පින්ජිලැප් කියන්නේ පැසිෆික් සාගරයේ තියේන ලස්සන කුඩා දූපතක්.අයිති වෙන්නේ මයික්රෝනීසියාව කියන ෆෙඩරල් දූපත් රාජ්යයට.මුලු දූපතම වර්ගකිලෝමීටර් 1.8 යි මුලු මයික්රෝනීසියාවම වර්ගකිලෝමීටර් 702යි හිතා ගන්න පුලුවන්නේ දූපතේ පොඩි.දූපතේ හැඩය හරියට උලුදු වඩයක් වගේ.මම පහලින් දානන් දූපතේ ෆොටෝ වගයක්
මේ දූපතේ විශේශතවය තමයි දූපතේ මුලු ජනගහනයෙන් 10%ක් වර්ණාන්ධතාවයෙන් පෙලෙනවා.ඒ කියන්නේ එයාලට හැමදේම පෙන්නේ කලුයි සුදුයි විදිහට විතරයි.පාට පෙන්නේ නෑ.තවත් 30%ක් ඉන්නවා එයාලාට මේ වෙනකොට වර්ණ පෙනුනත් එයාලගෙන් ලමයින්ට වර්ණාන්ධතාවය ඇතිවෙන්න පුලුවන්.
වර්ණාන්ධතාවය ඇති වෙන්න ඇහේ තියන වර්ණහදුනා ගැනීමට හේතු වෙන කේතු සෛල පිහිටන්නේ නැති නිසා.(ඇහේ දෘෂ්ටි විතානයේ තියනවා සෛල වර්ග දෙකක් එකක් යශ්ටි සෛල ඒක තමයි කලු සුදු දෘෂ්ටියට නැත්තං අදුරු තත්ව වලදී පෙනීමට උපකාරී වෙන්නේ.කේතු සෛල ආලෝක තියන වෙලාවට සහ වර්ණ හදුනා ගැනීමට දායක වෙනවා) මේහෙම උපතිනම කේතු සෛල නැති වෙන්න හේතුව ජානමය රෝගී තත්වයක්.මේක අපේ රටවල් වලත් තියනවා හැබයි මෙච්චර ලොකු ප්රතිශතයකින් නෙමෙයි.
1775 දී මේ දූපතට ඉතා විශාල සුලි කුනාටුවක් ඇවිල්ලා තියෙනවා.ඒකෙන් බේරිලා තියෙන්නේ 20 දෙනෙක් විතරයි.ඒ වෙලාවෙදී දූපතේ රජතුමා තීරණය කරලා තියෙනවා දූපත අත ඇරලා නොයා ඉන්න පිරිසගෙන්ම දූපත ජනාවාස කරන්න.මේ වගේ තත්වයක් අපි විද්යාවෙදි හදුන්වන්නේ population bottleneck එකක් කියලා.කලින් විශාලව තිබුන ප්රජාවක් එකවරම බාහිර බලපෑමක් නිසා අඩු සමාජිකයන් සංඛ්යාවකට අඩු වෙලා යනවා.
මේකෙදි වෙන ගැටලුව තමයි ගහනය තුල තියෙන සමහර්ක් ජාන ගහනයෙන් ඉවත් වෙලා යනවා ඒකට කියනවා genetical bottleneck කියලා.හිතන්න්කෝ මෙහෙම උසේන් බෝල්ට්ට වේගයෙන් දුවන්න පුලුවන් වෙලා තියෙන්නේ එයාගේ තියෙන ජාන සැකැස්ම නිසා ඒක එයාගේ තියන දුරලභ ජාන සැකැස්මක් අපි ලග නැති.එයා ලෝකෙට එයාගෙන් දරුවෙක් නොදී මියගියොත් ඒ ජානයේ ඉදිරියට නැති වෙලා යනවා.
අනිත් ගැටලුව තමයි සමහරක් රෝග වලට හේතුවෙන නරක ජාන තියන කෙනෙක් ඉතුරු වුනොත් එයාගෙන් පස්සේ ඉන්න හැමෝටම ඒ ජානය ගමන් කරනවා.ඒකට හේතුව එයා මුල් කරගෙන තමයි ඉස්සරහට ගහනය වර්ධනය වෙන්නේ.
පින්ජිලැප් දිවයිනෙත් වුනේ මේක රටේ රජතුමාට ඒ වෙනකොට වර්ණාන්ධතාවය තිබිලා තියෙනවා.එයාගේ පස්සේ පරම්පාවරට එයා මේක බෝ කරන්න පටන් අරන් තියෙනවා.හැබැයි මේක බෝ වෙන්න පටන් අරන් කියලා දැන ගන්නකොට රජතුමාගෙන් පස්සේ පරම්පරා 4ක් ගිහින් තියෙනවා.මොකද ඒ වෙද්දි තමයි පිටතට මේක පේන තරමටම වර්ධනය වෙලා තියෙන්නේ.මුලින් 2.7%ක් වගේ පිරිසකට වර්ණාන්ධතාවය තිබුනත් දැන් 10% කට වගේ පිරිසකට පැතිරිලා තවත් 30% ක් වාහකයෝ විදිහට රහසිගත්ව හැන්ගිලා ඉන්නවා.
මේ වෙද්දු දූපතේ ජනගහනය සැලකිය යුතු මට්ටමකට ඇවිල්ලා තියෙනවා ඒ කියන්නේ දූපත population bottleneck එකෙන් recover වෙලා තියෙනවා හැබයි genetical bottleneck එකෙන් බේරෙන්න බැරි වෙලා තියෙනවා.සහ ඒක එන්න එන්න වර්ධනය වෙනවා.
මේකෙදි වෙන අතුරුප්රතිඵල තමයි ලැබෙන අන්තරාභිජනනය ප්රජනිතයන්ගේ සෞඛ්ය දුර්වල වෙන එක සහ නිසරු ජනිතයෝ බිහි වෙන එක.ක්රමයෙන් ගහනය විනාශ වෙලා යනවා.
මේක ගැන ලියන්න හිතුනේ දහයියාගල රක්ශිතේට කරපු විනාශ නිසා.දහයියාගල කියන්නේ බෝගහපට්ටියයි උඩවලවයි අතර අලින්ට මාරු වෙන්න තියන කොරිඩෝව.ඕක මැදින් විනාශ කලාම අලි කොටසක් උඩවලවටත් තව කොටසක් බෝගහපට්ටියටත් හිර වෙනවා එයාලට අභිජනනය කරන්න වෙන්නේ ගහනය ඇතුලේ විතරයි.කලින් වගේම දැන් මෙයාලත් population bottleneck එකක් වෙනවා.වෙලා කාලයත් සමග උඩවලවෙයි බෝගහපට්ටියෙනුයි දෙකෙන්ම අලි නැති වෙලා යනවා.උදාහරණය තමයි සිංහරාජය.සිංහරාජය වෙනත් වනාන්තරයකට සම්බන්ධයක් නැති නිසා ඒකේ හිටියේ හුදකලා අලි ගහනයක්.අද වෙද්දි ඒ අලි ගහනය පිරිමි අලි දෙන්නෙකුට විතරක් සිමා වෙලා තියෙනවා.තව නුදුරු දවස්කින් සිංහරාජයෙන් අලි වඳ වෙලා යනව අපෙ ඇස් පනාපිටම.උඩවලිනුයි බෝගහපට්ටියෙනුයි අලිත් දැන්ම නැත්තත් තව අවුරුදු 100කින් විතර අලි නැති වෙලා යනවා.
ඊයේ ඉස්මතු වුන Crudia zeylanica කියන්නෙත් මේ විදිහට population bottleneck එකක් සහ genetic bottleneck එකක් වුන ගහක්.ඒකේ ඇට පැල කරලා තියෙනවා,ඒකේ අතු අපේ ගෙදර හිටවලා තියෙනවා ගහක් කැපුවට කමක් නෑ වගේ කතා හැම තැනම තිබුනා.ඔවර් ඇක්ටින් දගලානා වගේ කතාත් එක්ක.හැබයි ඒ එකක්වත් ගහනයක් විදිහට හැසිරෙන ශාක නෙමෙයි.එකම ගහකින් ලබාගත්ත බීජ හෝ අතු වලින් පැල කරපු ගස්.එතකොට අපිට සාර්ථක ප්රජනිතයක් ඒකෙන් ලබා ගන්න බැහැ.අනික ඔතන තව ගොඩාක් පාරිසරික සාධක තියෙනවා බලන්න.සමහරවිට ඔය ගහ මගින් විතරක් පෝශනය වෙන්න කෘමියෙක් හිටියොත් ගහ ඉවත් කිරීමත් එක්ක කෘමියා විනාශ වෙලා යනවා.අර පැල හැදිලා එනක්ල් කෘමියා ඉන්නේ නෑනේ.
අවසාන වශයෙන් කියන්න ඕනි පරිසර දූශනය නොකර සංවර්ධන කරන්න බෑ.එහෙම කියනවා නන් හරි අන්තික වෙලා ගස් කපනවට බනිනවා හරි මෝඩ වැඩක්.හැබයි හරිත තාක්ෂණය දියුනු වෙලා තියෙන කාලෙක් තිරසාර සංවිධානය ගැන කතා කරනකාලේක පිස්සෙක් පිස්සෙක් වගේ තේ වවන්නයි,ගම්මිරිස් හිටවන්නයි වගේ දේවල් වලට කැලෑ කපන එකට විරුද්ධ වෙන්න වෙනවා.
මේ දූපතේ විශේශතවය තමයි දූපතේ මුලු ජනගහනයෙන් 10%ක් වර්ණාන්ධතාවයෙන් පෙලෙනවා.ඒ කියන්නේ එයාලට හැමදේම පෙන්නේ කලුයි සුදුයි විදිහට විතරයි.පාට පෙන්නේ නෑ.තවත් 30%ක් ඉන්නවා එයාලාට මේ වෙනකොට වර්ණ පෙනුනත් එයාලගෙන් ලමයින්ට වර්ණාන්ධතාවය ඇතිවෙන්න පුලුවන්.
වර්ණාන්ධතාවය ඇති වෙන්න ඇහේ තියන වර්ණහදුනා ගැනීමට හේතු වෙන කේතු සෛල පිහිටන්නේ නැති නිසා.(ඇහේ දෘෂ්ටි විතානයේ තියනවා සෛල වර්ග දෙකක් එකක් යශ්ටි සෛල ඒක තමයි කලු සුදු දෘෂ්ටියට නැත්තං අදුරු තත්ව වලදී පෙනීමට උපකාරී වෙන්නේ.කේතු සෛල ආලෝක තියන වෙලාවට සහ වර්ණ හදුනා ගැනීමට දායක වෙනවා) මේහෙම උපතිනම කේතු සෛල නැති වෙන්න හේතුව ජානමය රෝගී තත්වයක්.මේක අපේ රටවල් වලත් තියනවා හැබයි මෙච්චර ලොකු ප්රතිශතයකින් නෙමෙයි.
1775 දී මේ දූපතට ඉතා විශාල සුලි කුනාටුවක් ඇවිල්ලා තියෙනවා.ඒකෙන් බේරිලා තියෙන්නේ 20 දෙනෙක් විතරයි.ඒ වෙලාවෙදී දූපතේ රජතුමා තීරණය කරලා තියෙනවා දූපත අත ඇරලා නොයා ඉන්න පිරිසගෙන්ම දූපත ජනාවාස කරන්න.මේ වගේ තත්වයක් අපි විද්යාවෙදි හදුන්වන්නේ population bottleneck එකක් කියලා.කලින් විශාලව තිබුන ප්රජාවක් එකවරම බාහිර බලපෑමක් නිසා අඩු සමාජිකයන් සංඛ්යාවකට අඩු වෙලා යනවා.
මේකෙදි වෙන ගැටලුව තමයි ගහනය තුල තියෙන සමහර්ක් ජාන ගහනයෙන් ඉවත් වෙලා යනවා ඒකට කියනවා genetical bottleneck කියලා.හිතන්න්කෝ මෙහෙම උසේන් බෝල්ට්ට වේගයෙන් දුවන්න පුලුවන් වෙලා තියෙන්නේ එයාගේ තියෙන ජාන සැකැස්ම නිසා ඒක එයාගේ තියන දුරලභ ජාන සැකැස්මක් අපි ලග නැති.එයා ලෝකෙට එයාගෙන් දරුවෙක් නොදී මියගියොත් ඒ ජානයේ ඉදිරියට නැති වෙලා යනවා.
අනිත් ගැටලුව තමයි සමහරක් රෝග වලට හේතුවෙන නරක ජාන තියන කෙනෙක් ඉතුරු වුනොත් එයාගෙන් පස්සේ ඉන්න හැමෝටම ඒ ජානය ගමන් කරනවා.ඒකට හේතුව එයා මුල් කරගෙන තමයි ඉස්සරහට ගහනය වර්ධනය වෙන්නේ.
පින්ජිලැප් දිවයිනෙත් වුනේ මේක රටේ රජතුමාට ඒ වෙනකොට වර්ණාන්ධතාවය තිබිලා තියෙනවා.එයාගේ පස්සේ පරම්පාවරට එයා මේක බෝ කරන්න පටන් අරන් තියෙනවා.හැබැයි මේක බෝ වෙන්න පටන් අරන් කියලා දැන ගන්නකොට රජතුමාගෙන් පස්සේ පරම්පරා 4ක් ගිහින් තියෙනවා.මොකද ඒ වෙද්දි තමයි පිටතට මේක පේන තරමටම වර්ධනය වෙලා තියෙන්නේ.මුලින් 2.7%ක් වගේ පිරිසකට වර්ණාන්ධතාවය තිබුනත් දැන් 10% කට වගේ පිරිසකට පැතිරිලා තවත් 30% ක් වාහකයෝ විදිහට රහසිගත්ව හැන්ගිලා ඉන්නවා.
මේ වෙද්දු දූපතේ ජනගහනය සැලකිය යුතු මට්ටමකට ඇවිල්ලා තියෙනවා ඒ කියන්නේ දූපත population bottleneck එකෙන් recover වෙලා තියෙනවා හැබයි genetical bottleneck එකෙන් බේරෙන්න බැරි වෙලා තියෙනවා.සහ ඒක එන්න එන්න වර්ධනය වෙනවා.
මේකෙදි වෙන අතුරුප්රතිඵල තමයි ලැබෙන අන්තරාභිජනනය ප්රජනිතයන්ගේ සෞඛ්ය දුර්වල වෙන එක සහ නිසරු ජනිතයෝ බිහි වෙන එක.ක්රමයෙන් ගහනය විනාශ වෙලා යනවා.
මේක ගැන ලියන්න හිතුනේ දහයියාගල රක්ශිතේට කරපු විනාශ නිසා.දහයියාගල කියන්නේ බෝගහපට්ටියයි උඩවලවයි අතර අලින්ට මාරු වෙන්න තියන කොරිඩෝව.ඕක මැදින් විනාශ කලාම අලි කොටසක් උඩවලවටත් තව කොටසක් බෝගහපට්ටියටත් හිර වෙනවා එයාලට අභිජනනය කරන්න වෙන්නේ ගහනය ඇතුලේ විතරයි.කලින් වගේම දැන් මෙයාලත් population bottleneck එකක් වෙනවා.වෙලා කාලයත් සමග උඩවලවෙයි බෝගහපට්ටියෙනුයි දෙකෙන්ම අලි නැති වෙලා යනවා.උදාහරණය තමයි සිංහරාජය.සිංහරාජය වෙනත් වනාන්තරයකට සම්බන්ධයක් නැති නිසා ඒකේ හිටියේ හුදකලා අලි ගහනයක්.අද වෙද්දි ඒ අලි ගහනය පිරිමි අලි දෙන්නෙකුට විතරක් සිමා වෙලා තියෙනවා.තව නුදුරු දවස්කින් සිංහරාජයෙන් අලි වඳ වෙලා යනව අපෙ ඇස් පනාපිටම.උඩවලිනුයි බෝගහපට්ටියෙනුයි අලිත් දැන්ම නැත්තත් තව අවුරුදු 100කින් විතර අලි නැති වෙලා යනවා.
ඊයේ ඉස්මතු වුන Crudia zeylanica කියන්නෙත් මේ විදිහට population bottleneck එකක් සහ genetic bottleneck එකක් වුන ගහක්.ඒකේ ඇට පැල කරලා තියෙනවා,ඒකේ අතු අපේ ගෙදර හිටවලා තියෙනවා ගහක් කැපුවට කමක් නෑ වගේ කතා හැම තැනම තිබුනා.ඔවර් ඇක්ටින් දගලානා වගේ කතාත් එක්ක.හැබයි ඒ එකක්වත් ගහනයක් විදිහට හැසිරෙන ශාක නෙමෙයි.එකම ගහකින් ලබාගත්ත බීජ හෝ අතු වලින් පැල කරපු ගස්.එතකොට අපිට සාර්ථක ප්රජනිතයක් ඒකෙන් ලබා ගන්න බැහැ.අනික ඔතන තව ගොඩාක් පාරිසරික සාධක තියෙනවා බලන්න.සමහරවිට ඔය ගහ මගින් විතරක් පෝශනය වෙන්න කෘමියෙක් හිටියොත් ගහ ඉවත් කිරීමත් එක්ක කෘමියා විනාශ වෙලා යනවා.අර පැල හැදිලා එනක්ල් කෘමියා ඉන්නේ නෑනේ.
අවසාන වශයෙන් කියන්න ඕනි පරිසර දූශනය නොකර සංවර්ධන කරන්න බෑ.එහෙම කියනවා නන් හරි අන්තික වෙලා ගස් කපනවට බනිනවා හරි මෝඩ වැඩක්.හැබයි හරිත තාක්ෂණය දියුනු වෙලා තියෙන කාලෙක් තිරසාර සංවිධානය ගැන කතා කරනකාලේක පිස්සෙක් පිස්සෙක් වගේ තේ වවන්නයි,ගම්මිරිස් හිටවන්නයි වගේ දේවල් වලට කැලෑ කපන එකට විරුද්ධ වෙන්න වෙනවා.
