අද විව්පොයිව්ට් එකෙන් බලන්නැතුව අතීතය දිහා බලන්න වෙනවා මුලින්ම. ඔයා අරන් තියන, කියන කාල වෙනස් බං
පැරණි ලංකාවේ බෞද්ධාගම තුල ලෞකික සුවයට වඩා ලොකොත්තර සුවය මතයි දිව්වේ. රහතුන් වඩින නිසා වි වේලගන්න බැරි වෙන තරමට සාසනයේ මාර්ගඵලලාභින් හිටියා කියලා අතිශෝක්තියෙක් නමුත් සදහන් කරන්නේ ලෝකොත්තර සුවයට මුල්තැන දුන්න නිසායි.
නමුත් මේ සියල්ල බිදවැටෙන වෙලාවක් එනවා. ඒ මාඝ ගේ ආක්රමණය. අපට රාජධානි ඇතරලා නිරිතට එන්න වෙනවා.
ආර්ථික අහේනියක් දරුනුවට ආවා.
කන්න නැති තරමට ආර්ථික අහේනියක්, සාමාජ අස්ථාවරත්වයක් තිබ්බ වෙලාවක, පන්සලට දානයත් නැති වෙලාවක බෞද්ධ භික්ෂුන් ගන්නවා එක්තරා තීරණයක්. ඒක අපේ සිංහල සාහිත්යයටත් දරුණුවට බලපාපු තිරණයක්.
ඒ තමයි,
දානයේ ආනිසංස ගැන ලියන්න ලියන්න. කර්මය ගැන ලෙසටම ලියන්න.
ජුජාවලිය කියන්නේ දානයේ ආනිශංස ලෙසටම ලියන තැනක්. ඒ කියන්නේ දන් දෙන්න දන්දුන්නා කොච්චර හොදද කියන මතය ලෙසටම ජනගත කරන්න.
තම පැවැත්මක් වෙනුවෙන් ගත්ත මේ සාහිත්යකකරනය සැහෙන්න ඉතිහාසය වෙනස් කලා. එතෙක් අබද්ද වචනය පුතික්ෂේප කල භික්ෂුන්ට යම් නිදහස් ලැබුනා. සංදේශ කවි ලියවුනා. අද වෙද්දි දානය කොච්චර දුර ගිහින්ද කියලා පේනවානේ.
එතෙක් රාජ්ය අනුග්රහයෙන් පාලනය වුන සාංගික දේපල, තවදුරටත් රටේ සල්ලි නැති නිසා සාසනය නඩත්තු කරන්න බැරි නිසා, ඒ වගේම නොකර බැරිත් නිසායි නින්දගම් ක්රමය එන්නේ. මිනිස්සුන්ට කන්නත් නැති වෙලාවේ පංසලට එන්නැ. ඒ නිසා නින්දගම් පවරලා එකේ අදායමින් පංසල් නඩත්තු වෙන්න ගන්නවා. අන්න ඉඩම් හිමිකම එක්ක ඒ තිරණය පංසල් ලෞකික කරන්න ගත්තා. සාසනය විනාස ඊලග වටෙන් විනාස වෙන්න ගත්තේ ඔතනදි.
//අර වගේ දේවල් ලස්සනට maintain කරලා තියා ගන්නත්, එක ලගම තිබ්බ රුවන්වැලි සෑය, අබේගිරිය වගේ එවා ගරා වටෙනකන් හිටිය එකත්, සුද්දො අවිල්ලා ඔවා හොයා ගන්නකන් ලංකවේ මිනිස්සු මොකද කලේ?//
ශක්තිමත් රාජ්ය අනුග්රහය නොලැබිමත් එක්ක පෙර කියු පරිදි ප්රාදේශිය මට්ටමින් ඕවා කෙරිලෙන ගියා, සුද්දෝ ඇවිත් හොයාගත්තා කියන එක නම් මචං ඔයාගේ නොදැනුවත් කම.කලින් ඉදන්ම ඕවා කෙරිගෙන ගියා. ප්රතිසංස්කරණය කරන්න තරම් මුදලක් හෝ දැනුමක් හෝ ලොකු අවශ්යතාවක් තිබුනේ නැ.
රුවන්වැලිය හෝ ඔයා දකින අටමස්ථානය සංවර්ධණය කරන්නේ සුද්දෝ නෙවෙයි. ඕක කරන්නේ සිංහලයන්මයි.
පුරා විද්යා දෙපර්තමෙන්තුව විසින් ( ඒ කාලේ ආර්කි සර්වේ) අනුරධපුරේ ස්ථාන සොයා ගවේෂණය කරද්දි වලිසිංහ හරිස්චන්ද්ර ඇතුලු දේශිය දානපතින් විසින්, අපෙගේ පුරාණ වස්තු සුද්දෝ අතට පත්වේ යැයි රටජාතිය බේරාගමු කියලා හඩනගලා අපේම අයගේ සල්ලි ශක්තියෙනුයි රුවන්වැලිය ඇතුලු චෛත්ය නැවත හැදුවේ. එහිදි විදයාත්මක ක්රමයෙන් බැහැර වුන නිසා ඇත්ත රුවන්වැලිය විනාශ වෙලා සුදු පිරුවට රුවන්වැලියක් අද තියෙන්නේ.
හරියට බැලුවොත් සුද්දෝ අත තියන්න ගියේ නැත්තම් අදත් ඕක ගරාවැටිලා. මොකද හැදුවේම එගෙන්ස්ට් එකට.
