බෝධි පූජාව පිළිබඳව ත්රිපිටකයේ සෘජු සඳහනක් නොමැති නමුත්, බෝධි වෘක්ෂයේ වැදගත්කම හා එයට ගරු කිරීම පිළිබඳ සඳහන් වන තැන් කිහිපයක් ඇත. මේ පිළිබඳව ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් ඉදිරිපත් කරමි.
1. අනන්ද බෝධිය:
මහාපරිනිබ්බාන සුත්තයේ (දීඝ නිකාය) බුදුරජාණන් වහන්සේ අනන්ද තෙරුන්ට බෝධි වෘක්ෂයේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරන සේක:
"අනන්ද, බුදුවරයකුගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසු, උන්වහන්සේගේ ශරීර ධාතූන් තැන්පත් කරන ස්ථානය සහ උන්වහන්සේ සම්බෝධිය ලැබූ ස්ථානය යන දෙකම බුද්ධානුස්සතියට හේතු වන ස්ථාන වේ."
2. බෝධි වෘක්ෂයට ගරු කිරීම:
කල්පරුක්ඛ ජාතකයේ (ජාතක අට්ඨකථාව) සඳහන් වන්නේ බෝධි වෘක්ෂයට ගරු කිරීම මහත් ආනිසංස ඇති බවයි.
3. අසෝක රජතුමාගේ බෝධි පූජාව:
මහාවංශයේ සඳහන් වන පරිදි, අසෝක රජතුමා බෝධි වෘක්ෂයට මහත් පූජා පැවැත්වූ බව කියැවේ. එය "බෝධි මහා පූජා" ලෙස හැඳින්වේ.
4. බෝධි වෘක්ෂය රැක ගැනීම:
මහාවග්ග පාලියේ සඳහන් වන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ මහා කාශ්යප මහරහතන් වහන්සේට බෝධි වෘක්ෂය රැක බලා ගැනීමේ වගකීම පැවරූ සේක.
5. බෝධි වෘක්ෂයේ ශක්තිය:
බුද්ධචරිතයේ සඳහන් වන පරිදි, මාරයා බුදුරජාණන් වහන්සේට පහර දීමට උත්සාහ කළ විට, බෝධි වෘක්ෂය උන්වහන්සේව ආරක්ෂා කළ බව කියැවේ.
6. බෝධි වෘක්ෂය සිටුවීම:
මහාවංශයේ සඳහන් වන පරිදි, මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කළ පසු, සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් ජය ශ්රී මහා බෝධියේ අංකුරයක් ලංකාවට ගෙන එන ලදී. මෙය ලංකාවේ බෝධි පූජා සම්ප්රදායේ ආරම්භය ලෙස සැලකිය හැකිය.
නිගමනය:
බෝධි පූජාව පිළිබඳ සෘජු සඳහනක් ත්රිපිටකයේ නොමැති නමුත්, බෝධි වෘක්ෂයේ වැදගත්කම හා එයට ගරු කිරීමේ අවශ්යතාව පිළිබඳ සඳහන්ව ඇත. පසුකාලීනව, විශේෂයෙන් ලංකාවේ බෞද්ධ සම්ප්රදාය තුළ, බෝධි පූජාව වැදගත් ආගමික චාරිත්රයක් බවට පත්ව ඇත.
1. අනන්ද බෝධිය:
මහාපරිනිබ්බාන සුත්තයේ (දීඝ නිකාය) බුදුරජාණන් වහන්සේ අනන්ද තෙරුන්ට බෝධි වෘක්ෂයේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරන සේක:
"අනන්ද, බුදුවරයකුගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසු, උන්වහන්සේගේ ශරීර ධාතූන් තැන්පත් කරන ස්ථානය සහ උන්වහන්සේ සම්බෝධිය ලැබූ ස්ථානය යන දෙකම බුද්ධානුස්සතියට හේතු වන ස්ථාන වේ."
2. බෝධි වෘක්ෂයට ගරු කිරීම:
කල්පරුක්ඛ ජාතකයේ (ජාතක අට්ඨකථාව) සඳහන් වන්නේ බෝධි වෘක්ෂයට ගරු කිරීම මහත් ආනිසංස ඇති බවයි.
3. අසෝක රජතුමාගේ බෝධි පූජාව:
මහාවංශයේ සඳහන් වන පරිදි, අසෝක රජතුමා බෝධි වෘක්ෂයට මහත් පූජා පැවැත්වූ බව කියැවේ. එය "බෝධි මහා පූජා" ලෙස හැඳින්වේ.
4. බෝධි වෘක්ෂය රැක ගැනීම:
මහාවග්ග පාලියේ සඳහන් වන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ මහා කාශ්යප මහරහතන් වහන්සේට බෝධි වෘක්ෂය රැක බලා ගැනීමේ වගකීම පැවරූ සේක.
5. බෝධි වෘක්ෂයේ ශක්තිය:
බුද්ධචරිතයේ සඳහන් වන පරිදි, මාරයා බුදුරජාණන් වහන්සේට පහර දීමට උත්සාහ කළ විට, බෝධි වෘක්ෂය උන්වහන්සේව ආරක්ෂා කළ බව කියැවේ.
6. බෝධි වෘක්ෂය සිටුවීම:
මහාවංශයේ සඳහන් වන පරිදි, මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කළ පසු, සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් ජය ශ්රී මහා බෝධියේ අංකුරයක් ලංකාවට ගෙන එන ලදී. මෙය ලංකාවේ බෝධි පූජා සම්ප්රදායේ ආරම්භය ලෙස සැලකිය හැකිය.
නිගමනය:
බෝධි පූජාව පිළිබඳ සෘජු සඳහනක් ත්රිපිටකයේ නොමැති නමුත්, බෝධි වෘක්ෂයේ වැදගත්කම හා එයට ගරු කිරීමේ අවශ්යතාව පිළිබඳ සඳහන්ව ඇත. පසුකාලීනව, විශේෂයෙන් ලංකාවේ බෞද්ධ සම්ප්රදාය තුළ, බෝධි පූජාව වැදගත් ආගමික චාරිත්රයක් බවට පත්ව ඇත.
