ආර්ය උපවාදය යනු බුද්ධ ධර්මයේ සඳහන් වන බරපතල අකුසල කර්මයකි. මෙය පිළිබඳ වැදගත් කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
1. නිර්වචනය:
ආර්ය උපවාදය යනු ආර්යයන් වහන්සේලාට (බුදුරජාණන් වහන්සේ, පසේ බුදුවරුන්, මහ රහතන් වහන්සේලා) අපහාස කිරීම, චෝදනා කිරීම හෝ අවමන් කිරීමයි.
2. බරපතලකම:
අංගුත්තර නිකායේ අට්ඨාන සූත්රයේ (AN 8.10) සඳහන් වන පරිදි, ආර්ය උපවාදය ආනන්තරිය කර්ම පහට අනතුරුවම සඳහන් වන බරපතල අකුසල කර්මයකි.
3. ප්රතිවිපාක:
ධම්මපදයේ නිරය වග්ගයේ මෙසේ සඳහන් වේ:
"අභූතවාදී නිරයං උපෙති,
යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ;
උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති,
නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථ." (Dhp 306)
"අසත්ය කියන්නා නිරයට යන්නේය. කළ දෙය නොකළෙමි යැයි කියන්නාද නිරයට යන්නේය. ඒ දෙදෙනාම මරණින් මතු සම වෙති. පරලොවදී ඔවුහු නීච ක්රියා කළවුන් වෙති."
4. නිදසුන්:
බුද්ධ චරිතයේ දැක්වෙන පරිදි, දේවදත්ත තෙරුන් බුදුරජාණන් වහන්සේට එරෙහිව කුමන්ත්රණය කිරීම ආර්ය උපවාදයේ නිදසුනකි.
5. වැළැක්වීම:
ආර්ය උපවාදයෙන් වැළකීමට නම්:
- ආර්යයන් වහන්සේලා පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීම
- ශ්රද්ධාව වර්ධනය කර ගැනීම
- වචන භාවිතයේදී සතිමත් වීම
6. පිළියම:
ආර්ය උපවාදයක් සිදු වූ විට:
- වරද පිළිගැනීම
- සමාව ඉල්ලීම
- නැවත එවැනි දෙයක් නොකිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගැනීම
- කුසල් වැඩීම
7. සම්මා දිට්ඨිය:
මජ්ඣිම නිකායේ සම්මාදිට්ඨි සූත්රයේ (MN 9) සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ දේශනා කරන පරිදි, ආර්ය උපවාදයෙන් වැළකීම සම්මා දිට්ඨියේ එක් අංගයකි.
ආර්ය උපවාදය බරපතල අකුසලයක් වන බැවින්, බුද්ධිමත් බෞද්ධයන් එයින් වැළකී සිටීමට උත්සාහ දරති. ආර්යයන් වහන්සේලා පිළිබඳ ගෞරවය හා ශ්රද්ධාව වර්ධනය කර ගැනීම මෙයින් වැළකීමට උපකාරී වේ.
චුල්ල කෝකාලික භික්ෂුව ආර්ය උපවාදය කලේ කෙසේ ද?
චුල්ල කෝකාලික භික්ෂුවගේ ආර්ය උපවාද සිද්ධිය බුද්ධ ධර්මයේ ඉතා වැදගත් උදාහරණයකි. මෙම සිද්ධිය පිළිබඳ විස්තර සංයුත්ත නිකායේ බ්රහ්ම සංයුත්තයේ කෝකාලික සූත්රයේ (SN 6.10) සඳහන් වේ. මෙහි ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
1. සිද්ධිය:
චුල්ල කෝකාලික භික්ෂුව සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන මහරහතන් වහන්සේලාට එරෙහිව බොරු චෝදනා එල්ල කළේය. ඔහු මෙසේ කීවේය:
"ආවුසෝ, සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන යන තෙරුන් වහන්සේලා පාප අදහස් ඇත්තෝය, පාප අදහස්වලට යටත් වූවෝය."
2. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවවාදය:
බුදුරජාණන් වහන්සේ කෝකාලික භික්ෂුවට මෙසේ අවවාද කළ සේක:
"කෝකාලික, එසේ නොකියනු. කෝකාලික, එසේ නොකියනු. කෝකාලික, සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන කෙරෙහි පැහැදෙනු. සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන යන තෙරුන් වහන්සේලා යහපත් ගුණ ඇත්තෝය."
3. කෝකාලිකගේ ප්රතික්ෂේපය:
කෙසේ වුවද, කෝකාලික භික්ෂුව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවවාදය පිළිනොගෙන තම ස්ථාවරයේ රැඳී සිටියේය.
4. ප්රතිවිපාක:
මෙම බරපතල ආර්ය උපවාදය හේතුවෙන්, කෝකාලික භික්ෂුව මරණින් මතු පදුම නිරයේ උපත ලැබීය.
5. ධර්ම කරුණු:
මෙම සූත්රයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වචනයේ බලය පිළිබඳව මෙසේ දේශනා කරන සේක:
"පුරිසස්ස හි ජාතස්ස කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ
යාය ඡින්දති අත්තානං බාලො දුබ්භාසිතං භණං"
"මිනිසා උපන් කල්හි ඔහුගේ මුඛයෙහි පෝරුවක් උපදී. නුවණ නැත්තා එයින් දුර්භාෂිත කථා කියමින් තමාම සිඳ ගනී."
6. උගත යුතු පාඩම:
මෙම සිද්ධියෙන් අපට ඉගෙන ගත හැකි ප්රධාන පාඩම් කිහිපයකි:
- ආර්යයන් වහන්සේලා පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීමේ වැදගත්කම
- වචන භාවිතයේදී සතිමත් විය යුතු බව
- බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවවාදයට ගරු කිරීමේ වැදගත්කම
- ආර්ය උපවාදයේ බරපතල ප්රතිවිපාක
මෙම සිද්ධිය ආර්ය උපවාදයේ බරපතලකම පෙන්නුම් කරන අතර, එවැනි ක්රියාවලින් වැළකීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.
1. නිර්වචනය:
ආර්ය උපවාදය යනු ආර්යයන් වහන්සේලාට (බුදුරජාණන් වහන්සේ, පසේ බුදුවරුන්, මහ රහතන් වහන්සේලා) අපහාස කිරීම, චෝදනා කිරීම හෝ අවමන් කිරීමයි.
2. බරපතලකම:
අංගුත්තර නිකායේ අට්ඨාන සූත්රයේ (AN 8.10) සඳහන් වන පරිදි, ආර්ය උපවාදය ආනන්තරිය කර්ම පහට අනතුරුවම සඳහන් වන බරපතල අකුසල කර්මයකි.
3. ප්රතිවිපාක:
ධම්මපදයේ නිරය වග්ගයේ මෙසේ සඳහන් වේ:
"අභූතවාදී නිරයං උපෙති,
යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ;
උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති,
නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථ." (Dhp 306)
"අසත්ය කියන්නා නිරයට යන්නේය. කළ දෙය නොකළෙමි යැයි කියන්නාද නිරයට යන්නේය. ඒ දෙදෙනාම මරණින් මතු සම වෙති. පරලොවදී ඔවුහු නීච ක්රියා කළවුන් වෙති."
4. නිදසුන්:
බුද්ධ චරිතයේ දැක්වෙන පරිදි, දේවදත්ත තෙරුන් බුදුරජාණන් වහන්සේට එරෙහිව කුමන්ත්රණය කිරීම ආර්ය උපවාදයේ නිදසුනකි.
5. වැළැක්වීම:
ආර්ය උපවාදයෙන් වැළකීමට නම්:
- ආර්යයන් වහන්සේලා පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීම
- ශ්රද්ධාව වර්ධනය කර ගැනීම
- වචන භාවිතයේදී සතිමත් වීම
6. පිළියම:
ආර්ය උපවාදයක් සිදු වූ විට:
- වරද පිළිගැනීම
- සමාව ඉල්ලීම
- නැවත එවැනි දෙයක් නොකිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගැනීම
- කුසල් වැඩීම
7. සම්මා දිට්ඨිය:
මජ්ඣිම නිකායේ සම්මාදිට්ඨි සූත්රයේ (MN 9) සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේ දේශනා කරන පරිදි, ආර්ය උපවාදයෙන් වැළකීම සම්මා දිට්ඨියේ එක් අංගයකි.
ආර්ය උපවාදය බරපතල අකුසලයක් වන බැවින්, බුද්ධිමත් බෞද්ධයන් එයින් වැළකී සිටීමට උත්සාහ දරති. ආර්යයන් වහන්සේලා පිළිබඳ ගෞරවය හා ශ්රද්ධාව වර්ධනය කර ගැනීම මෙයින් වැළකීමට උපකාරී වේ.
චුල්ල කෝකාලික භික්ෂුව ආර්ය උපවාදය කලේ කෙසේ ද?
චුල්ල කෝකාලික භික්ෂුවගේ ආර්ය උපවාද සිද්ධිය බුද්ධ ධර්මයේ ඉතා වැදගත් උදාහරණයකි. මෙම සිද්ධිය පිළිබඳ විස්තර සංයුත්ත නිකායේ බ්රහ්ම සංයුත්තයේ කෝකාලික සූත්රයේ (SN 6.10) සඳහන් වේ. මෙහි ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
1. සිද්ධිය:
චුල්ල කෝකාලික භික්ෂුව සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන මහරහතන් වහන්සේලාට එරෙහිව බොරු චෝදනා එල්ල කළේය. ඔහු මෙසේ කීවේය:
"ආවුසෝ, සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන යන තෙරුන් වහන්සේලා පාප අදහස් ඇත්තෝය, පාප අදහස්වලට යටත් වූවෝය."
2. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවවාදය:
බුදුරජාණන් වහන්සේ කෝකාලික භික්ෂුවට මෙසේ අවවාද කළ සේක:
"කෝකාලික, එසේ නොකියනු. කෝකාලික, එසේ නොකියනු. කෝකාලික, සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන කෙරෙහි පැහැදෙනු. සාරිපුත්ත හා මොග්ගල්ලාන යන තෙරුන් වහන්සේලා යහපත් ගුණ ඇත්තෝය."
3. කෝකාලිකගේ ප්රතික්ෂේපය:
කෙසේ වුවද, කෝකාලික භික්ෂුව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවවාදය පිළිනොගෙන තම ස්ථාවරයේ රැඳී සිටියේය.
4. ප්රතිවිපාක:
මෙම බරපතල ආර්ය උපවාදය හේතුවෙන්, කෝකාලික භික්ෂුව මරණින් මතු පදුම නිරයේ උපත ලැබීය.
5. ධර්ම කරුණු:
මෙම සූත්රයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වචනයේ බලය පිළිබඳව මෙසේ දේශනා කරන සේක:
"පුරිසස්ස හි ජාතස්ස කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ
යාය ඡින්දති අත්තානං බාලො දුබ්භාසිතං භණං"
"මිනිසා උපන් කල්හි ඔහුගේ මුඛයෙහි පෝරුවක් උපදී. නුවණ නැත්තා එයින් දුර්භාෂිත කථා කියමින් තමාම සිඳ ගනී."
6. උගත යුතු පාඩම:
මෙම සිද්ධියෙන් අපට ඉගෙන ගත හැකි ප්රධාන පාඩම් කිහිපයකි:
- ආර්යයන් වහන්සේලා පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීමේ වැදගත්කම
- වචන භාවිතයේදී සතිමත් විය යුතු බව
- බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවවාදයට ගරු කිරීමේ වැදගත්කම
- ආර්ය උපවාදයේ බරපතල ප්රතිවිපාක
මෙම සිද්ධිය ආර්ය උපවාදයේ බරපතලකම පෙන්නුම් කරන අතර, එවැනි ක්රියාවලින් වැළකීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරයි.