Corona virus -- සර්පයන් මඟින්ද??
චීනය පුරා පැතිරෙන කොරෝනා වෛරසය මිනිසුන්හට ආසාදනය වූයේ සර්පයන් මඟින්ද?
චීනයෙන් ආරම්භ වූ අභිරහස් කොරෝනා වෛරසය මිනිසුන්හට ආසාදනයවීම ඉහළ යත්ම, විද්යාඥයන් මෙම වෛරසය මුලින්ම මිනිසාකරා පැමිණියේ කුමන සත්වයාගේ සිටදැයි හඳුනා ගැනීමට යුහුසුළු වූවා. ජනවාරි 22 රාත්රියේ ප්රකාශයට පත් කළ මතභේදාත්මක අධ්යයනයක දී චීනයේ පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් කියා සිටියේ වෛරසය මිනිසාවෙත පැමිණි අභිරහස් සත්වයා තමන් සොයා ගෙන ඇති බවයි, එනම් අදාල සත්වයා සර්පයෙක්!
නමුත් වෙනත් විද්යාඥයින් පවසන්නේ මෙම වසංගත තත්වය පිටුපස ඇති වෛරසය; ක්ෂීරපායින් හා පක්ෂීන් හැර වෙනත් සත්ව විශේෂවලට ආසාදනය විය හැකි බවට කිසිදු විද්යාත්මක සාක්ෂියක් නොමැති බවයි. එක්සත් රාජධානියේ Glasgow විශ්ව විද්යාලයේ වෛරසවේදය පිලිබඳ විශේෂඥයෙක්වන ඩේවිඩ් රොබට්සන් පැවසුවේ මේ සඳහා සර්පයන් සම්බන්ධ බවට පිලිගතහැකි කිසිඳු සාක්ෂියක් මෙතෙක් හමුවී නැති බවයි.
මෙම වසංගත තත්වයට වගකිව යුතු රෝග කාරකය අයත් වන්නේ කොරෝනා වයිරස්(Corona virus) නම් විශාල වෛරස පවුලකට වන අතර එයට උග්ර ශ්වසන සින්ඩ්රෝමය (SARS/සාස්) සහ මැද පෙරදිග ශ්වසන සින්ඩ්රෝමය (MERS) ඇති කරන දරුණු වෛරස් මෙන්ම සාමාන්ය සෙම්ප්රතිශ්යාව පිටුපස සිටින වෛරසද ඇතුළත් වේ. නවතම වෛරසය 2019-nCoV ලෙස නම්කොට තිබේ. එය SARS හා වවුලන් තුළ සංසරණය වන වෛරස් සමඟ වඩාත් සමීපව සම්බන්ධ වෙනවා. බොහෝ විද්යාඥයන් සැක කරන්නේ 2019-nCoV වෛරසය රැගෙන යන නාඳුනන සතෙකු, වුහාන් හි(Wuhan) සජීවී මුහුදු ආහාර සහ වන සත්ව වෙළඳපොලේ දී(Live seafood and wild animal market) මිනිසුහන්ට අදාල වෛරසය ආසාදනය කිරීමට දායක වී ඇති බවයි.
රොබට්සන් පවසන්නේ “අතරමැදි ධාරකයා”, එසේත් නැතිනම් “මිනිසුන්හට මෙම වෛරසය පැතිරවීමට දායක වූ අභිරහස් සත්වයා” යනු මෙම ප්රහේලිකාවෙහි අප පිලිතුරු සොයාගතයුතු කොටස වන බවයි.
බීජිං හි පීකිං විශ්ව විද්යාලයේ සෞඛ්ය විද්යා මධ්යස්ථානයේ මූලික වෛද්ය විද්යා පාසලේ ක්ෂුද්රජීව විද්යාඥයෙකු වන Wei Jiගේ නායකත්වයෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විසින් 2019-nCoV වෛරසය, සාමාන්යෙන් හමුනොවන ජීවී සත්ව ධාරකයෙකුහට ඇතුලුවීමට අනුවර්තනය වී ඇති දැයි සෙවීය.
බොහෝ ඇමයිනෝ අම්ල කේතනය වී ඇත්තේ කෝඩෝන මගිනි. වෛරස් අනුවර්තනය වන එක් ක්රමයක් නම් ප්රෝටීන කේතනය කිරීම, ඔවුන්ගේ ධාරකයාගේ කෝඩෝන ආකාරයෙන්ම සිදුකිරීමෙනි. Weiගේ කණ්ඩායම 2019-nCoV වෛරසයෙහි කෝඩෝන වවුලන්, කුකුළන්, මිනිසුන් සහ සර්පයන් ඇතුළු සත්වයන් සමඟ සංසන්දනය කර බැලුවා.
අදාල පර්යේෂණ කණ්ඩායම වාර්තා කළේ 2019-nCoV හි කෝඩෝන තේරීම සර්පයන් දෙදෙනෙකු විසින් භාවිතා කරන ලද ඒවාට වඩා බොහෝ සෙයින් සමාන බවයි. Bungarus multicinctus නම් කරවැල් විශේෂය සහ Naja atra (චීන නාගයා) ඒ සර්පයන් දෙදෙනායි. මෙම සර්පයන් Wuhan මුහුදු ආහාර හා සත්ව වෙළඳපොලේ අලෙවි කළ බව පර්යේෂකයෝ පවසනවා. ජනවාරි 22 දින, Journal of Medical Virologyහි අදාල සොයාගැනීම් පලකරමින් ඔවුන් ප්රකාශ කරන්නේ මෙම කොරෝනා වෛරසය මිනිසාහට ආසාදනය වූ අභිරහස් ධාරකයා මෙම සර්පයන් විය හැකි බවයි.
නමුත් රොබට්සන් පවසන්නේ මෙය ඉතා දීර්ඝකාලයක් ගතවන ක්රියාවලියක් බැවින් අදාල ධාරකයා සර්පයෙකු වීමට අවම හැකියාවක් ඇති බවයි.
São Paulo විශ්ව විද්යාලයේ වෛරසවේදය පිලිබඳ විශේෂඥයෙක්වන Paulo Eduardo Brandão පවසන පරිදි මෙම නව කොරෝනා වෛරසය සර්පයන්ට ආසාදනය විය හැකි බවට කිසිඳු සාක්ෂියක් නැහැ. ඔහු පවසන්නේ ක්ෂීරපායීන් සහ පක්ෂීන් යන ධරකයන් හැරුණුකල වෙනත් ධාරකයන් තුළ කොරෝනා වෛරසය තිබූබවට කිසිඳු ස්ථිර සාක්ෂි නොමැති බවයි.
වැඩිදුර ක්ෂේත්ර හා රසායනාගාර පර්යේෂණ නොමැතිව 2019-nCoV වෛරසයෙහි ධාරකයා හෝ ධාරකයන් හඳුනාගත නොහැකි බව බොහෝ පර්යේෂකයන් පවසනවා. Wuhan වෙළඳපොලෙහි සතුන් හෝ ඔවුන් සිටි කූඩු සහ බහාලුම් වැනි ප්රභවයන්ගේ ජානමය පරීක්ෂණ මගින් හෝඩුවාවන් ලැබෙනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා බලාපොරොත්තු වෙනවා.
ක්ෂීරපායියෙකු බොහෝ දුරට ධාරකයා වියහැකිබව ෂැංහයි හි Pasteur Instituteහි වෛරසවේදය පිලිබඳ විශේෂඥයෙක්වන Cui Jie පවසනවා. Cui Jie යනු 2017 දී නිරිතදිග චීනයේ යුනාන් පළාතේ ගුහාවක සිට වවුලන් තුළ SARS ආශ්රිත වෛරස් හඳුනාගත් කණ්ඩායමේ සිටි සාමාජිකයෙකි. SARS සහ 2019- nCoV යනු බීටාකෝරෝනා වයිරස්(Betacorona viruse) ලෙස හඳුන්වන වෛරස් උප කොටසකි. 2002-03 SARS වසංගතයෙන්පසු ක්ෂේත්ර කටයුතු වලදී එවැනි වෛරස් සොයාගෙන ඇත්තේ ක්ෂීරපායින් තුළ පමණක් බව Cui Jie පවසනවා. එබැවින් පැහැදිලිවම මෙම 2019-nCoV යනුද ක්ෂීරපායී වෛරසයක් බවත් ඊට සර්පයන්ගේ සම්බන්ධයක් නැතැයිද ඔහු පවස්නවා.
Nature සඟරාව ආශ්රයෙන්
චීනය පුරා පැතිරෙන කොරෝනා වෛරසය මිනිසුන්හට ආසාදනය වූයේ සර්පයන් මඟින්ද?
චීනයෙන් ආරම්භ වූ අභිරහස් කොරෝනා වෛරසය මිනිසුන්හට ආසාදනයවීම ඉහළ යත්ම, විද්යාඥයන් මෙම වෛරසය මුලින්ම මිනිසාකරා පැමිණියේ කුමන සත්වයාගේ සිටදැයි හඳුනා ගැනීමට යුහුසුළු වූවා. ජනවාරි 22 රාත්රියේ ප්රකාශයට පත් කළ මතභේදාත්මක අධ්යයනයක දී චීනයේ පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් කියා සිටියේ වෛරසය මිනිසාවෙත පැමිණි අභිරහස් සත්වයා තමන් සොයා ගෙන ඇති බවයි, එනම් අදාල සත්වයා සර්පයෙක්!
නමුත් වෙනත් විද්යාඥයින් පවසන්නේ මෙම වසංගත තත්වය පිටුපස ඇති වෛරසය; ක්ෂීරපායින් හා පක්ෂීන් හැර වෙනත් සත්ව විශේෂවලට ආසාදනය විය හැකි බවට කිසිදු විද්යාත්මක සාක්ෂියක් නොමැති බවයි. එක්සත් රාජධානියේ Glasgow විශ්ව විද්යාලයේ වෛරසවේදය පිලිබඳ විශේෂඥයෙක්වන ඩේවිඩ් රොබට්සන් පැවසුවේ මේ සඳහා සර්පයන් සම්බන්ධ බවට පිලිගතහැකි කිසිඳු සාක්ෂියක් මෙතෙක් හමුවී නැති බවයි.
මෙම වසංගත තත්වයට වගකිව යුතු රෝග කාරකය අයත් වන්නේ කොරෝනා වයිරස්(Corona virus) නම් විශාල වෛරස පවුලකට වන අතර එයට උග්ර ශ්වසන සින්ඩ්රෝමය (SARS/සාස්) සහ මැද පෙරදිග ශ්වසන සින්ඩ්රෝමය (MERS) ඇති කරන දරුණු වෛරස් මෙන්ම සාමාන්ය සෙම්ප්රතිශ්යාව පිටුපස සිටින වෛරසද ඇතුළත් වේ. නවතම වෛරසය 2019-nCoV ලෙස නම්කොට තිබේ. එය SARS හා වවුලන් තුළ සංසරණය වන වෛරස් සමඟ වඩාත් සමීපව සම්බන්ධ වෙනවා. බොහෝ විද්යාඥයන් සැක කරන්නේ 2019-nCoV වෛරසය රැගෙන යන නාඳුනන සතෙකු, වුහාන් හි(Wuhan) සජීවී මුහුදු ආහාර සහ වන සත්ව වෙළඳපොලේ දී(Live seafood and wild animal market) මිනිසුහන්ට අදාල වෛරසය ආසාදනය කිරීමට දායක වී ඇති බවයි.
රොබට්සන් පවසන්නේ “අතරමැදි ධාරකයා”, එසේත් නැතිනම් “මිනිසුන්හට මෙම වෛරසය පැතිරවීමට දායක වූ අභිරහස් සත්වයා” යනු මෙම ප්රහේලිකාවෙහි අප පිලිතුරු සොයාගතයුතු කොටස වන බවයි.
බීජිං හි පීකිං විශ්ව විද්යාලයේ සෞඛ්ය විද්යා මධ්යස්ථානයේ මූලික වෛද්ය විද්යා පාසලේ ක්ෂුද්රජීව විද්යාඥයෙකු වන Wei Jiගේ නායකත්වයෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විසින් 2019-nCoV වෛරසය, සාමාන්යෙන් හමුනොවන ජීවී සත්ව ධාරකයෙකුහට ඇතුලුවීමට අනුවර්තනය වී ඇති දැයි සෙවීය.
බොහෝ ඇමයිනෝ අම්ල කේතනය වී ඇත්තේ කෝඩෝන මගිනි. වෛරස් අනුවර්තනය වන එක් ක්රමයක් නම් ප්රෝටීන කේතනය කිරීම, ඔවුන්ගේ ධාරකයාගේ කෝඩෝන ආකාරයෙන්ම සිදුකිරීමෙනි. Weiගේ කණ්ඩායම 2019-nCoV වෛරසයෙහි කෝඩෝන වවුලන්, කුකුළන්, මිනිසුන් සහ සර්පයන් ඇතුළු සත්වයන් සමඟ සංසන්දනය කර බැලුවා.
අදාල පර්යේෂණ කණ්ඩායම වාර්තා කළේ 2019-nCoV හි කෝඩෝන තේරීම සර්පයන් දෙදෙනෙකු විසින් භාවිතා කරන ලද ඒවාට වඩා බොහෝ සෙයින් සමාන බවයි. Bungarus multicinctus නම් කරවැල් විශේෂය සහ Naja atra (චීන නාගයා) ඒ සර්පයන් දෙදෙනායි. මෙම සර්පයන් Wuhan මුහුදු ආහාර හා සත්ව වෙළඳපොලේ අලෙවි කළ බව පර්යේෂකයෝ පවසනවා. ජනවාරි 22 දින, Journal of Medical Virologyහි අදාල සොයාගැනීම් පලකරමින් ඔවුන් ප්රකාශ කරන්නේ මෙම කොරෝනා වෛරසය මිනිසාහට ආසාදනය වූ අභිරහස් ධාරකයා මෙම සර්පයන් විය හැකි බවයි.
නමුත් රොබට්සන් පවසන්නේ මෙය ඉතා දීර්ඝකාලයක් ගතවන ක්රියාවලියක් බැවින් අදාල ධාරකයා සර්පයෙකු වීමට අවම හැකියාවක් ඇති බවයි.
São Paulo විශ්ව විද්යාලයේ වෛරසවේදය පිලිබඳ විශේෂඥයෙක්වන Paulo Eduardo Brandão පවසන පරිදි මෙම නව කොරෝනා වෛරසය සර්පයන්ට ආසාදනය විය හැකි බවට කිසිඳු සාක්ෂියක් නැහැ. ඔහු පවසන්නේ ක්ෂීරපායීන් සහ පක්ෂීන් යන ධරකයන් හැරුණුකල වෙනත් ධාරකයන් තුළ කොරෝනා වෛරසය තිබූබවට කිසිඳු ස්ථිර සාක්ෂි නොමැති බවයි.
වැඩිදුර ක්ෂේත්ර හා රසායනාගාර පර්යේෂණ නොමැතිව 2019-nCoV වෛරසයෙහි ධාරකයා හෝ ධාරකයන් හඳුනාගත නොහැකි බව බොහෝ පර්යේෂකයන් පවසනවා. Wuhan වෙළඳපොලෙහි සතුන් හෝ ඔවුන් සිටි කූඩු සහ බහාලුම් වැනි ප්රභවයන්ගේ ජානමය පරීක්ෂණ මගින් හෝඩුවාවන් ලැබෙනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා බලාපොරොත්තු වෙනවා.
ක්ෂීරපායියෙකු බොහෝ දුරට ධාරකයා වියහැකිබව ෂැංහයි හි Pasteur Instituteහි වෛරසවේදය පිලිබඳ විශේෂඥයෙක්වන Cui Jie පවසනවා. Cui Jie යනු 2017 දී නිරිතදිග චීනයේ යුනාන් පළාතේ ගුහාවක සිට වවුලන් තුළ SARS ආශ්රිත වෛරස් හඳුනාගත් කණ්ඩායමේ සිටි සාමාජිකයෙකි. SARS සහ 2019- nCoV යනු බීටාකෝරෝනා වයිරස්(Betacorona viruse) ලෙස හඳුන්වන වෛරස් උප කොටසකි. 2002-03 SARS වසංගතයෙන්පසු ක්ෂේත්ර කටයුතු වලදී එවැනි වෛරස් සොයාගෙන ඇත්තේ ක්ෂීරපායින් තුළ පමණක් බව Cui Jie පවසනවා. එබැවින් පැහැදිලිවම මෙම 2019-nCoV යනුද ක්ෂීරපායී වෛරසයක් බවත් ඊට සර්පයන්ගේ සම්බන්ධයක් නැතැයිද ඔහු පවස්නවා.
Nature සඟරාව ආශ්රයෙන්
