මේක කියල දියල්ල

[thinking_guy]

ඔව්.. ඒක හරි ගවුස් තමා ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳ මූලික න්‍යායන් ටික ඉදිරිපත්කලේ...
ගවුස් කියන්නේ සුපිරි ගණිතඟයෙක්... වීජ ගණිතයේ සංඛ්‍යානයේ වැඩකරුවෝ...

නිව්ටන් එම්පිරිකල් එවිඩන්ස් වලින් නේද ඉදිරිපත් කලේ ඔය සූත්‍රය?
G = (6.674×10^11 ) නිව්ටන් x (මීටර්/කි.ග්‍රෑ)^2 කියන එක ඉදිරිපත් කලේ නිව්ටන් නෙවෙයිනේ

Na empirical eka kale Kepler, Newton attatama meka hoyagatta habai Universal constant (G) eka hoyaganna Newtonta bari una eka hoyagatte Henry Cavendish kiyna scientist experiment ekakin

නිව්ටන්ගෙ නියම වල (චලිත නියමත් ඇතුළුව) තියෙන දේවල් ඔක්කොම නිව්ටන් හොයාගත්ත ඒවා නෙමෙයි. ගොඩක් කෑලි ඊට කලින් හිටපු ගැලීලියෝ (ආනත තල පරීක්ෂනය වගේ) කෙප්ලර් වගේ අය ඉදිරිපත් කරපු අදහස් වලින් ගත්ත ඒවා. ගුරුත්වාකර්ශන නියමයේ එන දුරේ වර්ගට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතිකයි කියන එක නිව්ටන්ගෙ සමකාලීනයෙක් උන රොබර්ට් හුක් (අන්වීක්ශය හොයාගත්ත හාදය) නිව්ටන්ට කලින් හොයාගෙන තිබුනි කියනව. කොහොම උනත් අන්තිමේ බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය විද්‍යා සභාව නිව්ටන්ගෙ පැත්ත ගත්ත නිසා සම්පුර්ණ ගවුරවය නිව්ටන්ට ගිහින් තියෙනෙ. සාර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියතය නිව්ටන්ට පස්සෙ පරීක්ෂණාත්මකව හොයාගත්ත එකක්.

 

[upulpdn]

Na empirical eka kale Kepler, Newton attatama meka hoyagatta habai Universal constant (G) eka hoyaganna Newtonta bari una eka hoyagatte Henry Cavendish kiyna scientist experiment ekakin

කෙප්ලර් ලෝස් වලට පරිභාහිරව මතක නෑ

 

[AnuradhaRa]

මචන් උබ COT එකේද ?

අනේ නෑ බං.. ගෙදරට වෙලා ඉන්න නාකි අනාතයෙක් මම

 

[AnuradhaRa]

අදහස් පල කරපු හැමෝටම ස්තූතියි
කට්ටියටම රෙප් වලින් සලකල ඇති

 

[Kaviya_ela]

හරි නිකං දුර නැතුව දුරේ වර්ගයට ප්‍රතිලෝම වුණේ කොහොමද ?

මාන බලපන් යකෝ.

 

[Don Udugama]

මාන බලපන් යකෝ.

නෑ බං. එහෙනම් ඕක rට සමානුපාතිකයි කියලා අරන් අර නියතයේ මානයට Nr(m^-2) කියලා දානවා. ආර් වර්ගය නම් ඕක N(r^2)(m^-2) කියලා දානවා. අඩු වෙච්ච මාන ටික අපි ශේප් කරගන්නේ අර කොහෙවත් තියෙන නියත පදයෙන්.

 

[AnuradhaRa]

නෑ බං. එහෙනම් ඕක rට සමානුපාතිකයි කියලා අරන් අර නියතයේ මානයට Nr(m^-2) කියලා දානවා. ආර් වර්ගය නම් ඕක N(r^2)(m^-2) කියලා දානවා. අඩු වෙච්ච මාන ටික අපි ශේප් කරගන්නේ අර කොහෙවත් තියෙන නියත පදයෙන්.

 

[Don Udugama]

ඒ කාලේ කෙමිස්ට්‍රි වල සීග්‍රතා නියමය මුලින්ම උගන්වද්දී කාලයයි(t) පරිමාවයි(v) දීලා වැයවන සීග්‍රතාවයට මොකක්ද ප්‍රස්තාරයක් ඇන්දා. සමහර වෙලාවට ඒ ප්‍රස්තාරේ හරි ගියේ tට සමහර වෙලාවට ටී වර්ගයට සමහර වෙලාවට ටී ගනයට. ඒක පරීක්ෂණේ අනුව වෙනස් වෙනවා. මේකෙත් නිව්ටන් මොකක්හරි පරීක්ෂණාත්මක විදිහකින් ආර්ට නෙමෙයි ආර් වර්ගයට සමානුපාතික වෙනවා කියලා ගන්න ඇති. දැන් ඉතින් මගෙන් අහන්න එපා ඒ කාලේ ග්‍රහලෝක ගැන පර්යේෂණ කරේ කොහොමද කියලා. මේක මට හිතට ආපු දේ. ඕක ආර් වර්ගයෙන් බෙදුනේ දුර වැඩි වෙද්දී බලය අඩු වෙන හින්දා

 

[AnuradhaRa]

ඒ කාලේ කෙමිස්ට්‍රි වල සීග්‍රතා නියමය මුලින්ම උගන්වද්දී කාලයයි(t) පරිමාවයි(v) දීලා වැයවන සීග්‍රතාවයට මොකක්ද ප්‍රස්තාරයක් ඇන්දා. සමහර වෙලාවට ඒ ප්‍රස්තාරේ හරි ගියේ tට සමහර වෙලාවට ටී වර්ගයට සමහර වෙලාවට ටී ගනයට. ඒක පරීක්ෂණේ අනුව වෙනස් වෙනවා. මේකෙත් නිව්ටන් මොකක්හරි පරීක්ෂණාත්මක විදිහකින් ආර්ට නෙමෙයි ආර් වර්ගයට සමානුපාතික වෙනවා කියලා ගන්න ඇති. දැන් ඉතින් මගෙන් අහන්න එපා ඒ කාලේ ග්‍රහලෝක ගැන පර්යේෂණ කරේ කොහොමද කියලා. මේක මට හිතට ආපු දේ. ඕක ආර් වර්ගයෙන් බෙදුනේ දුර වැඩි වෙද්දී බලය අඩු වෙන හින්දා

දුර වැඩි වෙද්දි බලය අඩු වෙන්ඩ R වර්ගයෙන්ම බෙදෙන්ඩ ඕනෙ නෑනෙ. නිකං R වුණත් ඇති
හැබැයි R වර්ගයක් නිසා දුර වැඩි වෙද්දි බලය අඩු වීමේ සිඝ්‍රතාවය වැඩියි.

 

[yasi96]

විශ්වයේ ඇති ඕනෑම ස්කන්ධයන් දෙකක් අතර හට ගන්නා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය ස්කන්ධයන් දෙකෙහි ගුණිතයට අනුලෝම වශයෙන්ද ඒවා අතර දුරෙහි වර්ගයට ප්‍රතිලෝම වශයෙන්ද සමානුපාතික වේ.....නිවුටන් තමයි කියන්නෙ

 

[AnuradhaRa]

විශ්වයේ ඇති ඕනෑම ස්කන්ධයන් දෙකක් අතර හට ගන්නා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය ස්කන්ධයන් දෙකෙහි ගුණිතයට අනුලෝම වශයෙන්ද ඒවා අතර දුරෙහි වර්ගයට ප්‍රතිලෝම වශයෙන්ද සමානුපාතික වේ.....නිවුටන් තමයි කියන්නෙ

හරි, දුරට ප්‍රතිලෝම නොවී දුරේ වර්ගයට ප්‍රතිලෝම වුණේ කොහොමද කියල ඇහුවෙ මචං ?

 

[yasi96]

හරි, දුරට ප්‍රතිලෝම නොවී දුරේ වර්ගයට ප්‍රතිලෝම වුණේ කොහොමද කියල ඇහුවෙ මචං ?

ඕකට කියන්නෙ ප්රතිලෝම-වර්ග නීතිය(inverse-square law) කියල බං...ඕක මෙතනට විතරක් නෙවෙයි...විද්‍යුත්,චුම්භක වගේ තව ක්ෂේතර වලටත් යෙදෙනව...මෙතනින් ගිහින් බලන්න මේක පැහැදිලි කරන්න නම් මම දන්නෑ බං..ඔය නමින් serch කරල බලන්න
http://hyperphysics.gsu.edu/hbase/Forces/isq.html

 

[Friendly HACKER]

Bumpiyo

 

[07sanjeewakaru]

ඕව පරීක්‍ෂණාත්මක දත්ත අනුව ඉදිරිපත් කරපු නියම...ඔප්පු කරන්ට බෑ....(ගුරුත්වාකර්‍ෂණ ක්‍ෂේත්‍ර,ස්තිථි විද්‍යුත් ක්‍ෂේත්‍ර එකම විදිහට model වෙන්නේ...ස්‍රාව ඝණත්වය(Flux density) එක්ක...එතකොට 1/r^2 එනවා....)

ඔය නියමයෙන් විස්තර කරන්ට බැරි දත්ත ආවොත් නියමය වැඩිදියුණු කරනවා....ඒක තමා Science වල හැටි...ඒක තමා General Relativity එකෙන් Einstein කරේ....

 

[sayo]

බලයක් ඇති කරන්න මැද තියෙන වස්තුවෙන් ත්‍රිමාණ අවකාශයේ ශ්‍රාවයක් පිටවෙනව කියල ගනිං. එතකොට r දුරක් ගියාම ඒකක වර්ගඵලේකට බලපාන ශ්‍රාවය F/(4*pi*r^2). එතකොට ඕකෙන් එනව r දුරක් ඈතින් ඇති වස්තුවකට ඇති වෙන්න ඕනෙ බලය 1/r^2 ට සමානුපාතිකයි කියල. නිව්ටන් ගත්තෙ මෙහෙම්මමද නං දන්නෑ.

area eka nisai r^2 wenne

 

[upulpdn]

ඕව පරීක්‍ෂණාත්මක දත්ත අනුව ඉදිරිපත් කරපු නියම...ඔප්පු කරන්ට බෑ....(ගුරුත්වාකර්‍ෂණ ක්‍ෂේත්‍ර,ස්තිථි විද්‍යුත් ක්‍ෂේත්‍ර එකම විදිහට model වෙන්නේ...ස්‍රාව ඝණත්වය(Flux density) එක්ක...එතකොට 1/r^2 එනවා....)

ඔය නියමයෙන් විස්තර කරන්ට බැරි දත්ත ආවොත් නියමය වැඩිදියුණු කරනවා....ඒක තමා Science වල හැටි...ඒක තමා General Relativity එකෙන් Einstein කරේ....

ඔව්..

තාමත් විද්‍යාඟයෝ / ගණිතඟයෝ ක්‍රියාකාරකම් කරනවා එක එක විදියේ ක්ෂේත්‍ර වල සූත්‍ර ගොඩනඟන්න.

සමහර ඒවා පරීක්ෂණාත්මකව...

එයාලා ඇත්තටම මූලිකව කරන්නේ ෆැක්ටර්ස් ටික අඳුරගන්න එක. උදාහරණෙකට පීඩනය පරිමාව හා උෂ්ණත්වය කියන ෆැක්ටර්ස් එකින් එකට සම්බන්ධයක් තියෙන බව හඳුනගන්න එක... ඊට පස්සේ තමා එයලා ඒ ඒ ෆැක්ටර්ස් අතර තියෙන මොනවගේ සම්බන්ධයක්ද හොයන්න පරීක්ෂණයන් කරන්නේ.. උදාහරණයකට පීඩනය නියතව තබාගෙන උෂ්ණත්වය හා පරිමාව අතර ප්‍රස්තාර ඇඳලා නිගමනයන්ට යොමු වෙන්නේ... අනුලෝම හෝ ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික බව හොයාගන්නේ...
තුන් වෙනි ස්ටෙප් එක තමා සමීකරණය ගොඩ නැංවීම. නියතය හොයලා කියන සමීකරණය ගොඩනැංවීම.
මේව පරීක්ෂණයකින් ඔප්පු කරලා තියෙනවා...


තව තියෙනවා ගණිතමය සංකල්ප වලින් එම්පිරිකල් ඊක්වේශන් (සිංහලෙන් මොකක්දෝ නමක් තියෙනවා ) ගොඩනඟන එකත්... ඒකෙදි ඇත්තටම පරීක්ෂණයක් කරලා බලපාන ෆැක්ටර්ස් අඳුනගන්නවා.. හැබැයි ඒවායේ සම්බන්ධය හොයන්න පරීක්ෂනයක් කරන්න විදියක් නෑ.. ඉතින් ඒවායෙදි කරන්නේ පුනහ්කරණ විදියට ගණිතමය සම්බන්ධයක් ගොඩනගලා බලනවා ප්‍රතිපලය සමාන වන තුරු,,, වරී සහ කෘෂි තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල මේ වගේ පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල භාවිතා කරනවා

ඒක නිසා අපි වැඳුම් පිඳුම් කරන විද්‍යාඳයා ට කලින් බොහෝ පර්යේශකයන් ඉන්නවා ඒ වෙනුවෙන් වෙහෙසවුනු.. ඔවුන්ගේ අසාර්ථකත්වයත් ඇත්තටම රුකුලක් වෙනවා..

 

[yasi96]

area eka nisai r^2 wenne

 

[AnuradhaRa]

ඔව්..

තාමත් විද්‍යාඟයෝ / ගණිතඟයෝ ක්‍රියාකාරකම් කරනවා එක එක විදියේ ක්ෂේත්‍ර වල සූත්‍ර ගොඩනඟන්න.

සමහර ඒවා පරීක්ෂණාත්මකව...

එයාලා ඇත්තටම මූලිකව කරන්නේ ෆැක්ටර්ස් ටික අඳුරගන්න එක. උදාහරණෙකට පීඩනය පරිමාව හා උෂ්ණත්වය කියන ෆැක්ටර්ස් එකින් එකට සම්බන්ධයක් තියෙන බව හඳුනගන්න එක... ඊට පස්සේ තමා එයලා ඒ ඒ ෆැක්ටර්ස් අතර තියෙන මොනවගේ සම්බන්ධයක්ද හොයන්න පරීක්ෂණයන් කරන්නේ.. උදාහරණයකට පීඩනය නියතව තබාගෙන උෂ්ණත්වය හා පරිමාව අතර ප්‍රස්තාර ඇඳලා නිගමනයන්ට යොමු වෙන්නේ... අනුලෝම හෝ ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික බව හොයාගන්නේ...
තුන් වෙනි ස්ටෙප් එක තමා සමීකරණය ගොඩ නැංවීම. නියතය හොයලා කියන සමීකරණය ගොඩනැංවීම.
මේව පරීක්ෂණයකින් ඔප්පු කරලා තියෙනවා...


තව තියෙනවා ගණිතමය සංකල්ප වලින් එම්පිරිකල් ඊක්වේශන් (සිංහලෙන් මොකක්දෝ නමක් තියෙනවා ) ගොඩනඟන එකත්... ඒකෙදි ඇත්තටම පරීක්ෂණයක් කරලා බලපාන ෆැක්ටර්ස් අඳුනගන්නවා.. හැබැයි ඒවායේ සම්බන්ධය හොයන්න පරීක්ෂනයක් කරන්න විදියක් නෑ.. ඉතින් ඒවායෙදි කරන්නේ පුනහ්කරණ විදියට ගණිතමය සම්බන්ධයක් ගොඩනගලා බලනවා ප්‍රතිපලය සමාන වන තුරු,,, වරී සහ කෘෂි තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල මේ වගේ පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල භාවිතා කරනවා

ඒක නිසා අපි වැඳුම් පිඳුම් කරන විද්‍යාඳයා ට කලින් බොහෝ පර්යේශකයන් ඉන්නවා ඒ වෙනුවෙන් වෙහෙසවුනු.. ඔවුන්ගේ අසාර්ථකත්වයත් ඇත්තටම රුකුලක් වෙනවා..

එළ එළ

 

[AnuradhaRa]

එම්පිරිකල් ඊක්වේශන් වලට සිංහලෙන් කියන්නෙ මොකක්ද ?

 

[AnuradhaRa]

area eka nisai r^2 wenne

ඔය මහාචාර්යතුමිය කැම්පස් එකේ මොනා සම්බන්ධවද දේසනා කරන්නෙ ?
එහෙනං මං අහන ප්‍රශ්නවලට උත්තරයක් දීල සහයෝගෙ දක්වන්ඩ