මරු. තොපිට PAYE වෙනුවට Income Tax ගෙවන්න වෙලා.

[tokkaputha]

මරු. තොපිට PAYE වෙනුවට Income Tax ගෙවන්න වෙලා.

ඉස්සර PAYE ටැක්ස් ගෙව ගෙව ආතල් එකේ හිටපු උඹලට ඔන්න දැන් 2020 ජනවාරි 01 ඉඳන් Income Tax ගෙවන්න වෙනවා. බැරිවෙලාවත් උඹලගේ කම්පනි එකෙන් 2020 ජනවාරි මාසයට අදාලව PAYE tax එක කපලා නම් ඒ කපපු මුළු මුදලම 2020 පෙබරවාරි මාසේදී ආපහු නැවත තොපිට ගෙවන්න කියලා දේශීය ආදායම් බදු දෙපාර්තමේන්තුවෙන් කියලා තියනවා. ඊට පස්සේ කව්රුවත් බොලාගෙන් ටැක්ස් කපන්න යන්නේ නැහැ.හරිය.

හැබැයි දැන් උඹලට අලුතෙන් Tax File එකක් open කරගෙන තමන්ගේ සේවා නියුක්තියෙන් ලැබෙන ආදායමට අනුව ඇග බද්ද ( ආ වැරදුනා .. ආදායම් බද්ද) ගෙවන්න වෙනවා. අප්පට සිරි .. කව්ද යකෝ දැන් අපිට ඔය ආදායම් බද්ද calculate කරලා දෙන්නේ . මල කෙලියයි.
හෝව් .. හෝව්.. පොඩ්ඩක් හිටපියවූ. ඒක තමයි දැන් බොලාට කියල දෙන්න යන්නේ.

මුලින්ම උඹලට සේවා නියුක්තියෙන් ( ඔව් .. ඔව්.. තොපේ රස්සාවෙන් තමයි ) ලැබෙන මුළු ආදායම අරගනින්. මේකට එන්නේ Basic Salary + Allowances + Bonus වගේ ඔක්කොමගේ එකතුව තමයි.

අපි දැන් උදාහරණයකට මේ ඊයේ පෙරේදා ඔක්සිජන් ඕනේ නැහැ කියලා නාගත්ත සනත් නිශාන්ත ගමුකො. අපි හිතමු මේකාගේ Basic Salary = රු. 500,000 /- යි Allowances ඔක්කොගෙම එකතුව රු. 450,000/- යි තව බෝනස් එක රු. 750,000/- යි කියලා.( බෝනස් එක ගෙවන්නේ අවුරුද්දට එකයි කියල ගමු. කොහෙද යකෝ මාසේ ගානේ බෝනස් දෙන්නේ. බොට පිස්සුද ?)

හරි දැන් බලමු මුගේ වාර්ෂික ආදායම කීයද කියලා.

ඔන්න ඔය attachment එකේ බලපල්ලා ආදායමයි එකට අදාළ ආදායම් බද්දයි හැදෙන හැටි.

අප්පට හුඩු...මේ හු%$#& ට මෙච්චර ආදායමක් තියනවද ? හරි.. හරි.. කමක් නැහැ. දැන් බලමුකෝ ඉන්කම් ටැක්ස් එක හදන හැටි.

මේකයි ක්‍රමය. මුලින්ම රුපියල් මිලියන 3 ක් අත ඇරපන්. ඒකට කියන්නේ බද්දෙන් නිදහස් ආදායම කියලා. දැන් ඊළඟ රුපියල් මිලියන 3 ට 6% ක් බලපන්. ඊට පස්සේ ඊළඟ රුපියල් මිලියන 3 ට 12% ක් බලපන්. දැන් තොපිට තවත් ගාණක් ඉතුරු වෙනවා නම් ඒ ඔක්කොටම 18% ක් දාලා ඔය ඔක්කොම එකතු කරපියවූ. ඔන්න ඔය එකතුව උඹලගේ වාර්ෂික ආදායම් බද්ද වෙන එකට මං මොනවා කරන්නද?

ඉතින් කැ$#&යො දැන් ඔය බද්ද හැදුවට කොහොමද ගෙවන්නේ කියපිය අපිට.
හෝව්.. හෝව්.. ඊළඟට එකත් සුද්ද සිංහලෙන් දානවා . පොඩ්ඩක් ඉවසලා හිටපල්ලා.

 

[NEMISIS]

මේ ක්‍රමෙන් paye ගෙවනට වඩා ලාබයි නේද අපිට
හැබැයි සීන් එක තියෙන්නෙ Quarter එකට එක සැරේ ගෙවන්න ඕනද කොහෙද.

 

[tokkaputha]

මේ ක්‍රමෙන් paye ගෙවනට වඩා ලාබයි නේද අපිට
හැබැයි සීන් එක තියෙන්නෙ Quarter එකට එක සැරේ ගෙවන්න ඕනද කොහෙද.

ඔව්. Tax Free Allowance එක රුපියල් මිලියන 3 ට වැඩිකරපු නිසයි බදු අයවෙන Slabs රුපියල් මිලියන 3 කරපු නිසයි දැන් ඇත්තටම ගෙවන්න ඕනේ බද්ද අඩුයි. ඉස්සර තිබ්බේ මුල් රුපියල් මිලියන 1.2 නිදහස්. ඊ ළඟ රුපියල් 600,000/- slabs වලට 4%,8%,12%,16%,20% බැගින් සහ ඉතුරු ආදායමට 24% ක බද්දක්.

Income Tax එක Self-Assessment basis වලට Quarterly ගෙවන්න ඕනේ.

 

[silentsahan]

දැනුවත් කිරීමට ස්තූතියි...

 

[tokkaputha]

දැන් ඊළඟට අපිට ඔය Income Tax ප#%ය තව අඩුකරගන්න විදිහක් නැද්ද කියපන්.

තියනවා තියනවා මිත්‍රවරුනි.

මෙන්න මේ වියදම් බොලා විසින් තක්සේරු වර්ෂය තුලදී ( ඒ මොන හු#$&ක්ද ? යකෝ ) තකතීරු වර්ෂය නෙමේ තක්සේරු වර්ෂය කියන්නේ ඕනෙම අවුරුද්දක අප්‍රේල් 01 ( ඔව්... ඔව්... මෝඩයාගේ දවස තමයි) ඉඳලා ඊළඟ අවුරුද්දේ මාර්තු 31 න් අවසන් වන අවුරුද්දට. ඉතින් තක්සේරු වර්ෂය තුලදී ඔය යට තියන වියදම් ගෙවලා තියනවානම් අර උඩ කියපු මිලියන 3 ට අමතරව අවුරුද්දකට තවත් රුපියල් මිලියන 1.2 ක් දක්වා තමන්ගේ බදු අයවෙන ආදායමෙන් අඩු කරගන්න ඉඩ දීලා තියනවා අපේ සර් තුමා.

මොනාද කියපන් ඔය වියදම් ඉක්මනට..

මෙන්න මේවා තමයි.

1. බොලාගෙන් කපපු EPF 8% දායකත්ව මුදල
2. සෞඛ්‍ය රක්ෂණ වෙනුවෙන් ගෙවපු වාරික සහ OPD බිල්,වෛද්‍ය පරික්ෂණ ගාස්තු , පාමසි බිල් ( කොන්ඩම් ගත්තු ) වගේ දේවල්
3. තමන් හෝ දරුවන් වෙනුවෙන් දරපු දේශීය අධ්‍යාපන වියදම් ( term fee / tuition fee)
එතකොට දේශීය බඩු වලට ගහන්න ගිය /දේශීය spa වලට ගිය වියදම් දෙන්නේ නැද්ද ?

4. නිවාස ණය වෙනුවෙන් ගෙවූ පොලිය ( ණය වාරිකය නෙමෙයි බං , පොලිය පොලිය)
5. අනුමත පෙන්ෂන් අරමුදලකට ගෙවූ මුදල්

එතකොට ඔය එකතුව රුපියල් මිලියන 1.2 ට වඩා අඩුවුනොත් අපිට මිලියන 1.2 ම අඩුකරන්න දෙනවද..?

කුණුහරප අහන්න එපා. ඔච්චර දීලත් තොපිට මදිද ? එතකොට දෙන්නේ ඇත්තටම ගෙවපු මුදල හෝ මිලියන 1.2 යන දෙකින් අඩුම මුදල.

ඔන්න ඔය සහන දීමනාව අර බද්දෙන් නිදහස් ආදායමට ( මිලියන 3 ට) එකතුකරලා ඉතිරි මුදලට බද්ද ගණනය කරපල්ලා. එතකොට ගෙවන්න තියන tax එක තවත් අඩුවෙනකොට මරු නේද ?

 

[tokkaputha]

හරි. දැන් මට කක්ක බර හැදිලා නිසා ඉක්මනට යන්න ඕනේ.

ඔන්න දැම්ම ආදායම් බද්ද ගෙවන විදිහ.

මේක ගෙවන්නෙ ස්වයං තක්සේරු ( ස්වයං වින්දන නෙමේ ) ක්‍රමයට . සිංහලෙන් කියන්නේ Self-Assessment Basis කියලා. තේරුනේ නෑ නේද ? ඒ කිව්වේ තමන්ගේ බද්ද තමන්ම ගණනය කරලා කාර්තුවෙන් කාර්තුවට තමන්ම ගෙවාගෙන යනවා.

කාර්තුව කිව්වේ අර වී මනින පෙට්ටිය වගේ එකද අයියා.. :

නෑ නගා . මාස තුනක කාලයකට තමයි කාර්තුව කියන්නේ.
ඉතින් මයෙ මැණික කියපන්කො කොහොමද බද්ද ගෙවන්නේ කියලා ඔය ආලවට්ටන් නැතුව .

මෙන්න මෙහෙමයි. attachment එක බලපන්.

 

[topkollek]

සද්ද නැතුව හිටියොත් මොකද වෙන්නෙ?

 

[tokkaputha]

සද්ද නැතුව හිටියොත් මොකද වෙන්නෙ?

එතකොට සද්ද විද්ද පළඟ පතිර වගේ උඹට ඊතලෙන් විදිනවා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව. ඇයි බං මේ වෙනකොට උඹ වෙනුවෙන් අඩුකරපු PAYE tax එක Inland Revenue Department එකට මාස්පතා කම්පනි එකෙන් ගෙවනවානෙ. ඊ ලඟට අවුරුද්දෙම සේවකයන්ගේ tax අඩුකරලා ගෙවපු විස්තර ටික අප්‍රේල් 30 ට කලින් Return එකකින් file කරනවා. ඉතින් උන් දන්නවා කව්ද ගෙවන්න liable එවුන්. උන්ගේ නම , ID no වගේ විස්තර ඔක්කොම. ඉතින් ගෙව්වේ නැත්නම් උඹට බදු පැහැර හැරියා (tax default) කියලා notice එකක් එවයි. එතකොට මෙතෙක් නොගෙවපු බද්දයි තව penalty එකකුයි දෙකම ගෙවන්න වෙනවා.

 

[Naughtykolla48]

tfs

 

[ryandok]

සද්ද නැතුව හිටියොත් මොකද වෙන්නෙ?

ආණ්ඩුව මාරු කරනවා

 

[Identity]

Awlak na ban ithin PAYE tax eka ayin karane, Sir Janadhipathi unane

 

[topkollek]

එතකොට සද්ද විද්ද පළඟ පතිර වගේ උඹට ඊතලෙන් විදිනවා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව. ඇයි බං මේ වෙනකොට උඹ වෙනුවෙන් අඩුකරපු PAYE tax එක Inland Revenue Department එකට මාස්පතා කම්පනි එකෙන් ගෙවනවානෙ. ඊ ලඟට අවුරුද්දෙම සේවකයන්ගේ tax අඩුකරලා ගෙවපු විස්තර ටික අප්‍රේල් 30 ට කලින් Return එකකින් file කරනවා. ඉතින් උන් දන්නවා කව්ද ගෙවන්න liable එවුන්. උන්ගේ නම , ID no වගේ විස්තර ඔක්කොම. ඉතින් ගෙව්වේ නැත්නම් උඹට බදු පැහැර හැරියා (tax default) කියලා notice එකක් එවයි. එතකොට මෙතෙක් නොගෙවපු බද්දයි තව penalty එකකුයි දෙකම ගෙවන්න වෙනවා.

මගෙ ජොබ් එක නැති උනා. අමාරුවෙන් ජීවත් වෙන්නෙ. උන් ගාව තියෙන පරණ PAYE ගෙවපු රෙකෝඩ් උස්සන් එයිද?

 

[tokkaputha]

මගෙ ජොබ් එක නැති උනා. අමාරුවෙන් ජීවත් වෙන්නෙ. උන් ගාව තියෙන පරණ PAYE ගෙවපු රෙකෝඩ් උස්සන් එයිද?

අපෝ නැහැ. උඹට දැන් ආදායමක් / රස්සාවක් නැහැ කියල පෙන්නුවොත් tax ගෙවන්න ඕනේ නැහැ බං.

 

[910]

Machan ethakota job nokarana business karana kenek income tax gewanna oneth yearly income eka 3mn walata wada wadi nan da....

 

[tokkaputha]

Machan ethakota job nokarana business karana kenek income tax gewanna oneth yearly income eka 3mn walata wada wadi nan da....

ඔව්. තමන්ගේ මුළු ආදායමට ( බිස්නස් , කෘෂිකර්ම, ස්වයං රැකියා , සේවා නියුක්තිය වගේ) ඔය කියන මිලියන 3 ක බදු සහනය ලැබෙනවා. ඒ කියන්නේ බදු ගෙවන්න ඕනේ ආදායම මිලියන තුනකට වඩා වැඩි නම් විතරයි.

 

[Depression]

PAYE නැති උනාට දැන් ඔව්වා හද හද ගෙවන්න ගියාම සින්හලුන්ට තේරෙයි රට වෙනුවෙන් පුක දුන්නා වැඩි උනාවත් ද කියලා

උබ Tax දන්නව ද

ඇයි බන් Statutory Income Assesble Income Taxable Income කියලා තුනක් හදන්නේ

ඉස්සර අනික Statutory Income එක හදන කොට Employer වෙනුවෙන් කරල Reimburse කරපුව අඩු කරන්න දෙන්නේ නැතුව ඉදලා Assesble Income එකේ ආයේ අඩු කරන්න දුන්නේ

 

[OKman]

do we need to include the interest received from fixed accounts as income?

 

[Depression]

do we need to include the interest received from fixed accounts as income?

If WHT is not deducted you have to include it on other income sources

 

[tokkaputha]

PAYE නැති උනාට දැන් ඔව්වා හද හද ගෙවන්න ගියාම සින්හලුන්ට තේරෙයි රට වෙනුවෙන් පුක දුන්නා වැඩි උනාවත් ද කියලා

උබ Tax දන්නව ද

ඇයි බන් Statutory Income Assesble Income Taxable Income කියලා තුනක් හදන්නේ

ඉස්සර අනික Statutory Income එක හදන කොට Employer වෙනුවෙන් කරල Reimburse කරපුව අඩු කරන්න දෙන්නේ නැතුව ඉදලා Assesble Income එකේ ආයේ අඩු කරන්න දුන්නේ

Now No more Statutory Income.

දැන් තියන්නේ Assessable Income සහ Taxable Income විතරයි.

Assessable Income ගනිද්දී business,investment,employee & other income තමයි ගන්නේ. මේකෙදී business losses අඩුකරන්නත් දෙනවා.

ඊළඟට Taxable Income හැදෙන්නේ Assessable Income එකෙන් අර රුපියල් මිලියන 3 නේ Qualifying payment එකයි රුපියල් මිලියන 1.2 වෙන Reliefs ටිකයි අඩුකලාම.

Tax Rates ටික apply කරන්න ඕනේ ඔය කියපු Taxable Income එකට.

 

[Depression]

Now No more Statutory Income.

දැන් තියන්නේ Assessable Income සහ Taxable Income විතරයි.

Assessable Income ගනිද්දී business,investment,employee & other income තමයි ගන්නේ. මේකෙදී business losses අඩුකරන්නත් දෙනවා.

ඊළඟට Taxable Income හැදෙන්නේ Assessable Income එකෙන් අර රුපියල් මිලියන 3 නේ Qualifying payment එකයි රුපියල් මිලියන 1.2 වෙන Reliefs ටිකයි අඩුකලාම.

Tax Rates ටික apply කරන්න ඕනේ ඔය කියපු Taxable Income එකට.

2017 Act එකෙන් ද අයින් කරේ
මොකද බන් එහෙම එකක් තිවුනේ

අනිත් එක Qualifying Payments and Allowable Expenses කියන දෙකේ වෙනස මොකද්ද

උබ Tax දන්නවා නේද
මට අහන්න ගොඩක් දේවල් තියෙනවා

ටික ටික අහන්නම්