පාතාලයේ සහ මළවුන්ගේ අධිපති Anubis
Anubis යනු මළවුන්ගේ සිරුරු ආරක්ෂා කිරීමේ සහ මරණින් මතු ජීවිතය සඳහා පුරාණ ඊජිප්තුවේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන හා අද්භූත දෙවිවරුන්ගෙන් කෙනෙකි. නයිල් ගඟ අසල පිහිටි ශිෂ්ඨාචාරයේ ඉතිහාස තුල මුල් අවධියේ සිටම ඔහු ප්රසිද්ධ විය.
මෙම දෙවියා පළමු රාජවංශ සමයේ මුලින්ම සඳහන් කළ නමුත් අනාගත පර්යේෂණයන්ගෙන් පෙනී යන්නේ ඔහු ඊට පෙර සිටම පැමිණ බවයි. කෙසේ වෙතත්, ග්රීකයන් ඊජිප්තුවට පැමිණීමට පෙර “Anubis” යන නම නොදැන සිටීම සිත්ගන්නා කරුණකි. පුරාණ ඊජිප්තු භාෂාවෙන් ඔහුව හැඳින්වූයේ Anpu හෝ Ipnpu යනුවෙනි. මෙම නමට ‘රාජකීය දරුවෙකු’ යන අර්ථය ඇති වචනයට සමාන මූලයක් ඇත. එපමණක් නොව, එය “දිරාපත් වීම” යන අර්ථය ඇති “Inp” යන වචනයට ද සම්බන්ධ වේ. අනුබිස්ව හැඳින්වූයේ “Imy-ut” ("මලවුන් ආරක්ෂා කරන ස්ථානයේ සිටින තැනැත්තා”) සහ “Nub-tA-djser” (“පූජනීය දේශයේ අධිපතියා”) යනුවෙනි.
දේවස්ථානයක් නැති දෙවියෙක්
අද වන විට පුරාවිද්යායින් විසින් මෙම දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප කරන ලද කිසිදු දේවස්ථානයක් සොයා ගෙන නොමැත. ඔහුගේ “දේවස්ථාන” සොහොන් සහ සුසාන භූමි වේ. ඔහුගේ වන්දනාවේ ප්රධාන මධ්යස්ථාන පිහිටා තිබුණේ Asyut (ලයිකොපොලිස්) සහ Hardai (සයිනොපොලිස්) යන ප්රදේශවල ය. ඔහුගේ නම පළමු රාජවංශයේ පැරණිතම Masatabas (මඩ-ගඩොල් සොහොන්) වල දක්නට ලැබෙන අතර දෙවියන්ට සිද්ධස්ථාන කිහිපයක් හමු වී ඇත. නිදසුනක් වශයෙන්, සක්කාරාට නැගෙනහිරින් පිහිටි ස්ථානයක් වන අනුබියොන් හි පූජාසනයක් සහ මමීකරණය කරන ලද සුනඛයන් සහ හිවලුන්ගේ සුසාන භූමියක් සොයා ගන්නා ලදී. පළමු රාජවංශයේ පාලන සමයේදී ඔහු ඔසිරිස්ට වඩා වැදගත් වූ බව පෙනේ. මැද රාජධානියේ කාලය තුළ මෙය වෙනස් වූ නමුත් Anubis දිගටම ඉතා වැදගත් දෙවියෙකු විය.
Anubis යනු මිනිසුන්ට එරෙහිව ක්රියා කළ හැකි දෙවිවරුන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහු ස්වාධීන, සමහරවිට දී උපකාර කල නමුත් සමහර විට මිනිසුන්ට දඬුවම් කළේය. ඔහුගේ එක් ප්රධාන භූමිකාවක් වූයේ ''ප්රමාණයේ ආරක්ෂකයා'' (The Guardian of the Scales)ය..ජීවත්ව සිටියදී කරන ලද හොඳ සහ නරක බෙදා වෙන් කර අදාල ස්ථානයට යැවීම වගේ අදහසක් ගෙන දෙයි.වර්තමානයේ දී මලවුන්ගේ පොතට අනුව හදවත් කිරා මැන බැලීමේ නියම පිලිවෙත ගැන දැක්වෙන්නේ - ඔහු සදාකාලික ජීවිතයක් ගත කිරීමට තරම් සුදුසු දැයි මැන බැලීම යනුවෙනි.මේ අනුව, Anubis ට ආත්මයේ ඉරණම තීරණය කළ හැකිය.
Anubis දෙවියා සාමාන්යයෙන් හිවලෙකු ලෙසත් සමහර විට මිනිසෙකු ලෙසත් නිරූපණය කර ඇත. නමුත් ඔහු සැමවිටම කළු පැහැයෙන් යුක්ත වූ අතර එය පාළු බව හා නැවත ඉපදීමට සම්බන්ධ වර්ණයකි.Anubis ට Anput නම් කාන්තා සගයකු සහ දියණියක් සිටි අතර ඇය සර්ප දේවතාවිය වූ Kebechet ය.ඔහු සුනඛ ලක්ෂණ සහිත තවත් දෙවියෙකු වන Upuaut(වෙප්වාවෙට්) සමඟ සම්බන්ධ විය.
අනාථයන් ඇතුළු නැතිවූ ආත්මයන්ගේ අනුග්රාහකයා වූයේ Anubis ය. ග්රීක සමයේදී ඔහු Hermes දෙවියා සමඟ ඇසුරු කළේය. ග්රීකයෝ Hermanubis නමින් සංයුක්ත දෙවියෙකු ද නිර්මාණය කළහ. දෙවිවරුන්ගේ පණිවිඩකරුවෙකු ලෙස Hermes ව මරණයට මඟ් පෙන්වූ Anubis සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට ඔවුහු තීරණය කළහ.
රෝමානුවරුන්ගේ ඇස් ඉදිරිපිටදී හර්මානුබිස් හිපොක්රටීස් සමග සම්බන්ධ විය - පුනරුද සමයේ රසායනඥයින් සහ දාර්ශනිකයන් සඳහා ජනප්රිය දෙවියෙකි.
අද වන විට සොයාගෙන ඇති වඩාත් ජනප්රිය Anubis සිද්ධස්ථාන ටුටන්කාමුන් (KV62) සොහොනෙන් සොයා ගන්නා ලදී. දැන් එය කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ (JE61444) පිහිටා ඇත. තාප්ප රහිත දොරටුවට පිටුපසින් එය හමු වූ අතර එය ගබඩා කාමරයට පිවිසියේය. මෙම දේවස්ථානය පිහිටා තිබුණේ වියන පපුව (canopic chest) වන අතර එහි තවමත් මැටි භාජන අඩංගු විය.
මළවුන්ගේ ආරක්ෂකයා
අනුබිස්ගේ ප්රධාන කාර්යභාරය වූයේ ශරීරය මළවුන් ආරක්ෂා කිරීම, ආත්මයට මඟ පෙන්වීම සහ සොහොන් ගෙය ආරක්ෂා කිරීමයි. ඔසිරිස් මිථ්යාවකට අනුව, ඔහු IsIs ගේ මිනිය ආරක්ෂා කිරීමට (embalm) ඇගේ සැමියාට උදව් කළේය. මෙම කථාව නිසා, මමීකරණ ක්රියාවලියේදී සේවය කළ පූජකවරු හිවලකුගේ මුහුණකින් වෙස් මුහුණු පැළඳ සිටියහ. තවත් පුරාවෘත්තවල සඳහන් වන්නේ Set විසින් ඔසිරිස්ව ඝාතනය කරන විට ඔහුගේ අවයව Anubis ට තෑග්ගක් වූ බවයි. මෙය මළවුන්ගේ සමහර කොටස් ඔහුට පූජා කිරීමේ සම්ප්රදායක් ආරම්භ කළේය. සැබෑ හිවලුන් නොගැඹුරු සොහොන් වලින් සිරුරු හාරා ඒවා අනුභව කිරීමට පෙළඹුණි. පුරාණ ඊජිප්තුවරුන් Anubis ව සුසාන භූමිවල ආරක්ෂකයා සහ මළවුන් ආරක්ෂා කිරීමේ දෙවියා බවට පත් කළේ ඍණාත්මක බලයක් ධනාත්මක එකක් බවට පත් කිරීම සඳහා ය.
ජෙරල්ඩින් පින්ච්ට අනුව
“Anubis සියලු ආකාරයේ ඉන්ද්රජාලික රහස්වල ආරක්ෂකයා විය.ජුමිල්හාක් පැපිරස් හි ඔහු හෝරස්ගේ සන්නද්ධ අනුගාමිකයන්ගේ නායකයා ලෙස පෙනී යයි. ඔහුගේ රුදුරුකම Seth ගේ ප්රචණ්ඩත්වයට ගැලපේ. ඒ හා සමාන දිනයක ඉන්ද්රජාලික ග්රන්ථවල Anubis නම් කර ඇත්තේ ‘Lord Of the Bau’ යනුවෙනි. ඔහුගේ අණ යටතේ යක්ෂ දූතයන්ගේ මුළු බලඇණිම ඇත. රෝම යුගයට අයත් ඉන්ද්රජාලික පැපිරස් වලදී, Anubis ශාප ක්රියාත්මක කරන ප්රධාන තැනැත්තා ලෙස ක්රියා කරයි.එදිනෙදා ඉන්ද්රජාලිකයන්ට මුහුණ දෙන අනුකම්පා විරහිත දෙවිවරුන් හා දේවතාවියන් තුළ වන්දනාමාන කරන දේවාථානවල කරුණාවන්ත දෙවිවරුන් හඳුනාගත නොහැකිය.ජුමිල්හාක් පැපිරස් කතාවක් (ක්රි.පූ.300), Seth විසින් ඔසිරිස්ගේ සිරුරට පහර දීමෙන් පසු Seth අඳුන් දිවියෙකු බවට පත්වූ ආකාරය විස්තර කරයි.Anubis අඳුන් දිවියා අල්ලාගෙන හංවඩු ගසා දිවියන්ගේ ලප නිර්මාණය කළේය. Seth ට එරෙහිව ලැබූ ජයග්රහණය සිහි කිරීම පිණිස දිවියන්ගේ හම් පූජකයන් විසින් පැළඳිය යුතු බව හිවල් දෙවියන් නියම කළේය. ”
සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ මිනිසුන් විශ්වාස කළේ සොහොන් කොල්ලකරුවන්ට මළවුන්ගේ ආරක්ෂකයා ලෙස Anubis විසින් දඬුවම් කරනු ඇති බවයි. එපමණක්ද නොව, යහපත් මිනිසුන් ඔහු විසින් ආරක්ෂා කරනු ඇති බවටත් ඔහුගේ රැකවරණය නිසා ඔවුන්ගේ සදාකාල ජීවනය සාමකාමී හා ප්රීතිමත් එකක් වනු ඇති බවටත් විශ්වාසයන් තිබී ඇත.
නූතන ජනප්රිය සංස්කෘතියෙන් Anubis ට අමතර බලතල හා ගුණාංග රාශියක් ලැබුණි. අද්භූත දෙවියන් 21 වන සියවසේ 20 වන සහ පළමු වසරවල පොත්, වීඩියෝ ක්රීඩා සහ චිත්රපට වල ජනප්රිය චරිතයක් බවට පත්විය. නූතන කලාකරුවන් බොහෝ විට සිතන්නේ Anubis ගේ බලය පුරාණ ඊජිප්තුවරුන්ට වඩාත් නපුරු දෙයක් ලෙස ය. ඔහුගේ නරක කීර්තිය නිර්මාණය වූයේ භීතියෙන් හා නවීන විනෝදාස්වාදයේ වටිනාකම නිසා ය.
අතීතයේ දී, මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ ඉරණම ගැන තේරීමක් නැති බවට විශ්වාසයක් පැවතුනි, නමුත් හිවල් දෙවියන් ඔවුන්ට මරණින් මතු ජීවිතයට ඇතුළු වී එය සදහටම භුක්ති විඳීමට ඉඩ දෙනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුව තිබුණි..
-Copied-
Anubis යනු මළවුන්ගේ සිරුරු ආරක්ෂා කිරීමේ සහ මරණින් මතු ජීවිතය සඳහා පුරාණ ඊජිප්තුවේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන හා අද්භූත දෙවිවරුන්ගෙන් කෙනෙකි. නයිල් ගඟ අසල පිහිටි ශිෂ්ඨාචාරයේ ඉතිහාස තුල මුල් අවධියේ සිටම ඔහු ප්රසිද්ධ විය.
මෙම දෙවියා පළමු රාජවංශ සමයේ මුලින්ම සඳහන් කළ නමුත් අනාගත පර්යේෂණයන්ගෙන් පෙනී යන්නේ ඔහු ඊට පෙර සිටම පැමිණ බවයි. කෙසේ වෙතත්, ග්රීකයන් ඊජිප්තුවට පැමිණීමට පෙර “Anubis” යන නම නොදැන සිටීම සිත්ගන්නා කරුණකි. පුරාණ ඊජිප්තු භාෂාවෙන් ඔහුව හැඳින්වූයේ Anpu හෝ Ipnpu යනුවෙනි. මෙම නමට ‘රාජකීය දරුවෙකු’ යන අර්ථය ඇති වචනයට සමාන මූලයක් ඇත. එපමණක් නොව, එය “දිරාපත් වීම” යන අර්ථය ඇති “Inp” යන වචනයට ද සම්බන්ධ වේ. අනුබිස්ව හැඳින්වූයේ “Imy-ut” ("මලවුන් ආරක්ෂා කරන ස්ථානයේ සිටින තැනැත්තා”) සහ “Nub-tA-djser” (“පූජනීය දේශයේ අධිපතියා”) යනුවෙනි.
දේවස්ථානයක් නැති දෙවියෙක්
අද වන විට පුරාවිද්යායින් විසින් මෙම දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප කරන ලද කිසිදු දේවස්ථානයක් සොයා ගෙන නොමැත. ඔහුගේ “දේවස්ථාන” සොහොන් සහ සුසාන භූමි වේ. ඔහුගේ වන්දනාවේ ප්රධාන මධ්යස්ථාන පිහිටා තිබුණේ Asyut (ලයිකොපොලිස්) සහ Hardai (සයිනොපොලිස්) යන ප්රදේශවල ය. ඔහුගේ නම පළමු රාජවංශයේ පැරණිතම Masatabas (මඩ-ගඩොල් සොහොන්) වල දක්නට ලැබෙන අතර දෙවියන්ට සිද්ධස්ථාන කිහිපයක් හමු වී ඇත. නිදසුනක් වශයෙන්, සක්කාරාට නැගෙනහිරින් පිහිටි ස්ථානයක් වන අනුබියොන් හි පූජාසනයක් සහ මමීකරණය කරන ලද සුනඛයන් සහ හිවලුන්ගේ සුසාන භූමියක් සොයා ගන්නා ලදී. පළමු රාජවංශයේ පාලන සමයේදී ඔහු ඔසිරිස්ට වඩා වැදගත් වූ බව පෙනේ. මැද රාජධානියේ කාලය තුළ මෙය වෙනස් වූ නමුත් Anubis දිගටම ඉතා වැදගත් දෙවියෙකු විය.
Anubis යනු මිනිසුන්ට එරෙහිව ක්රියා කළ හැකි දෙවිවරුන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහු ස්වාධීන, සමහරවිට දී උපකාර කල නමුත් සමහර විට මිනිසුන්ට දඬුවම් කළේය. ඔහුගේ එක් ප්රධාන භූමිකාවක් වූයේ ''ප්රමාණයේ ආරක්ෂකයා'' (The Guardian of the Scales)ය..ජීවත්ව සිටියදී කරන ලද හොඳ සහ නරක බෙදා වෙන් කර අදාල ස්ථානයට යැවීම වගේ අදහසක් ගෙන දෙයි.වර්තමානයේ දී මලවුන්ගේ පොතට අනුව හදවත් කිරා මැන බැලීමේ නියම පිලිවෙත ගැන දැක්වෙන්නේ - ඔහු සදාකාලික ජීවිතයක් ගත කිරීමට තරම් සුදුසු දැයි මැන බැලීම යනුවෙනි.මේ අනුව, Anubis ට ආත්මයේ ඉරණම තීරණය කළ හැකිය.
Anubis දෙවියා සාමාන්යයෙන් හිවලෙකු ලෙසත් සමහර විට මිනිසෙකු ලෙසත් නිරූපණය කර ඇත. නමුත් ඔහු සැමවිටම කළු පැහැයෙන් යුක්ත වූ අතර එය පාළු බව හා නැවත ඉපදීමට සම්බන්ධ වර්ණයකි.Anubis ට Anput නම් කාන්තා සගයකු සහ දියණියක් සිටි අතර ඇය සර්ප දේවතාවිය වූ Kebechet ය.ඔහු සුනඛ ලක්ෂණ සහිත තවත් දෙවියෙකු වන Upuaut(වෙප්වාවෙට්) සමඟ සම්බන්ධ විය.
අනාථයන් ඇතුළු නැතිවූ ආත්මයන්ගේ අනුග්රාහකයා වූයේ Anubis ය. ග්රීක සමයේදී ඔහු Hermes දෙවියා සමඟ ඇසුරු කළේය. ග්රීකයෝ Hermanubis නමින් සංයුක්ත දෙවියෙකු ද නිර්මාණය කළහ. දෙවිවරුන්ගේ පණිවිඩකරුවෙකු ලෙස Hermes ව මරණයට මඟ් පෙන්වූ Anubis සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට ඔවුහු තීරණය කළහ.
රෝමානුවරුන්ගේ ඇස් ඉදිරිපිටදී හර්මානුබිස් හිපොක්රටීස් සමග සම්බන්ධ විය - පුනරුද සමයේ රසායනඥයින් සහ දාර්ශනිකයන් සඳහා ජනප්රිය දෙවියෙකි.
අද වන විට සොයාගෙන ඇති වඩාත් ජනප්රිය Anubis සිද්ධස්ථාන ටුටන්කාමුන් (KV62) සොහොනෙන් සොයා ගන්නා ලදී. දැන් එය කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ (JE61444) පිහිටා ඇත. තාප්ප රහිත දොරටුවට පිටුපසින් එය හමු වූ අතර එය ගබඩා කාමරයට පිවිසියේය. මෙම දේවස්ථානය පිහිටා තිබුණේ වියන පපුව (canopic chest) වන අතර එහි තවමත් මැටි භාජන අඩංගු විය.
මළවුන්ගේ ආරක්ෂකයා
අනුබිස්ගේ ප්රධාන කාර්යභාරය වූයේ ශරීරය මළවුන් ආරක්ෂා කිරීම, ආත්මයට මඟ පෙන්වීම සහ සොහොන් ගෙය ආරක්ෂා කිරීමයි. ඔසිරිස් මිථ්යාවකට අනුව, ඔහු IsIs ගේ මිනිය ආරක්ෂා කිරීමට (embalm) ඇගේ සැමියාට උදව් කළේය. මෙම කථාව නිසා, මමීකරණ ක්රියාවලියේදී සේවය කළ පූජකවරු හිවලකුගේ මුහුණකින් වෙස් මුහුණු පැළඳ සිටියහ. තවත් පුරාවෘත්තවල සඳහන් වන්නේ Set විසින් ඔසිරිස්ව ඝාතනය කරන විට ඔහුගේ අවයව Anubis ට තෑග්ගක් වූ බවයි. මෙය මළවුන්ගේ සමහර කොටස් ඔහුට පූජා කිරීමේ සම්ප්රදායක් ආරම්භ කළේය. සැබෑ හිවලුන් නොගැඹුරු සොහොන් වලින් සිරුරු හාරා ඒවා අනුභව කිරීමට පෙළඹුණි. පුරාණ ඊජිප්තුවරුන් Anubis ව සුසාන භූමිවල ආරක්ෂකයා සහ මළවුන් ආරක්ෂා කිරීමේ දෙවියා බවට පත් කළේ ඍණාත්මක බලයක් ධනාත්මක එකක් බවට පත් කිරීම සඳහා ය.
ජෙරල්ඩින් පින්ච්ට අනුව
“Anubis සියලු ආකාරයේ ඉන්ද්රජාලික රහස්වල ආරක්ෂකයා විය.ජුමිල්හාක් පැපිරස් හි ඔහු හෝරස්ගේ සන්නද්ධ අනුගාමිකයන්ගේ නායකයා ලෙස පෙනී යයි. ඔහුගේ රුදුරුකම Seth ගේ ප්රචණ්ඩත්වයට ගැලපේ. ඒ හා සමාන දිනයක ඉන්ද්රජාලික ග්රන්ථවල Anubis නම් කර ඇත්තේ ‘Lord Of the Bau’ යනුවෙනි. ඔහුගේ අණ යටතේ යක්ෂ දූතයන්ගේ මුළු බලඇණිම ඇත. රෝම යුගයට අයත් ඉන්ද්රජාලික පැපිරස් වලදී, Anubis ශාප ක්රියාත්මක කරන ප්රධාන තැනැත්තා ලෙස ක්රියා කරයි.එදිනෙදා ඉන්ද්රජාලිකයන්ට මුහුණ දෙන අනුකම්පා විරහිත දෙවිවරුන් හා දේවතාවියන් තුළ වන්දනාමාන කරන දේවාථානවල කරුණාවන්ත දෙවිවරුන් හඳුනාගත නොහැකිය.ජුමිල්හාක් පැපිරස් කතාවක් (ක්රි.පූ.300), Seth විසින් ඔසිරිස්ගේ සිරුරට පහර දීමෙන් පසු Seth අඳුන් දිවියෙකු බවට පත්වූ ආකාරය විස්තර කරයි.Anubis අඳුන් දිවියා අල්ලාගෙන හංවඩු ගසා දිවියන්ගේ ලප නිර්මාණය කළේය. Seth ට එරෙහිව ලැබූ ජයග්රහණය සිහි කිරීම පිණිස දිවියන්ගේ හම් පූජකයන් විසින් පැළඳිය යුතු බව හිවල් දෙවියන් නියම කළේය. ”
සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ මිනිසුන් විශ්වාස කළේ සොහොන් කොල්ලකරුවන්ට මළවුන්ගේ ආරක්ෂකයා ලෙස Anubis විසින් දඬුවම් කරනු ඇති බවයි. එපමණක්ද නොව, යහපත් මිනිසුන් ඔහු විසින් ආරක්ෂා කරනු ඇති බවටත් ඔහුගේ රැකවරණය නිසා ඔවුන්ගේ සදාකාල ජීවනය සාමකාමී හා ප්රීතිමත් එකක් වනු ඇති බවටත් විශ්වාසයන් තිබී ඇත.
නූතන ජනප්රිය සංස්කෘතියෙන් Anubis ට අමතර බලතල හා ගුණාංග රාශියක් ලැබුණි. අද්භූත දෙවියන් 21 වන සියවසේ 20 වන සහ පළමු වසරවල පොත්, වීඩියෝ ක්රීඩා සහ චිත්රපට වල ජනප්රිය චරිතයක් බවට පත්විය. නූතන කලාකරුවන් බොහෝ විට සිතන්නේ Anubis ගේ බලය පුරාණ ඊජිප්තුවරුන්ට වඩාත් නපුරු දෙයක් ලෙස ය. ඔහුගේ නරක කීර්තිය නිර්මාණය වූයේ භීතියෙන් හා නවීන විනෝදාස්වාදයේ වටිනාකම නිසා ය.
අතීතයේ දී, මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ ඉරණම ගැන තේරීමක් නැති බවට විශ්වාසයක් පැවතුනි, නමුත් හිවල් දෙවියන් ඔවුන්ට මරණින් මතු ජීවිතයට ඇතුළු වී එය සදහටම භුක්ති විඳීමට ඉඩ දෙනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුව තිබුණි..
-Copied-
