ගුරුත්වාකර්ශණ_තරංග
...අපි මේ ලිපියෙහි ඉතිරි කොටසෙහි ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග නිරීක්ෂණය කර ඇති බවට බටහිර විද්යාඥයන් කණ්ඩායමක් කරන ප්රකාශය කෙටියෙන් සලකා බලමු. මෙය ගුරුත්වාකර්ෂණය පට්ටපල් බොටරුවකි යන්න යටතේ සාකච්ඡා කළ යුතු වුවත් ඒ සම්බන්ධයෙන් ඇති වී තිබෙන කාලීන උනන්දුවත් සමග අපි එය මෙසේ සාකච්ඡාවට ගනිමු. පළමුවෙන් ම කිවයුතු කරුණු දෙකක් වෙයි. එකක් මේ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ගැන තවමත් බටහිර විද්යාඥයන් අතර එකමතයක් නොමැති වීම ය. මේ නිරීක්ෂණය කර ඇත්තේ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ද යන්න පසුව තීරණය කෙරෙනු ඇත. කෙසේ වෙතත් ඒ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යැයි අපි තර්කය සඳහා උපකල්පනය කරමු.
දෙවනුව කිව යුත්තේ ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යන්න වැරදි ව්යවහාරයක් බව ය. අවුරුදු සියයකට පමණ පෙර අයින්ස්ටයින් තම සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයෙහි සන්නිකර්ෂණ සමීකරණ යොදා ගනිමින් ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ප්රචාරණය වන බව කීවේ ය. පසු කලෙක ජෝසප් වෙබර් මේ සංසිද්ධිය ගැන බොහෝ දේ එකතු කෙළේ ය. මෙහි දී කිව යුත්තේ ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යනුවෙන් තරංග ප්රචාරණය (propagation) නොවන බව ය. අයින්ස්ටයින්ගේ සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය අනුව ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණයක් නැත. එසේ නැති විට ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග තිබිය නො හැකි ය. සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයෙහි ඒකජ සමීකරණ (linear equations) අනුව මෙහි දී සිදුවන්නේ ප්රමිතික ආතානකය (metric tensor) ප්රචාරණය වීම ය. ප්රමිතික ආතානකය මගින් අවකාශ කාලයෙහි ජ්යාමිතිය කියැවෙයි. ප්රමිතික ආතානකය ද්රව්ය හා විකිරණ මගින් නිර්ණය වෙයි. මෙය නිව්ටෝනීය කතන්දරයෙන් වෙනස් ය. නිව්ටෝනීය භෞතිකයෙහි අවකාශය දී ඇත. එහි කාලය ගලා යයි. අවකාශයෙහි ද්රව්ය හා විකිරණ පවතියි. එහෙත් අයින්ස්ටයින්ගේ කතන්දරයෙහි අවකාශ –- කාලය කල්තබා දී නැත. ඒ නිර්ණය කෙරෙන්නේ ද්රව්ය හා විකිරණ මගිනි.
මෙයින් කියැවෙන්නේ ද්රව්ය හා විකිරණවල වෙනස්කම් සිදුවන විට අවකාශ - කාලය ද වෙනස් වන බව ය. එනම් ප්රමිතික ආතානකය වෙනස් වෙයි. එසේ වෙනස් වූ ප්රමිතික ආතානකය අභිශුන්ය භූමිතක (නඋලල ගඑඔඩඑසඉචස) ඔස්සේ ප්රචාරණය වෙයි. සාමාන්ය අංශු භූමිතක ඔස්සේ චලනය වන බව අමතක නොකළ යුතු ය. ඒ අංශු එසේ චලනය වන්නේ බලයක් (ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයක්) නොමැතිව ය. නිව්ටන්ගේ කතන්දරයෙහි ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ බල වෙයි. ද්රව්ය හා විකිරණ වෙනස් වූ විට අභිශුන්ය ප්රමිතික ඔස්සේ ප්රචාරණය වන්නේ ප්රමිතික ආතානකය පමණක් නො වේ. රීමාන් ආතානකය (Reimann Tensor) ද එසේ ම අභිශූන්ය ප්රමිතික ඔස්සේ ප්රචාරණය වෙයි. රීමාන් ආතානකයෙන් අවකාශ කාලයෙහි වක්රතාව ගැන කියැවෙයි.
මේ ආතානක දෙකම තරංග සමීකරණය සපුරාලයි. එනම් ආතානක දෙක අභිශූන්ය භූමිතික ඔස්සේ ප්රචාරණය වන අතර තරංග සමීකරණය සපුරාලයි. ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යන්න පටබැඳෙන්නේ මේ හේතුවෙනි. ආතානක වෙනස්වීම හේතුවෙන් අංශුවල චලිතයෙහි ද වෙනසක් වෙයි. විද්යාඥයන් මැන බලන්නේ මේ වෙනස ය. අද කතාකරන ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ඉතා ඈත අතීතයහෙි දී කළු කුහර දෙකක් ගැටීමෙන් ප්රමිතික ආතානකයෙහි සහ රීමාන් ආතානකයෙහි සිදු වූ වෙනස්කම් මේ වන විට පෘථිවියට ප්රචාරණය වීම නිරීක්ෂණයෙන් ලැබෙයි. ඒ තවදුරටත් නිරීක්ෂණය කෙරෙනු ඇත.
මෙහි දී ඇතැමුන් කියන්නේ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග නිරීක්ෂණය හේතුවෙන් අයින්ස්ටයින්ගේ සාධාරණ සාපේක්ෂතා ප්රවාදය සත්ය බව සාධනය කෙරෙන බව ය. අප කිහිප වතාවක් ම කියා ඇත්තේ කිසිම නිරීක්ෂණයකින් කිසිම ප්රවාදයක් සත්ය වන බව පෙන්නුම් නොකෙරෙන බව ය. පළමුවෙන් ම ප්රවාදයක් යනු වියුක්ත කතන්දරයකි.ඒ වියුක්ත කතන්දරයෙන් අපෝහනය (deduce) කළ හැක්කේ වියුක්ත නිගමන මිස සංයුක්ත නිගමන නොවේ. එහෙත් නිරීක්ෂණයක් යනු සංයුක්ත වූවකි. සංයුක්ත නිරීක්ෂණයක් වියුක්ත අපෝහනයක් හා සංසන්දනය කළ හැකි නො වේ. දෙවනුව එසේ කළ හැකි වුවත් එයින් වියුක්ත ප්රවාදය සත්ය යැයි ගම්ය නො වේ. එයින් කියැවෙන්නේ ප්රවාදයෙන් වැඩගත හැකි බව පමණ ය. ප්රවාදවලින් සත්ය දැනගත හැකි යැයි කියන අය සත්යය යනු කුමක් දැයි තේරුම් කර දිය යුතු ය. සත්යය යනු කුමක් දැයි නොදැන සත්යය ගැන කීම වංචාවකි.
අප බොහෝ විට කියා ඇති පරිදි සිංහල බෞද්ධයනට “මම” යන්න බොරුවකි. එය ආත්මවාදී ය. මා යනුවෙන් කෙනකු නැති වුව ද ඒ සංකල්පයෙන් වැඩගත හැකි ය. මා, පුද්ගලයා ආදී සංකල්ප යොදාගෙන අසවලා අද රාත්රී ආහාරය ගන්නා බවත් එසේ නොවී නම් හෙට හෝ අනිද්දා හෝ එසේ කරන බවත් මට පුරෝකථනය කළ හැකි ය. ඒ පුරෝකථනය ඉටු වූ පමණින් මා යන සංකල්පය සත්යයක් යැයි කිව හැකි ද? සංකල්පයකින් වැඩ ගැනීමට හැකි වූ පමණින් ඒ සත්යයක් බවට පත් නො වේ. ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග මගින් අයින්ස්ටයින්ගේ ප්රවාදය සත්යය යැයි කිව නො හැකි ය.
නලින් ද සිල්වා
2016 පෙබරවාරි 15
...අපි මේ ලිපියෙහි ඉතිරි කොටසෙහි ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග නිරීක්ෂණය කර ඇති බවට බටහිර විද්යාඥයන් කණ්ඩායමක් කරන ප්රකාශය කෙටියෙන් සලකා බලමු. මෙය ගුරුත්වාකර්ෂණය පට්ටපල් බොටරුවකි යන්න යටතේ සාකච්ඡා කළ යුතු වුවත් ඒ සම්බන්ධයෙන් ඇති වී තිබෙන කාලීන උනන්දුවත් සමග අපි එය මෙසේ සාකච්ඡාවට ගනිමු. පළමුවෙන් ම කිවයුතු කරුණු දෙකක් වෙයි. එකක් මේ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ගැන තවමත් බටහිර විද්යාඥයන් අතර එකමතයක් නොමැති වීම ය. මේ නිරීක්ෂණය කර ඇත්තේ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ද යන්න පසුව තීරණය කෙරෙනු ඇත. කෙසේ වෙතත් ඒ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යැයි අපි තර්කය සඳහා උපකල්පනය කරමු.
දෙවනුව කිව යුත්තේ ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යන්න වැරදි ව්යවහාරයක් බව ය. අවුරුදු සියයකට පමණ පෙර අයින්ස්ටයින් තම සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයෙහි සන්නිකර්ෂණ සමීකරණ යොදා ගනිමින් ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ප්රචාරණය වන බව කීවේ ය. පසු කලෙක ජෝසප් වෙබර් මේ සංසිද්ධිය ගැන බොහෝ දේ එකතු කෙළේ ය. මෙහි දී කිව යුත්තේ ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යනුවෙන් තරංග ප්රචාරණය (propagation) නොවන බව ය. අයින්ස්ටයින්ගේ සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදය අනුව ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණයක් නැත. එසේ නැති විට ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග තිබිය නො හැකි ය. සාධාරණ සාපේක්ෂතාවාදයෙහි ඒකජ සමීකරණ (linear equations) අනුව මෙහි දී සිදුවන්නේ ප්රමිතික ආතානකය (metric tensor) ප්රචාරණය වීම ය. ප්රමිතික ආතානකය මගින් අවකාශ කාලයෙහි ජ්යාමිතිය කියැවෙයි. ප්රමිතික ආතානකය ද්රව්ය හා විකිරණ මගින් නිර්ණය වෙයි. මෙය නිව්ටෝනීය කතන්දරයෙන් වෙනස් ය. නිව්ටෝනීය භෞතිකයෙහි අවකාශය දී ඇත. එහි කාලය ගලා යයි. අවකාශයෙහි ද්රව්ය හා විකිරණ පවතියි. එහෙත් අයින්ස්ටයින්ගේ කතන්දරයෙහි අවකාශ –- කාලය කල්තබා දී නැත. ඒ නිර්ණය කෙරෙන්නේ ද්රව්ය හා විකිරණ මගිනි.
මෙයින් කියැවෙන්නේ ද්රව්ය හා විකිරණවල වෙනස්කම් සිදුවන විට අවකාශ - කාලය ද වෙනස් වන බව ය. එනම් ප්රමිතික ආතානකය වෙනස් වෙයි. එසේ වෙනස් වූ ප්රමිතික ආතානකය අභිශුන්ය භූමිතක (නඋලල ගඑඔඩඑසඉචස) ඔස්සේ ප්රචාරණය වෙයි. සාමාන්ය අංශු භූමිතක ඔස්සේ චලනය වන බව අමතක නොකළ යුතු ය. ඒ අංශු එසේ චලනය වන්නේ බලයක් (ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයක්) නොමැතිව ය. නිව්ටන්ගේ කතන්දරයෙහි ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ බල වෙයි. ද්රව්ය හා විකිරණ වෙනස් වූ විට අභිශුන්ය ප්රමිතික ඔස්සේ ප්රචාරණය වන්නේ ප්රමිතික ආතානකය පමණක් නො වේ. රීමාන් ආතානකය (Reimann Tensor) ද එසේ ම අභිශූන්ය ප්රමිතික ඔස්සේ ප්රචාරණය වෙයි. රීමාන් ආතානකයෙන් අවකාශ කාලයෙහි වක්රතාව ගැන කියැවෙයි.
මේ ආතානක දෙකම තරංග සමීකරණය සපුරාලයි. එනම් ආතානක දෙක අභිශූන්ය භූමිතික ඔස්සේ ප්රචාරණය වන අතර තරංග සමීකරණය සපුරාලයි. ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග යන්න පටබැඳෙන්නේ මේ හේතුවෙනි. ආතානක වෙනස්වීම හේතුවෙන් අංශුවල චලිතයෙහි ද වෙනසක් වෙයි. විද්යාඥයන් මැන බලන්නේ මේ වෙනස ය. අද කතාකරන ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ඉතා ඈත අතීතයහෙි දී කළු කුහර දෙකක් ගැටීමෙන් ප්රමිතික ආතානකයෙහි සහ රීමාන් ආතානකයෙහි සිදු වූ වෙනස්කම් මේ වන විට පෘථිවියට ප්රචාරණය වීම නිරීක්ෂණයෙන් ලැබෙයි. ඒ තවදුරටත් නිරීක්ෂණය කෙරෙනු ඇත.
මෙහි දී ඇතැමුන් කියන්නේ ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග නිරීක්ෂණය හේතුවෙන් අයින්ස්ටයින්ගේ සාධාරණ සාපේක්ෂතා ප්රවාදය සත්ය බව සාධනය කෙරෙන බව ය. අප කිහිප වතාවක් ම කියා ඇත්තේ කිසිම නිරීක්ෂණයකින් කිසිම ප්රවාදයක් සත්ය වන බව පෙන්නුම් නොකෙරෙන බව ය. පළමුවෙන් ම ප්රවාදයක් යනු වියුක්ත කතන්දරයකි.ඒ වියුක්ත කතන්දරයෙන් අපෝහනය (deduce) කළ හැක්කේ වියුක්ත නිගමන මිස සංයුක්ත නිගමන නොවේ. එහෙත් නිරීක්ෂණයක් යනු සංයුක්ත වූවකි. සංයුක්ත නිරීක්ෂණයක් වියුක්ත අපෝහනයක් හා සංසන්දනය කළ හැකි නො වේ. දෙවනුව එසේ කළ හැකි වුවත් එයින් වියුක්ත ප්රවාදය සත්ය යැයි ගම්ය නො වේ. එයින් කියැවෙන්නේ ප්රවාදයෙන් වැඩගත හැකි බව පමණ ය. ප්රවාදවලින් සත්ය දැනගත හැකි යැයි කියන අය සත්යය යනු කුමක් දැයි තේරුම් කර දිය යුතු ය. සත්යය යනු කුමක් දැයි නොදැන සත්යය ගැන කීම වංචාවකි.
අප බොහෝ විට කියා ඇති පරිදි සිංහල බෞද්ධයනට “මම” යන්න බොරුවකි. එය ආත්මවාදී ය. මා යනුවෙන් කෙනකු නැති වුව ද ඒ සංකල්පයෙන් වැඩගත හැකි ය. මා, පුද්ගලයා ආදී සංකල්ප යොදාගෙන අසවලා අද රාත්රී ආහාරය ගන්නා බවත් එසේ නොවී නම් හෙට හෝ අනිද්දා හෝ එසේ කරන බවත් මට පුරෝකථනය කළ හැකි ය. ඒ පුරෝකථනය ඉටු වූ පමණින් මා යන සංකල්පය සත්යයක් යැයි කිව හැකි ද? සංකල්පයකින් වැඩ ගැනීමට හැකි වූ පමණින් ඒ සත්යයක් බවට පත් නො වේ. ඊනියා ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග මගින් අයින්ස්ටයින්ගේ ප්රවාදය සත්යය යැයි කිව නො හැකි ය.
නලින් ද සිල්වා
2016 පෙබරවාරි 15
Last edited:
අභිධර්මය ඉගෙනගන්න කොට මෙයා කියන්නේ මොකද්ද කියලා තේරෙනවා.
