හෙට උදාවෙන නව වසරට අපේ මහගෙදර දයාබර සහෝදර සහෝදරියන්ට මගෙන් පුංචි පනිවිඩයක් හා සිතුවිල්ලක්...
මිතුරන් ඇසුරු කිරීමේදී බුදු දහමෙන් උගත හැකි දේ හා ඊට අනුරූපව අප අනුගමනය කල යුතු පිලිවෙත්:
අඤ්ඤදත්ථූහර මිතුරා
ලොව වසන සත්ත්ව සමූහයා අතර මිනිසා තරම් මනසින් උසස් සත්ත්වයෙක් මිහි පිට තවත් නොමැත. මේ මිනිසා සියලුම සතුන්ගෙන් උසස් වූ නමුත් සියලු සත්ත්වයාගේ ස්වභාව ධර්මය මනුෂ්යා කෙරෙහි ද පවත්නා බව නොරහසකි. එහෙත් ගුණ ධර්ම නිසා මිනිසාත් සියල්ලන්ටම වඩා අති ශ්රේෂ්ඨ ය.
මෙසේ ලබා ගන්නා ලද උතුම් මිනිස් දිවිය ගුණ ධර්ම තුළින් පෝෂණය කර ගැනීම සඳහා උපකාරී වන උතුම් දහම් කරුණක් මිත්ර සම්පත්තිය හඳුන්වා දී ඇත.
කල්යාණ මිත්ර සම්පත්තිය මෙලොව පමණක් නොව පරලොව ද සැපවත් කරනවා. එබඳු මිත්රයන් නිරතුරු තමා පසු පස සිට තම යාළුවා ආරක්ෂා කරයි. ධනංජානි සූත්රයේදී ධනංජානි සිටුවරයා හා සැරියුත් හිමියන් අතර සිදු වූයේ අපූරු සිදුවීමකි.
ධනංජානි සිටුවරයා මරණාසන්න වෙලා සිටියදී ඔහු කළ අකුසල් සියල්ල මතක් විය. සිත පහල වී තිබූයේ අපාගත වීමටයි.
එතනට පැමිණි සැරියුත් මහරහන් වහන්සේ ඔහු සමඟ සාකච්ඡා කොට සිතිවිල්ල වෙනස් කොට අපාගත වීමෙන් මුදවා, බ්රහ්ම ලෝකය දක්වා ගෙන ගියා. කිසිදු ලාභ අපේක්ෂාවක් නැතිව තම මිත්රයා වෙනුවෙන් කටයුතු කළා.
දුරු කළ යුතු මිත්රයන් අතර අඤ්ඤදත්ථුහර මිත්රයා ඉතා ඉක්මනින් අප ඉවත් කළ යුතු ය. මොහු හඳුනා ගැනීම සඳහා කරුණු 4 ක් පෙන්නුම් කරයි.
01. මිත්රයාගෙන් යමක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම 02. මිතුරාට සුළු දෙයක් දී වැඩි යමක් බලාපොරොත්තු වීම
03. තමාට බියක් වූ විට පමණක් පිහිට පතා පැමිණීම
4. තමාගේ වාසිය ගැන පමණක්ම සිතා මිතුරා ඇසුරු කිරීම
අප ඇසුරු කරන මිත්ර්රයන් තුළ මෙබඳු ලක්ෂණ තිබේ නම් වහා ඔවුන් අත් හල යුතු ය. ඇති හැකි අය ළඟ මිතුරො බොහෝ වෙති.
ඔහුගේ බලය නිසා තමාටත් සමාජයේ යම් කීර්තියක් හෝ ලාභයක් බලාපොරොත්තුවෙන් ම ඔහු ඇසුරු කරයි.
උදාහරණයක් ලෙස මැති ඇමැතිවරුන් සමීපයට එක් වෙන බොහෝ මිත්රයන් ඔහු පරාජය වූ අවස්ථාවල දී දැකිය නොහැකි ය. ඔවුන් බලාපොරොත්තු වන්නේ උදව්වක් උපකාරයක් පමණි.
මේ මිත්රයාගේ දැකිය හැකි තවත් ලක්ෂණයක් නම් ‘සුළු උදව්වක් සිදු කර වැඩි යමක් බලාපොරොත්තු වීමයි’
මෙබඳු ගති ලක්ෂණ ඇති මිතුරන් අප වටා බොහෝ දැකිය හැකිය. සමහර අවස්ථාවල මේ මිත්රයන් අපට හඳුනාගැනීම දුෂ්කරය. අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා බොහෝ කලක් ගත වනු ඇත.
ඉතා මිත්ර ස්වභාවයෙන් හොඳම මිතුරා සේ පෙනී සිටින්නේ සත්ය වශයෙන්ම මහත් ලාභයක්ම අරමුණු කර ගෙනය.
එබඳු අය ‘මම කළේ මෙහෙමයි. . . . . නමුත් මට කිසි උදව්වක් නෑ . . . .’ යනුවෙන් පවසයි.
තමාගේ මිතුරන්ට උදව් කළ යුතු බව සැබෑ ය. උදව් බලාපොරොත්තුවෙන්ම උපකාර කරන්නේ නම් අප ඔවුන්ගෙන් ප්රවේශම් විය යුතු ය.
දේවදත්ත හිමියන් බුද්ධත්වය අපේක්ෂාවෙන් අජාසත්ත රජුගේ අනුග්රහය ලබා ගැනීම සඳහා සුහද සීලී වීම,
ඒ සඳහා රජු නොමඟ යැවීම ඉතා හොඳ කතා පුවතකි.
තම ජීවිතයට බයක් තර්ජනයක් ඇති වූ අවස්ථාවලදී පමණක් උපකාර බලාපොරොත්තුවෙන් මිතුරන් ඇසුරු කිරීම අඤ්ඤදත්ථුහර මිත්රයාගේ ලක්ෂණයකි.
කිසියම් තර්ජනයක් හෝ නීති විරෝධී යමක් සිදු කර ප්රදේශයේ ප්රබලයකු සමග සුහද මිත්ර භාවයක් ඇති කර ගනී. බොහෝ විට අපරාධකරුවන් ප්රබල පුද්ගලයන් ළඟ දිවා රෑ වෙහෙස නොබලා කටයුතු කරයි.
ප්රදේශයේ ඉතා ධනවත් ව්යාපාරිකයෙකි. ඔහු හදිසියේම සමාජ සේවා කටයුතු සඳහා ඉතා මුදල් විය දම් කර කෙටි කලකින් නමක් දිනා ගත්තේය.
හදිසියේම ප්රදේශයේ සුරාසලක් ආරම්භ විය. ප්රදේශවාසීන් ඊට විරෝධතාව පළ කළේ ය. නමුත් මේ සුරාසල දානපතියාගේ බව දැන ගත් ප්රදේශවාසී බොහෝ දෙනා නිහඬ වූයේ ප්රදේශයට වන හානියට වඩා තමාට ලැබෙන ලාභය ගැන මෙනෙහි කරමිනි.
මේ සියලු සමාජ සේවා ඔහු විසින් ගොඩ නගා ගනු ලැබුයේ හුදෙක් පටු අරමුණෙන් යුතුව ය.
‘දුර සිටින සතුරාට වඩා ළඟ සිටින මිතුරාගෙන් ප්රවේශම් වන්න. . ‘
මෙලෙස සඳහන් කරන්නේ මිතුරු වෙසෙන් පෙනී සිටින සතුරන් ද අප අතර සිටින බැවිනි.
න භජේ පාපකේ මිත්තේ
න භජේ පුරිසා ධමේ
භජේථ මිත්තේ කල්යාණෝ
භජේථ පුරිසුත්තමේ
පාප මිත්රයන් හා අධම පුරුෂයන් සේවනය නොකට යුතුයි. කල්යාණ මිත්රයන් හා උත්තම පුරුෂයන් සේවනය කළ යුතුය.
කාය දුෂ්චරිතා දි අකුසල ක්රියාවන්හි ඇලී ගැලී වසන අය පවිටු මිතුරෝ වෙති. ඔවුන්ගේ මිත්රතාව වන මෘගයන්ගේ මිත්රත්වය වැනිය.
අජාසත් රජ තම පියා මැරීමට පෙළඹුණේ පවිටු මිත්ර ආශ්රය නිසා ය. ගෝධ, සංජීවක සත්තිගුම්බ ආදී ජාතක කතාවන්ගෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ද පවිටු මිත්ර ආශ්රයෙන් සිදු වන අයහපත යි.