ඇල්බිනිසම් (Albinism) තත්ත්වය නිසා ඉත්තෑවෙක් සුදු (ඇලි) වීම විය හැකියි.
ඇල්බිනිසම් යනු සතෙකුගේ හෝ ශාකයක ස්වභාවික වර්ණක නිපදවීමේ හැකියාවට බලපාන ජානමය තත්ත්වයකි.
ඇල්බිනිසම් තත්ත්වයේදී සිදුවන්නේ මෙයයි:වර්ණක නොමැතිවීම: ඇල්බිනෝ සතෙකුගේ ශරීරයේ වර්ණය නිර්මාණය කරන ප්රධාන වර්ණකය වන මෙලනින් (Melanin) නිපදවීමේ හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් නැති වී යයි.
ජාන විකෘතිය: මෙයට හේතුව මෙලනින් නිෂ්පාදනය සඳහා වගකිව යුතු ජානයක සිදුවන විකෘතියක් (mutation). මෙම ජානය බොහෝ විට ටයිරොසිනේස් (Tyrosinase) එන්සයිමය නිපදවීමට උපදෙස් ලබා දෙයි. විකෘතියක් නිසා එන්සයිමය නිසි ලෙස ක්රියා නොකරයි.
ප්රතිඵලය:
සම සහ කටු: සාමාන්ය දුඹුරු හෝ අළු පැහැයට වඩා සුදු හෝ රෝස පැහැයක් ගනී.
ඇස්: මෙලනින් නොමැති නිසා ඇස්වල රුධිර නාලිකා පෙනෙන අතර ඇස් රතු හෝ රෝස පැහැයෙන් දිස් වේ.
කටු: ඉත්තෑවාගේ කටු වල කළු හෝ දුඹුරු ඉරි නොමැතිව, ඒවාද සුදු හෝ ක්රීම් පාටට හැරේ.
ඇල්බිනෝ ඉත්තෑවෙක් ලෝකයට එන්නේ කෙසේද?
මෙම තත්ත්වය ඇතිවන්නේ ඉත්තෑවෙකුට දෙමාපියන් දෙදෙනාගෙන්ම ප්රතිගාමී (recessive) ඇල්බිනෝ ජාන ලැබුණු විටය. ජාන දරන්නන් (Carriers): දෙමව්පියන් දෙදෙනාම සාමාන්ය වර්ණ ඇති සතුන් වුවත්, ඔවුන් දෙදෙනාම "ඇල්බිනෝ ජානය" ඔවුන්ගේ ජානවල රැගෙන ගියහොත් (දරන්නන් නම්), ඔවුන්ගේ පැටවුන්ට ඇල්බිනෝ වීම සඳහා 25%ක පමණ අවස්ථාවක් ඇත.
උපත: මෙලනින් නිපදවීමට උපදෙස් දෙන ජානයේ වැරදි පිටපත් දෙකක් සමඟ උපදින පැටවා ඇල්බිනෝ ඉත්තෑවෙකු ලෙස හැදී වැඩෙයි.
මෙය ස්වභාවික, ජානමය ක්රියාවලියක් වන අතර, ඉත්තෑවාට උපතින්ම උරුම වූ තත්ත්වයකි.
