[අභිධර්මය] ටිති අවස්ථාව

[ek_rosh]

ඉස්සර බුදුන් ගෙ කාලේ, බන ඇහුව, ඒ විදිහට ක්‍රියා කලා, ප්‍රතිපල ලබාගත්තා...කාටවත් ප්‍රශ්න තිබුනෙ නැ. මේ කියන්නෙ හරි දර්මයද, අත්තනෝමතද කියල..

දැන් එහෙම නැනෙ..දහ දෙනෙකුකෙන් බන ඇහුව නම්, දහ විදිහක්...කැමත්ත ඉශ්ට වෙන්නෙ නැති නිසා අනිත්යයි කියයි.. තව් කෙනෙක් වලි දාගෙන කුලල් කා ගත්ත නිසා වලි කුකුලෙක් වෙනව කියල රටේ නැති නිරුක්ති පෙන්නයි....

ඔන්න ඔතනදි තමයි...ඔය කියන දේවල් වල යම්කිසි දැනීමක් අවශ්ය වෙන්නෙ...යම්කිසි ශාස්ත්‍රියමය දැනීමක්..අභිදර්මය එහෙම කලින්ටත් වඩා ප්‍රයොජන වෙන්නෙ ඒ නිසා.. නැති නම් ඉතින් මොන මගුල කිව්වත්, එහෙයි එහෙයි කියල ඉන්න තමයි වෙන්නෙ...හැම දෙයක්ම වගේ, යම්කිසි දෙයක් ඉගෙන ගනිද්දි...ඊට් අදාල ටරිම්ස් ඉගෙන ගන්න එක වටිනව...මේව මහ ගැබුරු දේවල් නෙවේ...කාලය ටිකක් යොදල ඉගෙන ගන්න...

බුදු හාමුදුරුවෝ කියලා තියනවලු ජනපද නිරුක්තියෙන් දහම දෙසනා කරන්න කියලා
ඒ කියන්නේ ඒ ඒ කාල වලට අදාළ ඒ ඒ තැන් වලට අදාළ උදාහරණ අරන්
පැහැදිලි කරන්න කියලා

ඇත්තම කියනවා නම් මේ කියන බරපතල රුප, වේදනා,චයිතසික ,සන්කාර වගේ දේවල් මට තේරෙන්නෑ
හැබැයි
කවුදෝ සමින්වහන්සේ කෙනෙකුගෙන් එක පාරක් බන අහගෙන ගියපු
කුජ්ජුත්තරා කියලා රජ මාලිගාවට මල් ගෙනියන කාන්තාවක්
දහම කියලා දීලා බිසෝවරු 500ක් සෝවාන් උනාලු

මගේ ප්‍රශ්නේ තමයි එකපාරක් බන අහපුවාම ඔය කියන තරම් බරපතල කාරනා කියන්න ඇති ද

මට හිතෙන්නෙම අපි මේ අනවශ්‍ය වචන ජාලාවක පැටලිලා ඉන්නේ
මොකක් හරි විදියක් තියෙන්න ඕනේ මේක සරලව පැහැදිලි කරන්න

මම ඇත්තටම හොයන්නේ කුජ්ජුත්තරා අර බිසෝ වරු 500 ට මොනවද කිවේ කියන එක
------ Post added on Dec 2, 2023 at 7:40 AM

බුදුන් පෙන්නන දේ, හිතල තාරිකකව කරන්න පුලුවන් දෙයක් නෙවේනෙ...එක නිසා මට හොද මීටරයක් තියෙන නිසා, සෝපාක කල නම් මටත් ගේමක් නැ කියල දෙයක් නැ..

ඔය බුදුන් පෙන්නන දේ පෙනෙන්නෙ..මනසේ තියෙන යම්කිසි විශෙශ හැකියාවකට (ප්‍රජ්නා චයිතසිකය / ඉන්ද්‍රියට ).. තුන්වන ඇහ කියල හිතන්න...මගේ එක ඩෙවලොප් වෙලා තියෙන්නෙ 0 වෙන්න පුලුවන්, සෝපාකගේ, 95% වෙන්න පුලුවන්.. එක නිසා එක කෙනෙකුට කියන දෙයක් තව කෙනෙකුට කිව්ව කියල ඒ ප්‍රතිපලය ලැබෙනව කියල බලා පොරොත්තු වෙන්න බැ..

දාරුචීරියට කිව්වෙ, දැක්ක දැක්ක විතරයි, එතනින් එහාට දෙයක් නැ කියල.... දැන් ඕක ඇහුව කියල අපිට නිවන් ගියාද?..ඒ පේලියෙ සරල වගේ තිබුනට...ඉතාමත් ගැබුරුයි..ඔකෙ ඇතුලෙ, ඔය රුප, වින්නාන කතා තියෙනව, වචන වලින් කිව්වෙ නැති උනාට

ඇත්තටම මට ඔයාට තරම් ගැඹුරු කරුණු තේරෙන්නෑ

රුප, වේදනා, ... (සන්ස්කාරයක)
වල දුක ස්වාබාව්ය
උදාහරණයකින් පැහැදිලි කරලා දෙන්න පුළුවන් ද ?
ඔයා හාමුදුරු නමක් ද ?

---

ෆොරම් එකක මේක කියල දෙන්න අමාරුයි...සරල අදහසක් දෙන්නම්..

බුදුන්ගේ කලේ සත්වයා කියන්නෙ මොකක්ද කියල හොයල බලපු එක... සත්වය කියන්නෙ. පෙනීම, ඇසීම, රස බැලීම...සිතීම වගේ එක්ස්පිරියන්ස් ගොඩක එකතුවක් වගේ පෙනුන...මේ එක එක එක්ස්පිරියන්ස් එක තව දුරටත් බෙදුවාම පෙනුනා කොටස්ක් 5 ක් තියෙනව කියල..

ඉතාමත් සරලව (රුපයක් බැලීමෙදි )

රුප - ඇස මත ඇති වෙන වෙනස (යම්කිසි බාහිර දෙයක් නිසා කියල හිතන්න )
වේදනා - රුපය නිසා ඇතිඋන සුව හෝ දුක
සන්නා - රුපය හැදින ගැනීම
සන්කාර - රුපය නිසා ඇති උන සිතුවිල්ල.... (ආ මේ මල හොදයි... )
වින්නානය - ඔය කියපු සියල්ල ඔපෙරේට් කරන දෙය කියල හිතන්න...

ඊට පස්සෙ, බුදුන්ට පෙනුනා, ඔය කියන එකක්වත්...ඉන්ඩිපෙන්ඩෙන්ට්ලි පවතින දේවල් නෙවේ...හේතු නිසා තියෙනව, හේතු නැති උනාම නැ..කිසිම කෝර් එකක් නැ..හරියට හෙවනැල්ලක් වගේ...හෙවනල්ල තියෙන්නෙම ආලෝකය හේතු වෙලා..හෙවනැල්ල කියල තනිවම ගන්න දෙයක් නැ..

ඉතින් එහෙම පවතින 5ක්...මම මගේ, ආත්මයක්, සත්වයෙක්, පුද්ගලයෙක් කියල ගන්න දෙයක් නැ කියල පෙනුන...අපේ මෝඩ කමට තමයි එහෙම ඉන්නව කියල පෙනෙන්නෙ...එක නිසා තමයි...අපිට තියෙන හැම දුකක්ම ඇති වෙන්නෙ කියල...

ඔන්න ඕකයි කතාව ඉතමත් සරලව...

 

[ChamodhK]

ඉතින් එහෙම පවතින 5ක්...මම මගේ, ආත්මයක්, සත්වයෙක්, පුද්ගලයෙක් කියල ගන්න දෙයක් නැ කියල පෙනුන...අපේ මෝඩ කමට තමයි එහෙම ඉන්නව කියල පෙනෙන්නෙ...එක නිසා තමයි...අපිට තියෙන හැම දුකක්ම ඇති වෙන්නෙ කියල...

ඔන්න ඕකයි කතාව ඉතමත් සරලව...

මේකෙන් අදහස් වෙන්නෙත් අනාත්ම හින්ද දුකයි කියන එකද?

 

[Emios]

ඉන්නව කියල පෙනෙන්නෙ...එක නිසා තමයි...අපිට තියෙන හැම දුකක්ම ඇති වෙන්නෙ කියල...

ඔන්න ඕකයි කතාව ඉතමත් සරලව...

Hethu nirodhayen passe ahena pena,wedanawa ivara wenawada.nattan kaya marunata passeth digatama tiyenawada.widinnek nethi wena eka witarada wenne?nattan okoma shunya wela yanawada

 

[ek_rosh]

මේකෙන් අදහස් වෙන්නෙත් අනාත්ම හින්ද දුකයි කියන එකද?

නැ...ඔතන අපිට ඇතිවෙන දුක කියල අදහස් කලේ...අපිට දැනෙන දුක...

අනිච්ච දුක්ක අනත්ත කියන්නෙ..අර කිව්වෙ 5 හේ ප්‍රොපෙර්ටීස් 3ක්...එව දැනෙන දුක් නෙවේ..ප්‍රජ්නාවෙන් අවබෝද කල යුතු දුක..මෙන්න මේ ප්‍රොපෙර්ටීස් 3 අවබෝද කර ගන්න එක තමයි දර්මයේ, මූලික අභිලාශය...

---

Hethu nirodhayen passe ahena pena,wedanawa ivara wenawada.

na

nattan kaya marunata passeth digatama tiyenawada.

na

widinnek nethi wena eka witarada wenne?nattan okoma shunya wela yanawada

kohomath sunyaine..penne nathi ekane awula
------ Post added on Dec 4, 2023 at 10:38 PM

 

[Emios]

Ditte dittamattan awasthawa sadakalikada?amaraneeyada? Widinnek nethi rythem ekak digatama tiyenawada?Nattan hethu nirodhayen passe pala nirodhada.

---

kohomath sunyaine..penne nathi ekane awula
------ Post added on Dec 4, 2023 at 10:38 PM

Eken mean wenne empty wage meaning ekakda nattan rhythem ekak wage ekakda.
------ Post added on Dec 4, 2023 at 10:43 PM

 

[ek_rosh]

Ditte dittamattan awasthawa sadakalikada?amaraneeyada? Widinnek nethi rythem ekak digatama tiyenawada?Nattan hethu nirodhayen passe pala nirodhada.

---

You are asking what happens to the flame of the candle when there is not more wax to burn..

Eken mean wenne empty wage meaning ekakda nattan rhythem ekak wage ekakda.
------ Post added on Dec 4, 2023 at 10:43 PM

Same as above answer..

 

[Emios]

You are asking what happens to the flame of the candle when there is not more wax to burn..

I'm investigating how the wax(body) ends at death of body.What is the proof that wax ends.

 

[ek_rosh]

I'm investigating how the wax(body) ends at death of body.What is the proof that wax ends.

What is the proof that wax ends when wax ends?

 

[Emios]

What is the proof that wax ends when wax ends?

Does a rahat feel when the wax is ending?is that why they announce their death few months before?

So the point of ditte dittemattan when alive is same as after death of body.or does it become more empty?

 

[ek_rosh]

තිථි කියන්නෙ ලක්ෂණයක්නෙ රෝෂ් මහත්තය, සම්මුතිය ඒ ලක්ෂණය නිසා විද්‍යමාන වෙන දෙයක් කියල මම අදහස් කරන්නෙ. මේ අදහසක් විතරයි... වැරදි වෙන්න පුළුවන්...

"රූප කියන පර මාර්ත දර්මය නිර්මානය තුල" මෙහෙම දෙයක් අපිට කතාකරන්න පුලුවන්ද රෝෂ් මහත්තය? රූප කියන පරමාර්ථ ධර්මය අපිට ගෝචර දෙයක් නෙම්යිනෙ...ඔබතුමා කියන විදියට උදය-වැය ක්‍රියාවලිය තුලින් රූප කියන පරමාර්ථ ධර්මය නිර්මානය වෙනවනම් ඒක අපිට ගෝචර වෙන්න ඕනි නේද? නැත්නම් ඔබතුමා මෙතන කතා කරන්නෙ රූප/උපාදාය රූප ගැනද නැත්නම් රූප කියන පරමාර්ථ ධර්මය ගැනද? මම අහල තියෙන හැටියට පරමාර්ථ ධර්ම ශ්‍රාවක ගෝචර නැහැ..

පරමාර්ථ ධර්ම නිර්මාණය වීමක් ගැන තියෙන reference එකක් ඔබතුමා ළඟ හරි අනික් මහත්තුරු ළඟ හරි තියෙනවද?

ඔතන මම අදහස් කරන්නෙ...පරමාත රුප කියන දෙය...කොටස් තුනක (උප්පාද, ටිටි, බන්ග ) නැතිනම් ස්ටේට් තුනක එකතුවක් (කොටස් තුනක නිර්මානයක් කියන අදහසෙන් කිව්වෙ ) ගත්තොත්...දෙකක් පරමාර්ත වෙලා අනික සම්මුති වෙන් එක ගැලපෙන්නෙ නැ වගේ හිතෙන්නෙ නැද්ද කියල..

අනික, රුප රුපයක් සම්බන්දව චිත්ත වීතියක් ගත්තොත්...ඔතන සියලු සිත් ටික යන්නෙ...රුප රුපයේ, තිති අවස්තාවෙනම්...එම අවස්තාවය සම්මුතියක් නම්...චිත්ත වීතියක් කියන්නෙත් සම්මුතියක් වෙනව නෙද?

 

[Emios]

ඔතන මම අදහස් කරන්නෙ...පරමාත රුප කියන දෙය...කොටස් තුනක (උප්පාද, ටිටි, බන්ග ) නැතිනම් ස්ටේට් තුනක එකතුවක් (කොටස් තුනක නිර්මානයක් කියන අදහසෙන් කිව්වෙ ) ගත්තොත්...දෙකක් පරමාර්ත වෙලා අනික සම්මුති වෙන් එක ගැලපෙන්නෙ නැ වගේ හිතෙන්නෙ නැද්ද කියල..

අනික, රුප රුපයක් සම්බන්දව චිත්ත වීතියක් ගත්තොත්...ඔතන සියලු සිත් ටික යන්නෙ...රුප රුපයේ, තිති අවස්තාවෙනම්...එම අවස්තාවය සම්මුතියක් නම්...චිත්ත වීතියක් කියන්නෙත් සම්මුතියක් වෙනව නෙද?

Arana dhamma thero kivva titi kiyana eka buddagosa hamudurwo liyapu deyak kiyala.budhamhdruwo kiyapu deyak newe kiyala

 

[ek_rosh]

Does a rahat feel when the wax is ending?is that why they announce their death few months before?

So the point of ditte dittemattan when alive is same as after death of body.or does it become more empty?

When there is no eye/body how do you do ditte ?

When there is no eye, there is no eye consciousness and the rest.. so what are we talking about here?

Arana dhamma thero kivva titi kiyana eka buddagosa hamudurwo liyapu deyak kiyala.budhamhdruwo kiyapu deyak newe kiyala

From what I read, understand in a chitta viti, 17 cittas go while rupa is still attached to that viti...

It could be the same reason why it is said that a rupa has 17 chittakshana lifetime in order to fulfill that above sequence while a citta has only 1 chittakshana lifetime.

 

[Emios]

From what I read, understand in a chitta viti, 17 cittas go while rupa is still attached to that viti...

It could be the same reason why it is said that a rupa has 17 chittakshana lifetime in order to fulfill that above sequence while a citta has only 1 chittakshana lifetime.

Do you think buddha would say something like this or a hindu?

 

[ek_rosh]

Do you think buddha would say something like this or a hindu?

I dont think non other than a Buddha can see this much of details.

If someone does see this, he sees all the 3 marks, paticca-samupadaya and beyond.

 

[Emios]

I dont think non other than a Buddha can see this much of details.

If someone does see this, he sees all the 3 marks, paticca-samupadaya and beyond.

took this from
http://tibetanbuddhistencyclopedia.com/en/index.php/The_Concept_of_Timelessness_in_Buddhism

Another phrase is ‘Uppada Vaya Dhmmino]]’. This refers to the simultaneous arising and ceasing of the dhamma - ceasing within the arising. This contradicts the Vedic concept of ‘Uppada titi banga’ (arising, existing and ceasing). The nature of the dhamma is that it ceases as it arises, which is ‘impermanence’, i.e., the timeless nature of the dhamma. The Buddha realised on ‘awakening’, whatever that arises due to causes are subject to cessation (Yan kinci samudaya dhammam, sabbantham nirodha dhammam).

 

[ek_rosh]

took this from
http://tibetanbuddhistencyclopedia.com/en/index.php/The_Concept_of_Timelessness_in_Buddhism

Another phrase is ‘Uppada Vaya Dhmmino]]’. This refers to the simultaneous arising and ceasing of the dhamma - ceasing within the arising. This contradicts the Vedic concept of ‘Uppada titi banga’ (arising, existing and ceasing). The nature of the dhamma is that it ceases as it arises, which is ‘impermanence’, i.e., the timeless nature of the dhamma. The Buddha realised on ‘awakening’, whatever that arises due to causes are subject to cessation (Yan kinci samudaya dhammam, sabbantham nirodha dhammam).

"ceases as it arises"

one ceases when another arises...not the same one imo..

You cant have 2 consciousnesses at the same time.

Their impermanence is also questionable:

Impermanence is not a uniquely Buddhist Insight. Many religions grapple with impermanence and Suffering. Some Spiritual traditions equate the World of impermanence with Suffering. For these, the solution to Suffering is to transcend the World of impermanence.

The Buddha approached Suffering differently. He said that Suffering is not inherent in the World of impermanence; Suffering arises when we cling. When clinging disappears, impermanence no longer gives rise to Suffering. The solution to Suffering, then, is to end clinging, not to try to escape from the transient World.

 

[Emios]

"ceases as it arises"

one ceases when another arises...not the same one imo..

You cant have 2 consciousnesses at the same time.

Their impermanence is also questionable:

Mmm.If so titi can take place or not?if one arises it exist till another one arises.

 

[ek_rosh]

Mmm.If so titi can take place or not?if one arises it exist till another one arises.

there shouldnt be any gap right?

 

[Emios]

there shouldnt be any gap right?

Isnt it avidya.so it is ceases as it arises.I feel like its a one consiouness.The arising is avidya.so the ceasing is already there at the same time

 

[ek_rosh]

Isnt it avidya.so it is ceases as it arises.I feel like its a one consiouness.The arising is avidya.so the ceasing is already there at the same time

Couldnt get what you said here