නෑ.
අව්යාකත ප්රශ්න. (න + වි+ ආ+ කත> න+ ව්යාකත> අව්යාකත = විවරණය නොකරන ලද)
ලෝකය සදාකාලිකද? ලෝකය සදාකාලික නොවේද? ලෝකයේ කෙලවරක් තියේද ලෝකයේ කෙළවරක් නොමැතිද? ජීවය ශරීරයත් එකක්ද? ජීවය හා ශරීරය වෙන් වෙන් ව පවතීද? සත්වයෝ මරණින් පසු පවතිත් ද? සත්වයෝ මරණින් පසු නොපවතිත්ද? සත්වයෝ මරණින් පසු පවතින්නේ ද නොපවතින්නේද වේද? සත්වයෝ මරණින් පසු නොපවතින්නේද නොපවතින්නේ නොවන්නේ වේද?
ඔන්න ඔය 10 තමයි ඒ ප්රශ්න දහය. ඔය ප්රශ්න 10 පිළිබද අසන්නේ මාලුංක්ය පුත්ත තෙරණුවෝ. එත්නදී තමයි ඊතල පහර වැදුණු පුද්ගලයාගේ උපමාව දැක්වෙන්නේ. මාලුංක්ය පුත්ත හිමියන්ට අමතරව වච්ඡගොත්ත පරිබ්රාජකයාත් ඒ පිළිබද විමසනවා.(අග්ගිවච්ඡගොත්ත සූත්රය)
කොසොල් රජතුමා ඛේමා තෙරණියගෙන් මරණින් පසු සත්වයෝ පවතිත් ද යන අවසන් ප්රශ්න හතර අහලා තිබෙනවා.(ඛේමා සූත්රය)
අනුරාධ සූත්රයෙත් ඔය අව්යාකත ප්රශ්නවල අවස්න් ප්රශ්න 4 ගැන සදහන් වෙනවා.
ඔය ප්රශ්නවලට බුදුරජානන් වහන්සේ පිළ්ඊතුරු නොදීමට එක හේතුවක් තමයි එ දේවල් නිර්වාණගාමි වෙන්න අදාළ නොවෙන එක. අනෙක් හේතුව සමහර ප්රශ්නවලට "ඔව් නෑ" වශයෙන් ඍජු පිළිතුරු දීමට නොහැකි වීම. එකළ පෘථුජ්ජන මිනිසුන්ට ඔය දේවල් වටහා ගෑනීමට තරම් හැකියාවක් නොමැතිවීමත් තවත් හේතුවක් වෙන්න ඇති.
උදාහරණයක් අරන් බලන්නකෝ. බුදු දහම අනාත්මවාදියි. එතකොට "මම" යැයි නොනැසෙන සුළු වූ භවයෙන් භවයට යන්නා වූ යමෙක් නෑ.
එතකොට කවුරු හරි කෙනෙක් ඇවිත් ඇහුවම "මරණින් පසු සත්වයා සිටීද" කියලා මොකද්ද දෙන්න පුළුවන් උත්තරය.
"ඔව්" කියන්න බෑ. ඇයි? මම කියලා කෙනෙක් නොමැති නම්, මරණින් පසු ඔහු සිටීනවා කියන්නත් බෑ.
"නෑ" කියලා පිළිතුරු දුන්නොත්? මරණින් පසු නති වෙන්න නම් "මම" කියලා කෙනෙක් මේ භවය තුළ ඉන්න ඕනි. හැබයි එහෙමත් නෑ.
කෙටියෙන්ම කිව්වොත් මරණින් මතු ඇතිවෙන්න හෝ නැති වෙන්න "මම" කියලා ස්ථීර වූ ආත්මයක් නෑ.
අනෙක් අතට මරණින් මතු සත්වයා නැතැයි කිව්වොත් එය අසන කෙනා උච්ඡේදවාදී දෘෂ්ටියේ පිහිටන්න පුළුවන්. සත්වයා පවති කිව්වොත් සාස්වතවාදි දෘෂ්ටියට වැටෙන්න පුළුවන්.
