IMF එකෙන් අරමුදල් නිකුත් කළත්, ඩොලරයේ අගය තවමත් ඉහළ යනවා. මේක වෙන්නේ ඇයි?
IMF එකෙන් අරමුදල් ලැබුණත් ඩොලරයේ අගය (USD/LKR) ඉහළ යා හැකි හේතු කිහිපයක් තියෙනවා.
1. IMF මුදල් සෘජුව වෙළඳපොළට එන්නේ නැහැ
IMF අරමුදල් බොහෝවිට රටේ විදේශ විනිමය සංචිත (foreign reserves) ශක්තිමත් කිරීමට සහ ණය ගෙවීම් සඳහා භාවිතා වෙනවා. ඒ නිසා එය සම්පූර්ණයෙන්ම ඩොලර් සැපයුම ලෙස වෙළඳපොළට එකවර ඇතුල් වෙන්නේ නැහැ.
2. ඩොලර් ඉල්ලුම වැඩි වීම
- ආනයනකරුවන්ගේ ඩොලර් අවශ්යතාව වැඩි වීම
- විදේශ ණය ගෙවීම්
- විදේශ ගමන් සහ අධ්යාපන වියදම්
- සමාගම්වල විදේශ ගෙවීම්
මෙවැනි හේතු නිසා ඩොලර් ඉල්ලුම සැපයුමට වඩා වැඩි වුණොත් ඩොලරය ඉහළ යනවා.
3. ගෝලීය වශයෙන් ඩොලරය ශක්තිමත් වීම
ඇමරිකානු පොලී අනුපාත ඉහළ මට්ටමක තිබෙන විට ආයෝජකයන් ඩොලරයට යොමු වෙනවා. එවිට බොහෝ රටවල මුදල් ඒකක ඩොලරයට සාපේක්ෂව දුර්වල විය හැකිය.
4. වෙළඳපොළ අපේක්ෂා (Market Expectations)
IMF වාරිකයක් ලැබුණත්, ආයෝජකයන්ට ඉදිරියේදී:
- ආදායම් අඩුවීමක්,
- අපනයන පහත වැටීමක්,
- සංචාරක ආදායම අඩුවීමක්,
- දේශපාලන අවිනිශ්චිතතාවක්
පෙනේ නම් ඩොලරයට ඇති ඉල්ලුම වැඩි විය හැකිය.
5. මහ බැංකුවේ ප්රතිපත්තිය
මහ බැංකුව සම්පූර්ණයෙන්ම විනිමය අනුපාතය පාලනය නොකර වෙළඳපොළ බලවේග අනුව ගමන් කිරීමට ඉඩ දෙනවා නම්, කෙටි කාලීනව ඩොලරය ඉහළ හෝ පහළ යා හැකිය.
ශ්රී ලංකාව සඳහා
ඩොලරය රු. 300 සිට රු. 310 දක්වා යන එක විශාල අර්බුදයක ලකුණක් නොවිය හැකිය. නමුත් දිගින් දිගටම ඉහළ යාමක් පෙනේ නම්:
- අපනයන ආදායම්,
- සංචාරක ආදායම්,
- සේවා අපනයන,
- විදේශ ප්රේෂණ (remittances)
සහ රටේ ණය කළමනාකරණය වැනි සාධක බලන්න ඕනේ