සෝතාපන්න කෙනෙකු අතින් විය හැකි වැරදි මොනවාද?
බුද්ධ ධර්මයට අනුව සෝතාපන්න කියන්නේ නිවන් මාර්ගයේ පළමු පියවරට (සෝතාපත්ති මාර්ග/ඵලයට) පැමිණි උතුම් පුද්ගලයෙක්.
මේ තත්වයට පත් වෙද්දී ඔහු/ඇය තුළ “සංයෝජන” තුනක් සම්පූර්ණයෙන්ම නසයි:
1. සක්කාය දිට්ඨි – “මම”, “මගේ” කියන ස්ථිර ආත්ම දෘෂ්ටිය
2. විචිකිච්ඡා – බුදු, ධම්ම, සංඝ පිළිබඳ සැක
3. සීලබ්බත පරාමාස – අසත්ය චාරිත්ර/ආචාර වලින්ම මෝක්ෂය ලැබේ යන වැරදි විශ්වාස
මේ කරුණු පැහැදිලිව සඳහන් වෙන්නේ ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රය සහ සංයුත්ත නිකාය වැනි පාලි සූත්ර වලයි.
එහෙම නම් සෝතාපන්න කෙනෙකු අතින් වැරදි වෙන්න පුළුවන්ද?
ඔව්.
සෝතාපන්න කෙනෙකු සම්පූර්ණයෙන්ම “රහතන් වහන්සේ” මට්ටමට පත් වෙලා නැහැ. එනිසා ඔහු/ඇය තුළ තවමත්:
1. කාමරාගය (සංවේදනීය ආශාව)
2. පටිඝය (කෝප/විරෝධ)
සම්පූර්ණයෙන්ම නසලා නැහැ.
එහෙම නම් ඔහු/ඇය අතින් විය හැකි දේවල්:
කෝප වීම
සෝතාපන්න කෙනෙකුට කෝපය ඇති වෙන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒ කෝපය දිගුකාලීන ද්වේශයක් හෝ පළිගැනීමක් වෙන්නේ නැහැ.
ඔහු/ඇය ඉක්මනින්ම සත්යය තේරුම් ගන්නවා.
ලෞකික ආශාවන්
භෝග, සම්බන්ධතා, සතුට, පවුල් ජීවිතය වැනි දේවල්වලට ආශාව තිබිය හැක.
සෝතාපන්න කෙනෙක් ගිහි ජීවිතය ගත කරනවා වීම සාමාන්ය දෙයක්.
සුළු සීල දෝෂ
අවිහිංසකව, නොදැන, නොමනා සිතකින් සිදු වන සුළු වැරදි විය හැක.
හැබැයි
අනන්තාරීය කර්ම
1. මව/පියා ඝාතනය
2. රහතන් ඝාතනය
3. සංඝ භේදය
4. බුදුන්ට ලේ ගැස්සවීම
5. නිහීල දෘෂ්ටිය (නිවැරදි මාර්ගය ප්රතික්ෂේප කිරීම)
මේවා සෝතාපන්න කෙනෙකු අතින් කිසිදා සිදු වෙන්නේ නැහැ.
විශේෂ ලක්ෂණ
1. බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ පිළිබඳ අචල ශ්රද්ධාව
2. අපායගත වීමේ අවස්ථාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවීම
3. උපරිම වශයෙන් උපදින්නේ තවත් සත් වාරයක් පමණක්
මේ ගැන විස්තර දක්වන්නේ අංගුත්තර නිකාය තුළයි.
වැදගත්ම කරුණ
සෝතාපන්න කෙනෙක් “පරිපූර්ණ” නොවෙයි.
හැබැයි ඔහු/ඇය:
1. අවිද්යා අඳුරෙන් ඉවත්ව ගමන් කරනවා
2. නිවැරදි මාර්ගය (අරිය අෂ්ටාංගික මාර්ගය) අත්හැරන්නේ නැහැ
3. අවසානයේ නිවන් ලැබීම නියතයි
අවසාන සිතුවිල්ල
සෝතාපන්න තත්වය කියන්නේ අහසින් වැටෙන දේයක් නොවෙයි.
එය සත්යය දැකීමේ ආරම්භය.
අපේ ජීවිතයේ “මම” කියන බඳුන කෙතරම් අඩු වෙලාද?
සත්යය පිළිබඳ සැක අපෙන් කෙතරම් අඩු වෙලාද?
සෝතාපන්න වෙන්න කලින්, සත්යය අසා, විමසා, භාවනා කරමින් යන මාර්ගයම තමයි වැදගත්.
බුද්ධ ධර්මයට අනුව සෝතාපන්න කියන්නේ නිවන් මාර්ගයේ පළමු පියවරට (සෝතාපත්ති මාර්ග/ඵලයට) පැමිණි උතුම් පුද්ගලයෙක්.
මේ තත්වයට පත් වෙද්දී ඔහු/ඇය තුළ “සංයෝජන” තුනක් සම්පූර්ණයෙන්ම නසයි:
1. සක්කාය දිට්ඨි – “මම”, “මගේ” කියන ස්ථිර ආත්ම දෘෂ්ටිය
2. විචිකිච්ඡා – බුදු, ධම්ම, සංඝ පිළිබඳ සැක
3. සීලබ්බත පරාමාස – අසත්ය චාරිත්ර/ආචාර වලින්ම මෝක්ෂය ලැබේ යන වැරදි විශ්වාස
මේ කරුණු පැහැදිලිව සඳහන් වෙන්නේ ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රය සහ සංයුත්ත නිකාය වැනි පාලි සූත්ර වලයි.
එහෙම නම් සෝතාපන්න කෙනෙකු අතින් වැරදි වෙන්න පුළුවන්ද?
ඔව්.
සෝතාපන්න කෙනෙකු සම්පූර්ණයෙන්ම “රහතන් වහන්සේ” මට්ටමට පත් වෙලා නැහැ. එනිසා ඔහු/ඇය තුළ තවමත්:
1. කාමරාගය (සංවේදනීය ආශාව)
2. පටිඝය (කෝප/විරෝධ)
සම්පූර්ණයෙන්ම නසලා නැහැ.
එහෙම නම් ඔහු/ඇය අතින් විය හැකි දේවල්:
කෝප වීම
සෝතාපන්න කෙනෙකුට කෝපය ඇති වෙන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒ කෝපය දිගුකාලීන ද්වේශයක් හෝ පළිගැනීමක් වෙන්නේ නැහැ.
ඔහු/ඇය ඉක්මනින්ම සත්යය තේරුම් ගන්නවා.
ලෞකික ආශාවන්
භෝග, සම්බන්ධතා, සතුට, පවුල් ජීවිතය වැනි දේවල්වලට ආශාව තිබිය හැක.
සෝතාපන්න කෙනෙක් ගිහි ජීවිතය ගත කරනවා වීම සාමාන්ය දෙයක්.
සුළු සීල දෝෂ
අවිහිංසකව, නොදැන, නොමනා සිතකින් සිදු වන සුළු වැරදි විය හැක.
හැබැයි
අනන්තාරීය කර්ම
1. මව/පියා ඝාතනය
2. රහතන් ඝාතනය
3. සංඝ භේදය
4. බුදුන්ට ලේ ගැස්සවීම
5. නිහීල දෘෂ්ටිය (නිවැරදි මාර්ගය ප්රතික්ෂේප කිරීම)
මේවා සෝතාපන්න කෙනෙකු අතින් කිසිදා සිදු වෙන්නේ නැහැ.
විශේෂ ලක්ෂණ
1. බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ පිළිබඳ අචල ශ්රද්ධාව
2. අපායගත වීමේ අවස්ථාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවීම
3. උපරිම වශයෙන් උපදින්නේ තවත් සත් වාරයක් පමණක්
මේ ගැන විස්තර දක්වන්නේ අංගුත්තර නිකාය තුළයි.
වැදගත්ම කරුණ
සෝතාපන්න කෙනෙක් “පරිපූර්ණ” නොවෙයි.
හැබැයි ඔහු/ඇය:
1. අවිද්යා අඳුරෙන් ඉවත්ව ගමන් කරනවා
2. නිවැරදි මාර්ගය (අරිය අෂ්ටාංගික මාර්ගය) අත්හැරන්නේ නැහැ
3. අවසානයේ නිවන් ලැබීම නියතයි
අවසාන සිතුවිල්ල
සෝතාපන්න තත්වය කියන්නේ අහසින් වැටෙන දේයක් නොවෙයි.
එය සත්යය දැකීමේ ආරම්භය.
අපේ ජීවිතයේ “මම” කියන බඳුන කෙතරම් අඩු වෙලාද?
සත්යය පිළිබඳ සැක අපෙන් කෙතරම් අඩු වෙලාද?
සෝතාපන්න වෙන්න කලින්, සත්යය අසා, විමසා, භාවනා කරමින් යන මාර්ගයම තමයි වැදගත්.
