මං හිතුවේ මේක මගේ unique අවුලක් කියලා. එක විදියකට මරු... stool softener එකක් විදියට වැඩ කරන නිසා
මේ ලගදි අපි සෙට් එකක් පොඩි ගමනක් ගියා. වෙසක් වලට තිබුණ කිරි තේ දන්සලක් හම්බුණා
එකෙක්ට සෙට් වුණා හොද බොකක්, ඌ එනකම් අපිට ඉන්නත් වුණා හෙන වෙලාවක්
හොද වෙලාවට මං බිව්වේ නැහැ
උගෙන් අහන්න බෑ මොකක්ද කේස් එක කියලා... හෙන අමුතු personality එකක් තියෙන එකෙක්, ඕකා sure එකටම ඊලගට සෙට් වුණාම කතාව ඇදලා චොර කරලා ආතල් ගන්නවා
මෙහෙමයි... කිරි තේකක් දාලා විනාඩි 20කින් වගේ බඩ අමුතු සද්ද දාන්න ගන්නවා
විනාඩි 45කින් වගේ අනිවාර්යෙන් toilet එකේ ලගින්න වෙනවා
කිරි තේ වලට ආස වුණත්, බඩ නම් කැමති නැද්ද? ලැක්ටෝස් අසහනය ගැන දැනගනිමු.
ආහ්, හොඳ "කිරි තේ" කෝප්පයක සැනසිලිදායක උණුසුම – බොහෝ දෙනෙකුගේ දෛනික පුරුද්දක්. නමුත් මේ ආදරණීය පානය නිසා බඩේ අමාරුවක්, බඩ පිපුමක් සහ ඉක්මනින් වැසිකිළියට යෑමට සිදුවුවහොත් කුමක් සිදුවේද? මෙය ඔබට හුරුපුරුදු දෙයක් නම්, ඔබ බොහෝ විට මුහුණ දෙන්නේ ඉතා සුලබ තත්ත්වයක් වන ලැක්ටෝස් අසහනයට (Lactose Intolerance) විය හැකියි.
ඇත්තටම මොකක්ද වෙන්නේ?
ඔබේ තේ එකේ ඇති "කිරි" වල ලැක්ටෝස් නම් ස්වභාවික සීනි වර්ගයක් අඩංගු වෙනවා. මෙම සීනි දිරවීමට අපේ කුඩා අන්ත්රය ලැක්ටේස් නම් එන්සයිමයක් නිපදවනවා. ලැක්ටේස් මගින් ලැක්ටෝස්, අපේ සිරුරට පහසුවෙන් අවශෝෂණය කරගත හැකි සරල සීනි බවට බිඳ දමනවා.
නමුත්, ඔබේ සිරුර ප්රමාණවත් තරම් ලැක්ටේස් නිපදවන්නේ නැතිනම් – එය ලැක්ටෝස් අසහනය ලෙස හඳුන්වනවා – ඔබේ කිරි තේ වල ඇති ලැක්ටෝස් නිසි ලෙස දිරවන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට, එය ඔබේ මහා අන්ත්රය (colon) වෙත ගමන් කරනවා.
බඩේ අමාරුවට හේතුව
දිරවා නොගත් ලැක්ටෝස් ඔබේ මහා අන්ත්රයට පැමිණි විට, එහි ස්වභාවිකව පවතින බැක්ටීරියා එය පැසවීමකට ලක් කරනවා. මෙම පැසවීමේ ක්රියාවලිය තමයි කිරි ආහාර ගෙන විනාඩි 30 සිට පැය 2ක් ඇතුළත ඇතිවන අපහසු රෝග ලක්ෂණවලට හේතුව:
පාචනය (Diarrhea): පැසවීමේ ක්රියාවලිය මගින් මහා අන්ත්රයට ජලය ඇදී ඒම නිසා දියරමය මළපහ පිටවීම.
බඩ පිපුම සහ වාතය පිටවීම (Bloating & Gas): පැසවීම නිසා හයිඩ්රජන්, කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ මීතේන් වැනි වායු නිපදවීමෙන් බඩ පුරවා දැමීම සහ වාතය පිටවීම.
බඩේ කැක්කුම සහ වේදනාව (Stomach Cramps & Pain): වායුව සහ අන්ත්ර ප්රසාරණය වීම නිසා ඇතිවන අපහසු කැක්කුම.
ඔක්කාරය (Nausea): සමහර අයට ඔක්කාර ගතියක්ද ඇතිවිය හැකියි.
ඔබ තනිවම නොවේ!
ලැක්ටෝස් අසහනය ඉතාම සුලබ තත්ත්වයක්, විශේෂයෙන්ම වැඩිහිටියන් අතර. බොහෝ දෙනෙකුට වයසට යත්ම ලැක්ටේස් නිපදවීමේ හැකියාව අඩු වන බව පෙනී යනවා. ආසියානු, අප්රිකානු සහ හිස්පැනික් සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයන් අතර එය විශේෂයෙන් බහුලයි. ඉතින්, කිරි තේ එකපාරටම ඔබට අගුණ වෙන්න පටන් ගත්තොත්, ඔබ තනිවම නොවේ.
වැදගත් සටහනක්: ලැක්ටෝස් අසහනය, කිරි අසාත්මිකතාවකට (milk allergy) වඩා වෙනස්. කිරි අසාත්මිකතාවක් යනු කිරි ප්රෝටීන වලට ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දක්වන ප්රතිචාරයක් වන අතර, එය වද, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා වැනි වඩාත් දරුණු රෝග ලක්ෂණ ඇති කළ හැකියි. ලැක්ටෝස් අසහනය යනු එන්සයිම ඌනතාවය හා සම්බන්ධ ආහාර දිරවීමේ ගැටලුවක්.
ඉතින්, ඔබට කළ හැක්කේ කුමක්ද?
ශුභාරංචිය නම් ලැක්ටෝස් අසහනය සාමාන්යයෙන් කළමනාකරණය කරගත හැකි වීමයි. මෙන්න උපක්රම කිහිපයක්:
අඩු කිරීම හෝ වැළකීම: සරලම ක්රමය නම් ඔබේ තේ වල කිරි ප්රමාණය අඩු කිරීම හෝ කිරි තේ පානයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකීමයි.
ලැක්ටෝස් රහිත කිරි භාවිතය: ලැක්ටෝස් රහිත කිරි (Lactose-free milk) භාවිත කර බලන්න. මේවා ලැක්ටේස් එන්සයිමය එක් කර, ලැක්ටෝස් පෙර දිරවීමට සලස්වා ඇති සැබෑ කිරි වර්ගයකි.
ශාකමය ආදේශක: සෝයා කිරි, ආමන්ඩ් කිරි, ඕට් කිරි හෝ පොල් කිරි වැනි ශාකමය කිරි වර්ග අත්හදා බලන්න. ඒවායේ රසය හරියටම සමාන නොවුනත්, ඔබට අලුත් ප්රියතමයක් සොයාගත හැකි වේවි!
ලැක්ටේස් අතිරේක: කිරි ආහාර ගැනීමට පෙර ලැක්ටේස් එන්සයිම පෙති හෝ දියර (Lactase enzyme pills or drops) ගැනීමෙන් ඔබේ සිරුරට ලැක්ටෝස් බිඳ දැමීමට උදව් කරගත හැකියි.
ඔබේ සිරුරට සවන් දෙන්න: සමහර අයට සුළු කිරි ප්රමාණයක් ගැටලුවකින් තොරව දරාගත හැකියි. ඔබේ පෞද්ගලික සීමාව කුමක්දැයි අත්හදා බලන්න.
වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුත්තේ කවදාද:
සාමාන්යයෙන් බරපතල නොවුනත්, ඔබේ රෝග ලක්ෂණ දරුණු නම්, දිගටම පවතී නම් හෝ ඔබට සැලකිය යුතු කනස්සල්ලක් ඇති කරයි නම්, වෛද්යවරයෙකු හමුවීම සැමවිටම හොඳ අදහසක්. ඔවුන්ට රෝග විනිශ්චය තහවුරු කිරීමට සහ වෙනත් තත්ත්වයන් බැහැර කිරීමට උදව් කළ හැකියි.
ඔබේ සිරුරේ සිදුවන්නේ කුමක්දැයි තේරුම් ගැනීමෙන් විශාල වෙනසක් කළ හැකියි. ඔබේ ආදරණීය තේ පුරුද්ද සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැරීමට ඔබට සිදු නොවනු ඇත – ඔබේ බඩ සතුටින් තබා ගැනීමට බුද්ධිමත් ගැලපීම් කිහිපයක් කළ පමණින් සෑහේ!
