සක්කාය දිට්ඨියෙන් උපදින අනතුර…
පින්වත්නි,
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මේ දෙසුම් තුළින් අපි මෙය හොඳට තේරුම් ගත යුතුයි. අපට සංසුන් ඉඳුරන් ඇතිකර ගැනීමට ඇති ප්රධානම බාධාව අපි සසරේ පුරුදු කරන ලද වැඩපිළිවෙලයි. මේ ආකාරයට ඇතුළත බැඳීයාම, පිටත බැඳීයාම හේතුවෙන් අපි නැවත නැවත වැටෙන්නේ හිටි තැනටමයි. අපි නැවත නැවත ආ ගිය තැන්වලටම යැවෙනවා. මෙයට හේතු භූත වන ප්රධානම බැඳීම තමයි ‘සක්කාය දීට්ඨිය.’ සක්කාය දීට්ඨිය තුළ හැම තිස්සේම තමන්ට තැනක් හොයනවා. තමන්ට නමක් හොයනවා.
ඔන්න පුද්ගලයෙක් ධර්මය අහන්න එනවා. “අනේ මමත් බුදුරජුන්ගේ ධර්මය අසන්නෙමි. මමත් ඒ දහමට සිත පහදවා ගන්නෙමි. මමත් සිත පිනට නතු කර ගන්නෙමි” කියලා එනවා. නමුත් ඒ විදිහට පින හොයාගෙන ඇවිල්ලා පසුව බලන්නේ තමන්ට ඇති තැන කොතැනද කියලයි. ඒ නිසා හොඳට මතක තියාගන්න, පින හොයන්න එන කෙනා තමන්ට තැනක් හොයන්න ඕන නෑ. මොකද, තැනක් හොයන්න ගියොත් ‘මගේ නම කියවුණේ නැත. මෙතැන පින් කිරීමෙන් කම් නැත’ කියලා යන්න යනවා. බලන්න, ඔහු ආවේ පින සොයා ගෙනයි. නමුත් නොදැනීම නම සොයා ගියේය. ඔහු ආවේ දහමක් සොයා ගෙනයි. ඔහු නොදැනීම තැනක් සොයා ගියේය. මෙවැනි දේවල් ඕනතරම් වෙන්න පුළුවන්.
ඔන්න ධර්මය සොයාගෙන ආපු කෙනාට සමිතියක තනතුරක්, එක්කෝ මොකක් හරි ආයතනයක තනතුරක්, වගකීමක් ලැබෙනවා කියමු. ඊට පස්සේ එයා ඒකට පිළිගැනීමක් හොයනවා. මේවා ඔක්කොම හැදෙන්නේ සක්කාය දීට්ඨියෙන්. ඒ නිසා අපි තමාට පිළිගැනීමක් සොයන්න ගිය විට අහිමි වන දෑ බොහෝය. තමාට පිළිගැනීමක් සොයන්න ගිය විට නොවටිනා දෙයක් අහිමි වී ගියා නම් කම් නැත. නමුත් අහිමි වී යන්නේ ධර්මයයි.
පින්වත්නි, ධර්මය සොයාගෙන යන අයට හැම තිස්සේම ධර්මය අහිමි වී යාමේ අවදානමක් තියෙනවා. මේ අවදානම තියෙන්නේ බාහිර නෙවෙයි, අභ්යන්තරයේමයි. නමුත් අපව සුරකින යම්කිසි මෙවලමකුත් අප අභ්යන්තරයේ තියෙනවා. ඒ තමයි යෝනිසෝ මනසිකාරය. මේ අභ්යන්තර මෙවලම පාවිච්චි කරගන්න බැරි හැම තිස්සේම සක්කාය දිට්ඨිය පෙරට පනිනවා. එහෙම නම් සක්කාය දිට්ඨිය පෙරට පනින එක වළක්වා ගන්න තියෙන්නේ යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන්. නැත්තම් එකම අරමුණකට ආ අපි සී සීකඩ යයි. මොකද, මේ අභ්යන්තරයේ තියෙන සක්කාය දිට්ඨිය අපට විවිධ මං පෙත් සලකුණු කරනවා. විවිධ පාරවල් පෙන්නා දෙනවා. ඒවා ඔක්කොම අපි සංසාරේ ගියපු පාරවල්.
නමුත් අපි ආශා කළ යුත්තේ සංසාරයේ නොගිය පාරේ යන්නයි. සසරේ අපි නොගිය මාවත ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. නමුත් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ යන්න ආශාවෙන් ආවට සක්කාය දිට්ඨිය විසින් නැවත නැවත අපව කරකවලා පරණ පාරෙම ගෙනියනවා. අපි ගිය ඒ පරණ පාර තමයි, නම හොයාගෙන යෑම. තැන හොයාගෙන යෑම. කීර්තිය හොයාගෙන යෑම. පිළිගැනීම සොයාගෙන යෑම. සම්මාන සොයාගෙන යෑම. උපහාර සොයාගෙන යෑම. සිටි තැන සොයාගෙන යෑම.
වැඩිය ඕන නෑ අපි කියමු, ඔන්න ගිය වතාවේ භාවනා වැඩසටහනට ඇවිල්ලා ඉස්සරහා වාඩිවුණා. ඉතින් ඊළඟ වතාවේ ඇවිදින් රණ්ඩු අල්ලනවා. ”මම කලින් වතාවේ සිටියේ මෙතැනය. අද ඔබ එතැන සිටී. කරුණාකර යන්න ඔබ පස්සට…” මේ විදිහට කිපෙන්නේ අප තුළ තියෙන සක්කාය දිට්ඨියයි. එතකොට බලන්න, අපට නිරන්තරයෙන්ම සක්කාය දිට්ඨියෙන් පහරවදින්නේ නැද්ද? ඒ විදිහට සක්කාය දිට්ඨියෙන් නිරතුරු බැටකන අප කොතරම් නුවණ භාවිතා කළ යුතුද? මොකද, මේ සක්කාය දිට්ඨිය අපට කරන හානිය සුළු පටු නෑ. අනන්ත බරපතල හානියක් කරනවා. මේ සක්කාය දිට්ඨිය විසින් අපව නිරයට ගෙන ගියා.
ඒ විදිහට සක්කාය දිට්ඨිය මුල්වෙලා නිරයේ ගෙනියන්න පුළුවන් වුණා නම්, තිරිසන් අපායේ හිර කරන්න පුළුවන් වුණා නම්, පෙරේත ලෝකයේ ගෙනියන්න පුළුවන් වුණා නම්, ලැබෙන්න යන දහම අත්හරවන්න මේ සක්කාය දිට්ඨියට බැරි වේවිද…?
ඒ නිසා පින්වත්නි, දහමට පැමිණෙන කෙනාට අනතුර ඇත්තේ පිටතින් නොව, තමාගෙන්මය. මේ නිසා මේ දහමට පැමිණි කෙනා, දහමට පැමිණෙන්නට ආශා කෙනා තමන්ට තැනක් හෙව්වොත් එය සක්කාය දිට්ඨියට හේතුවක් වේවි. මොකද, සක්කාය දිට්ඨිය හැම තිස්සේම කරන්නේ තමන්ට තැනක් හොයන එකයි.
‘ඒ කියන්න ඇත්තේ මා ගැනය. එසේ කියද්දී මා දෙසද බැලූවේය. එසේ නම් ඒ කියන්නට ඇත්තේ මා ගැනයි.’ මේ වගේ මේ සිත අපිව පුදුම විදිහේ පටලැවිලිවලට, ප්රහේළිකාවලට ඇද දානවා. ඒ නිසා අපට කවදාවත් මේ සිතේ තියෙන විජ්ජාවෙන්, මායාවෙන් එකවර ගැලවෙන්න අවස්ථාවක් නෑ. ඒ නිසා පින්වත්නි, අපට තියෙන අනතුරෙහි දරුණු බව, බිහිසුණු බව, පවිටු බව අපි තේරුම් ගෙන සිටිය යුතුයි.
සමහර විට අපි අපට ශ්රද්ධාව තියෙනවා කියලා හිතාගෙන ඉන්නවා. සමහර විට ශ්රද්ධාව හැටියටතිබිලා තියෙන්නේ සක්කාය දිට්ඨියෙන් හැදුණු එකක්. ඒ කියන්නේ, ධර්මයට පැමිණීමත් සමඟ අපි සමාජය තුළ යම්කිසි විශේෂ කෙනෙක් කියලා අල්ලා ගන්නවා. මොකද, බුද්ධ දේශනාවේ තියෙනවානේ, මේ ධර්ම මාර්ගයේ යන කොට එයා විශේෂ කෙනෙක් කියලා. ඉතින් අපිත් ඒක අල්ලගෙන ‘හා දැන් මමත් විශේෂයි’ කියලා අන් අය කෙරෙහි නිකම් බොරු සානුකම්පිත හැඟීමක් ඇති කර ගන්නවා. ‘මට අනිත් අය ගැන හරිම දුකයි. අපට නම් ශ්රද්ධාව තියෙනවා. අනේ අර ඇත්තන්ට නැහැ නෙව’ කියලා හැඟීමක් ඇතිකර ගන්නවා. ප්රශ්නයක් වෙලා බලන්න ඕන තමන්ගේ ශ්රද්ධාව කොහෙද තියෙන්නේ කියලා. ඒ වෙලාවට ශ්රද්ධාවට වුණු දෙයක් නෑ.
ඉතින් ඒ නිසා හැබෑ ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දහම සිහි කිරීම, ධර්මයට ගෞරව කිරීම, ධර්මයට සැලකීම, ප්රශංසා කිරීම අපට ශ්රද්ධාවට එන්න තියෙන මූලිකම කාරණාවක්.
මේ සක්කාය දිට්ඨියේ පහර කෑමෙන් මිදෙන්න බුදුරජාණන් වහන්සේ හොඳ දෙයක් පෙන්වා දී තිබෙනවා. දවසක් බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාගෙන් අහනවා,
“පින්වත් මහණෙනි, මා ඔබට දෙසූ දහම ඔබ මතක තබාගෙන ඉන්නේ කොහොමද?”
“ස්වාමීනී භාග්යවතුන් වහන්ස, භාග්යවතුන් වහන්සේ අපට දේශනා කළ දහම අප මතක තියාගෙන සිටින්නේ මේ අයුරින්. බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට දේශනා කළේ, ‘මහණෙනි, මේ සංසාරය අති දීර්ඝයි. මේ සංසාරයේ ආරම්භක කෙළවරක් නොපෙනේ. මහණෙනි, මේ සංසාරයේදී සතර අපායේ වැටි වැටී පැමිණි ගමනේදී ඔබේ සිරුරෙන් ගලා ගිය ලේ දහර සතර මහා සාගරයට වැඩියි. සතර අපායේ වැටි වැටී පැමිණි ගමනේදී ඔබ හෙලූ කඳුළු සතර මහා සාගරයට වැඩියි. ඒ නිසා මේ ගමන ගැන ඔබ කළකිරිය යුතුයි’ කියලයි. භාග්යවතුන් වහන්ස, මෙයයි අප දන්නා දහම.”
අපෙන් ඇහුවා නම් “භාග්යවතුන් වහන්ස, පටිච්ච සමුප්පාදයයි” කියලා කියයි. මොකද, අපි හැම තිස්සේම බලන්නේ අපි දන්නවා කියලා පෙන්වන්නයි. අපිට වැටහුණා කියලා පෙන්වන්නයි. නමුත් බලන්න, සක්කාය දිට්ඨියෙන් තොර ඒ ස්වාමීන් වහන්සේලා කොච්චර ලස්සන පිළිතුරක් දුන්නාද?
”සාදු! සාදු! මහණෙනි, මා දෙසූ දහම ඔබ මතක තබාගෙන සිටින අයුරු ඉතා අගනේය.”
ඒ නිසා අපි මේ යන ගමනේදී සක්කාය දිට්ඨියෙන් තිබෙන අනතුර වළක්වා ගන්න එක හරි වැදගත්. පින්වතුනි, අපි මේ යන්නේ සංසාර ගමනකයි. ඒ නිසා අපි සෙවිය යුත්තේ තමාට නමක්, තැනක්, පිළිගැනීමක්, සම්මානයක්, නෙවෙයි, අප සෙවිය යුත්තේ සතර අපායෙන් මිදෙන දහමෙන් පිළිසරණක්.
යමෙක් මේ ආකල්පයට ආවොත්, ඒ කෙනා නැවත නැවත ඒක සිහි කරනවා. එතකොට ඒ කෙනාට ද්වේෂයට කිපෙන ඉඳුරන් ඇතිවුණොත්, සැණෙකින් සිහිය උපදිනවා. ‘මං මේ එන්නේ සසර ගමනක. මේ සසර ගමනේදී මේ ද්වේෂය නිසා මං කොච්චර පව් රැස්කර ගන්න ඇද්ද? ඒ ද්වේෂය ආයෙමත් මතුවෙලා මාව අකුසලයට යොදවන්න හදනවා. ඒ ලෝභය ආයෙමත් මතුවෙලා මාව වරදට යොදවන්න හදනවා. මෝහය ආයෙමත් මතුවෙලා මාව නොමග යවන්න හදනවා. මේක මට විශාල අනතුරක්. මෙය මට හිතසුව පිණිස පවතින දෙයක් නෙවෙයි’ කියලා එයාගේ සිතට එනවා. ඒ විදිහට නිවැරදි කල්පනාවට පැමිණීම පිණිස තමන් සසර ගමනක පැටලී වෙලී සිටිනා කෙනෙක් වග නිතර නිතර සිහි කිරීම බොහෝ උපකාර වෙනවා….
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මේ දෙසුම් තුළින් අපි මෙය හොඳට තේරුම් ගත යුතුයි. අපට සංසුන් ඉඳුරන් ඇතිකර ගැනීමට ඇති ප්රධානම බාධාව අපි සසරේ පුරුදු කරන ලද වැඩපිළිවෙලයි. මේ ආකාරයට ඇතුළත බැඳීයාම, පිටත බැඳීයාම හේතුවෙන් අපි නැවත නැවත වැටෙන්නේ හිටි තැනටමයි. අපි නැවත නැවත ආ ගිය තැන්වලටම යැවෙනවා. මෙයට හේතු භූත වන ප්රධානම බැඳීම තමයි ‘සක්කාය දීට්ඨිය.’ සක්කාය දීට්ඨිය තුළ හැම තිස්සේම තමන්ට තැනක් හොයනවා. තමන්ට නමක් හොයනවා.
ඔන්න පුද්ගලයෙක් ධර්මය අහන්න එනවා. “අනේ මමත් බුදුරජුන්ගේ ධර්මය අසන්නෙමි. මමත් ඒ දහමට සිත පහදවා ගන්නෙමි. මමත් සිත පිනට නතු කර ගන්නෙමි” කියලා එනවා. නමුත් ඒ විදිහට පින හොයාගෙන ඇවිල්ලා පසුව බලන්නේ තමන්ට ඇති තැන කොතැනද කියලයි. ඒ නිසා හොඳට මතක තියාගන්න, පින හොයන්න එන කෙනා තමන්ට තැනක් හොයන්න ඕන නෑ. මොකද, තැනක් හොයන්න ගියොත් ‘මගේ නම කියවුණේ නැත. මෙතැන පින් කිරීමෙන් කම් නැත’ කියලා යන්න යනවා. බලන්න, ඔහු ආවේ පින සොයා ගෙනයි. නමුත් නොදැනීම නම සොයා ගියේය. ඔහු ආවේ දහමක් සොයා ගෙනයි. ඔහු නොදැනීම තැනක් සොයා ගියේය. මෙවැනි දේවල් ඕනතරම් වෙන්න පුළුවන්.
ඔන්න ධර්මය සොයාගෙන ආපු කෙනාට සමිතියක තනතුරක්, එක්කෝ මොකක් හරි ආයතනයක තනතුරක්, වගකීමක් ලැබෙනවා කියමු. ඊට පස්සේ එයා ඒකට පිළිගැනීමක් හොයනවා. මේවා ඔක්කොම හැදෙන්නේ සක්කාය දීට්ඨියෙන්. ඒ නිසා අපි තමාට පිළිගැනීමක් සොයන්න ගිය විට අහිමි වන දෑ බොහෝය. තමාට පිළිගැනීමක් සොයන්න ගිය විට නොවටිනා දෙයක් අහිමි වී ගියා නම් කම් නැත. නමුත් අහිමි වී යන්නේ ධර්මයයි.
පින්වත්නි, ධර්මය සොයාගෙන යන අයට හැම තිස්සේම ධර්මය අහිමි වී යාමේ අවදානමක් තියෙනවා. මේ අවදානම තියෙන්නේ බාහිර නෙවෙයි, අභ්යන්තරයේමයි. නමුත් අපව සුරකින යම්කිසි මෙවලමකුත් අප අභ්යන්තරයේ තියෙනවා. ඒ තමයි යෝනිසෝ මනසිකාරය. මේ අභ්යන්තර මෙවලම පාවිච්චි කරගන්න බැරි හැම තිස්සේම සක්කාය දිට්ඨිය පෙරට පනිනවා. එහෙම නම් සක්කාය දිට්ඨිය පෙරට පනින එක වළක්වා ගන්න තියෙන්නේ යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන්. නැත්තම් එකම අරමුණකට ආ අපි සී සීකඩ යයි. මොකද, මේ අභ්යන්තරයේ තියෙන සක්කාය දිට්ඨිය අපට විවිධ මං පෙත් සලකුණු කරනවා. විවිධ පාරවල් පෙන්නා දෙනවා. ඒවා ඔක්කොම අපි සංසාරේ ගියපු පාරවල්.
නමුත් අපි ආශා කළ යුත්තේ සංසාරයේ නොගිය පාරේ යන්නයි. සසරේ අපි නොගිය මාවත ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. නමුත් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ යන්න ආශාවෙන් ආවට සක්කාය දිට්ඨිය විසින් නැවත නැවත අපව කරකවලා පරණ පාරෙම ගෙනියනවා. අපි ගිය ඒ පරණ පාර තමයි, නම හොයාගෙන යෑම. තැන හොයාගෙන යෑම. කීර්තිය හොයාගෙන යෑම. පිළිගැනීම සොයාගෙන යෑම. සම්මාන සොයාගෙන යෑම. උපහාර සොයාගෙන යෑම. සිටි තැන සොයාගෙන යෑම.
වැඩිය ඕන නෑ අපි කියමු, ඔන්න ගිය වතාවේ භාවනා වැඩසටහනට ඇවිල්ලා ඉස්සරහා වාඩිවුණා. ඉතින් ඊළඟ වතාවේ ඇවිදින් රණ්ඩු අල්ලනවා. ”මම කලින් වතාවේ සිටියේ මෙතැනය. අද ඔබ එතැන සිටී. කරුණාකර යන්න ඔබ පස්සට…” මේ විදිහට කිපෙන්නේ අප තුළ තියෙන සක්කාය දිට්ඨියයි. එතකොට බලන්න, අපට නිරන්තරයෙන්ම සක්කාය දිට්ඨියෙන් පහරවදින්නේ නැද්ද? ඒ විදිහට සක්කාය දිට්ඨියෙන් නිරතුරු බැටකන අප කොතරම් නුවණ භාවිතා කළ යුතුද? මොකද, මේ සක්කාය දිට්ඨිය අපට කරන හානිය සුළු පටු නෑ. අනන්ත බරපතල හානියක් කරනවා. මේ සක්කාය දිට්ඨිය විසින් අපව නිරයට ගෙන ගියා.
ඒ විදිහට සක්කාය දිට්ඨිය මුල්වෙලා නිරයේ ගෙනියන්න පුළුවන් වුණා නම්, තිරිසන් අපායේ හිර කරන්න පුළුවන් වුණා නම්, පෙරේත ලෝකයේ ගෙනියන්න පුළුවන් වුණා නම්, ලැබෙන්න යන දහම අත්හරවන්න මේ සක්කාය දිට්ඨියට බැරි වේවිද…?
ඒ නිසා පින්වත්නි, දහමට පැමිණෙන කෙනාට අනතුර ඇත්තේ පිටතින් නොව, තමාගෙන්මය. මේ නිසා මේ දහමට පැමිණි කෙනා, දහමට පැමිණෙන්නට ආශා කෙනා තමන්ට තැනක් හෙව්වොත් එය සක්කාය දිට්ඨියට හේතුවක් වේවි. මොකද, සක්කාය දිට්ඨිය හැම තිස්සේම කරන්නේ තමන්ට තැනක් හොයන එකයි.
‘ඒ කියන්න ඇත්තේ මා ගැනය. එසේ කියද්දී මා දෙසද බැලූවේය. එසේ නම් ඒ කියන්නට ඇත්තේ මා ගැනයි.’ මේ වගේ මේ සිත අපිව පුදුම විදිහේ පටලැවිලිවලට, ප්රහේළිකාවලට ඇද දානවා. ඒ නිසා අපට කවදාවත් මේ සිතේ තියෙන විජ්ජාවෙන්, මායාවෙන් එකවර ගැලවෙන්න අවස්ථාවක් නෑ. ඒ නිසා පින්වත්නි, අපට තියෙන අනතුරෙහි දරුණු බව, බිහිසුණු බව, පවිටු බව අපි තේරුම් ගෙන සිටිය යුතුයි.
සමහර විට අපි අපට ශ්රද්ධාව තියෙනවා කියලා හිතාගෙන ඉන්නවා. සමහර විට ශ්රද්ධාව හැටියටතිබිලා තියෙන්නේ සක්කාය දිට්ඨියෙන් හැදුණු එකක්. ඒ කියන්නේ, ධර්මයට පැමිණීමත් සමඟ අපි සමාජය තුළ යම්කිසි විශේෂ කෙනෙක් කියලා අල්ලා ගන්නවා. මොකද, බුද්ධ දේශනාවේ තියෙනවානේ, මේ ධර්ම මාර්ගයේ යන කොට එයා විශේෂ කෙනෙක් කියලා. ඉතින් අපිත් ඒක අල්ලගෙන ‘හා දැන් මමත් විශේෂයි’ කියලා අන් අය කෙරෙහි නිකම් බොරු සානුකම්පිත හැඟීමක් ඇති කර ගන්නවා. ‘මට අනිත් අය ගැන හරිම දුකයි. අපට නම් ශ්රද්ධාව තියෙනවා. අනේ අර ඇත්තන්ට නැහැ නෙව’ කියලා හැඟීමක් ඇතිකර ගන්නවා. ප්රශ්නයක් වෙලා බලන්න ඕන තමන්ගේ ශ්රද්ධාව කොහෙද තියෙන්නේ කියලා. ඒ වෙලාවට ශ්රද්ධාවට වුණු දෙයක් නෑ.
ඉතින් ඒ නිසා හැබෑ ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දහම සිහි කිරීම, ධර්මයට ගෞරව කිරීම, ධර්මයට සැලකීම, ප්රශංසා කිරීම අපට ශ්රද්ධාවට එන්න තියෙන මූලිකම කාරණාවක්.
මේ සක්කාය දිට්ඨියේ පහර කෑමෙන් මිදෙන්න බුදුරජාණන් වහන්සේ හොඳ දෙයක් පෙන්වා දී තිබෙනවා. දවසක් බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාගෙන් අහනවා,
“පින්වත් මහණෙනි, මා ඔබට දෙසූ දහම ඔබ මතක තබාගෙන ඉන්නේ කොහොමද?”
“ස්වාමීනී භාග්යවතුන් වහන්ස, භාග්යවතුන් වහන්සේ අපට දේශනා කළ දහම අප මතක තියාගෙන සිටින්නේ මේ අයුරින්. බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට දේශනා කළේ, ‘මහණෙනි, මේ සංසාරය අති දීර්ඝයි. මේ සංසාරයේ ආරම්භක කෙළවරක් නොපෙනේ. මහණෙනි, මේ සංසාරයේදී සතර අපායේ වැටි වැටී පැමිණි ගමනේදී ඔබේ සිරුරෙන් ගලා ගිය ලේ දහර සතර මහා සාගරයට වැඩියි. සතර අපායේ වැටි වැටී පැමිණි ගමනේදී ඔබ හෙලූ කඳුළු සතර මහා සාගරයට වැඩියි. ඒ නිසා මේ ගමන ගැන ඔබ කළකිරිය යුතුයි’ කියලයි. භාග්යවතුන් වහන්ස, මෙයයි අප දන්නා දහම.”
අපෙන් ඇහුවා නම් “භාග්යවතුන් වහන්ස, පටිච්ච සමුප්පාදයයි” කියලා කියයි. මොකද, අපි හැම තිස්සේම බලන්නේ අපි දන්නවා කියලා පෙන්වන්නයි. අපිට වැටහුණා කියලා පෙන්වන්නයි. නමුත් බලන්න, සක්කාය දිට්ඨියෙන් තොර ඒ ස්වාමීන් වහන්සේලා කොච්චර ලස්සන පිළිතුරක් දුන්නාද?
”සාදු! සාදු! මහණෙනි, මා දෙසූ දහම ඔබ මතක තබාගෙන සිටින අයුරු ඉතා අගනේය.”
ඒ නිසා අපි මේ යන ගමනේදී සක්කාය දිට්ඨියෙන් තිබෙන අනතුර වළක්වා ගන්න එක හරි වැදගත්. පින්වතුනි, අපි මේ යන්නේ සංසාර ගමනකයි. ඒ නිසා අපි සෙවිය යුත්තේ තමාට නමක්, තැනක්, පිළිගැනීමක්, සම්මානයක්, නෙවෙයි, අප සෙවිය යුත්තේ සතර අපායෙන් මිදෙන දහමෙන් පිළිසරණක්.
යමෙක් මේ ආකල්පයට ආවොත්, ඒ කෙනා නැවත නැවත ඒක සිහි කරනවා. එතකොට ඒ කෙනාට ද්වේෂයට කිපෙන ඉඳුරන් ඇතිවුණොත්, සැණෙකින් සිහිය උපදිනවා. ‘මං මේ එන්නේ සසර ගමනක. මේ සසර ගමනේදී මේ ද්වේෂය නිසා මං කොච්චර පව් රැස්කර ගන්න ඇද්ද? ඒ ද්වේෂය ආයෙමත් මතුවෙලා මාව අකුසලයට යොදවන්න හදනවා. ඒ ලෝභය ආයෙමත් මතුවෙලා මාව වරදට යොදවන්න හදනවා. මෝහය ආයෙමත් මතුවෙලා මාව නොමග යවන්න හදනවා. මේක මට විශාල අනතුරක්. මෙය මට හිතසුව පිණිස පවතින දෙයක් නෙවෙයි’ කියලා එයාගේ සිතට එනවා. ඒ විදිහට නිවැරදි කල්පනාවට පැමිණීම පිණිස තමන් සසර ගමනක පැටලී වෙලී සිටිනා කෙනෙක් වග නිතර නිතර සිහි කිරීම බොහෝ උපකාර වෙනවා….
පූජ්ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ විසින්
සදහම් වැඩසටහන් වලදී පවත්වන ලද ධර්ම දේශනා ඇසුරෙන් සකස් කළ
‘මමත් සිත සමාහිත කරමි බුදු සමිඳුනේ…’ සදහම් ග්රන්ථයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී
සදහම් වැඩසටහන් වලදී පවත්වන ලද ධර්ම දේශනා ඇසුරෙන් සකස් කළ
‘මමත් සිත සමාහිත කරමි බුදු සමිඳුනේ…’ සදහම් ග්රන්ථයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී
