයි.හෙරොයින් වලින් ලබා ගන්නා දෑ අඩංගුය.ෆාමසි වලින් ලබා ගන්නා වේදනා සමනක,සිත සන්සුන් කරවන සුළුඛෙහෙත් ද්රව්ය ද මෙම ගණයට අයත් වෙයි.
මත්ද්රව්යවලට පුද්ගල ඇබ්බැහි වීම
කිසියමි මත්ද්රව්යයකට ඇබ්බැහි වීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ වෛද්යමය,සමාජයීය හා නෛතික ප්රතිඵල කුමක් වුවද,ඒ ගැන නොතකා අදාළ මත්ද්රව්ය අනිවාර්යයෙන්ම භාවිතා කිරීමට යොමු වීමයි.අදාළ චර්යා වෙයි නියැලීම අනිවාර්ය යන හැඟීම,චර්යාව පාලනය කර ගැනීමට ඇති හැකියාව හීන වීම, චර්යාව නැවැතැවු විට ඇතිවන සිත් වීදනාව හා එම චර්යාව නිසා අයහපත් ප්රතිඵල උද්ගත වන බව සනාථ කෙරෙන සාක්ෂි තිබුණ ද,දිගින් දිගටම එම චර්යාවෙහි නිරත වීම ඇබ්බැහි වීමේ මෙහි ප්රධානතම ලක්ෂණයකි.දුම් නොබොන මිත්රයන්ගේ හෝ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ විරුද්ධත්වය නොතකා සිගරටි බීමට පුරුදු වූවෙකු මොවුන්ය.මෙවැනි ප්රශ්න ඇතිවන ආකාරයට මත්ද්රව්ය අනිසි ලෙස භාවිතයට ඇබ්බැහි වූවන් සමාජය විසින් ලේබල් කිරීම සිදුවෙයි.එනම් බේබද්දා,කුඩුකාරයා,සිගරටි පිස්සා ලෙසයි.
සහිෂ්ණුතාවය
කිසියමි පුද්ගලයෙකු සිරිතක් වශයෙන් මත්ද්රව්යයක් භාවිතා කරන්නට වූ කළ කායික ක්රියාවලියේ දී එම මත්ද්රව්යය ශරීරය තුළ රුඳි තිබීමට ඉඩ සැලසෙන පරිද්දෙන් ශරීරය ද අනුවර්තනය ද විම ආරමිභ වෙයි.එම මත්ද්රව්ය භාවිතා කිරීමෙි ප්රමාණය වැඩිවන තරමට ඒ සඳහා ශරීරය විසින් කරනු ලබන අනුවර්තනය ද විශාල වෙයි.මත්ද්රව්ය වලින් අපගේ මොළයේ ස්වභාවිකව නිපදවෙන ඇතැමි රසායනික ද්රව්යවල ක්රියාකාරිත්වය අක්රිය කරවයි.ඒ අනුව මෙකී රසායනික ද්රව්යවල ස්වභාවික නිෂ්පාදන ප්රමාණය හා ක්රියාකාරිත්ව හැකියාව අනුක්රමයෙන් හීන වී යයි.ඒ හේතුව මත අදාළ මත්ද්රව්ය කුඩා ප්රමාණයකින් හෝ ඉදහිට භාවිතයෙන් ලබා ගත් ප්රතිඵල අත්පත් කර ගැනීම සදහා ඇබිබැහි වූවන්ට වඩාත් විශාල මත්ද්රව්ය ප්රමාණයක් නිරතුරුව ම ගැනීම අවශ්ය වෙයි .මෙම ක්රියාවලිය හැඳින්වෙන්නේ කිසියමි මත්ද්රව්යයකට සහිෂ්ණුතාවය වර්ධනය වීම ලෙසින්ය.ඇතැමි මත්ද්රව්ය නිසා මිනිස් සිරුරෙහි සීඝ්රයෙන් සහිෂ්ණුතාවය වර්ධනය වෙයි.උදා-නිකොටින්,දුඹුරු සීනි,එමෙන් ම මත්පැන් වැනි මත්ද්රව්ය හේතුවෙන් මෙම ප්රතිඵලය ඇතිවනුයේ වඩාත් සෙමෙන්ය.
Last edited:
