මිනිස් ලොවෙහි උපත ලබන කෙනෙකුට, ශුද්ධ වූ පවිත්ර සිරි සද්ධර්මය ශ්රවණය කළ හැකි නම්, එවැනි කෙනෙකුට නියම කරන ලද අවශ්යතා හතර සපුරා ගැනීමට පමණක් නොව, මේ ජීවිතයේදීම සෝතාපත්ති තත්ත්වයට පත්වීමේ හැකියාවද ලැබෙනු ඇත. සෝතාපත්ති එලයට යන මාර්ගය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමට පූර්ව කොන්දේසි හතරක් ඇත. ඒවා පහත සදහන් වේ.
- පතිරූප දෙස වාසෝච
- පුබ්බේච කත පුඤ්ඤතා
- අත්ත සම්මා පණිඩිච
- අරිය සච්චන දස්සනං
පූර්ව කොන්දේසි වල ඇති "පතිරූප දෙස වාසෝච" යන්නෙහි දේ තේරුම් ගත යුතුය. බුද්ධ දේශනයට අනුව පෘථිවිය කොටස් තුනකට බෙදා ඇත.
- පතිරූපදේශය
- අපරාපරන්ත
- සුනාපරන්ත
පතිරූප දේශය යනු බුද්ධ ශක්තිය කේන්ද්රගත වී ඇති භූමියයි. එය මධ්ය මණ්ඩල ලෙසද හැඳින්වේ. කෙනෙකුට මධ්ය මණ්ඩලයට අයත් භූමියේ ජීවත් විය හැකි නම් හෝ උපත ලබා ඇත්නම් හෝ සිටීමට හැකි නම්, බුද්ධ දේශනයට අනුව බුද්ධ ශක්තියට අනුගත විය හැකිය.
මහා පරිනිබ්බාන සූත්රයේ සඳහන් පරිදි, බුද්ධ පර්නිර්වානයෙන් පසු, යමෙක් සොතාපත්ති එලය සදහා මධ්ය මණ්ඩලයට අයත් ස්තාන 4, එනම් බුදු වූ හිරිවඩුන්න, සිදුහත් කුමාරය උප්පත්තිය සිදු වූ බඹරගල, ප්රතම දම්සැක්පැවතුම් සූත්රය පැවැත්වූ ඉසින්බස්සගල සහ පිරිනිවන් පෑ බුදුගල වෙත ගොස් බුද්ධ ශක්තියට අනුගත විය යුතුය.
සුනාපරන්තයේ ඉපදී ජීවත් වන පුද්ගලයෙකු මධ්ය මණ්ඩල භූමියට ගොස් නිර්මල බුද්ධ ධර්මයට සවන් නොදෙන්නේ නම්, එම පුද්ගලයාට පතිරූප දෙස වාසෝච ලෙස හඳුන්වන තත්වයන් සාක්ෂාත් කරගත නොහැක. එවැනි පුද්ගලයෙකුට පුබ්බේච කත පුඤ්ඤතා ශක්තිය තිබේ නම්, එම පුද්ගලයාට කල්යාණ මිත්තෙකුගෙන් පරතෝඝෝෂක ප්රත්යය ලබා ගත හැකිය. එමනිසා, මෙහි සිටින සහ නිර්මල ධර්මයට සවන් දීමට සූදානම් අය දැනටමත් පතිරූප දෙස වාසෝච සහ පුබ්බේච කතා පුඤ්ඤතා ශක්තිය යන කොන්දේසි දෙකම සම්පූර්ණ කර ඇති බව මෙනෙහි කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
තුන්වන පූර්ව කොන්දේසිය වන්නේ "අත්ත සම්මා පණිඩිචයයි". මෙය සංසාර සබඳතා සහ ආත්මාර්ථකාමී ප්රවණතා/උඩඟුකමින් නිදහස් වීමට සහ ධම්මානුධම්ම පටිපදාවට සවන් දීමට සහ අත්විඳීමට කැමති නම්, කෙනෙකුට අත්ත සම්මා පණිඩිච තත්ත්වයට පත් වෙයි.
"අරිය සච්චාන දස්සනං" සපුරාලිය යුතු තවත් වැදගත් පූර්ව කොන්දේසියකි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ කල්යාණ මිත්තෙකුගෙන් හෝ අරහතුන් වහන්සේ කෙනෙකුගෙන් සෘජුවම පරතෝඝෝෂක ප්රත්ය සහ සම්මා දිට්ඨිය ලබා ගැනීමයි. වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, සවන් දීමට සහ චතු අරිය සච්ච පිළිබඳ දැනුම ලබා ගැනීමට කල්යාණ මිත්තෙකුගේ හෝ උතුම් පුද්ගලයෙකුගේ ඇසුරක් ලබා ගත යුතුය.
මාගධී භාෂාවෙන්, පරතෝඝෝෂක ප්රත්යය යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, සෝතාපත්ති එල හෝ ඉහළ මට්ටමේ පාරිශුද්ධත්වයක් ලබා ඇති, එනම් සකදාගාමී, අනාගාමි හෝ අරහන්ත් වැනි මානසික තත්වයන් තුළ කල්යාණ මිත්තෙකුගෙන් විහිදෙන පිරිසිදු ,රාග, ද්වේෂ සහ මෝහ වලින් තොර ආකාශ වස්තු පරාසය තුළ වාඩි වී, තම කන හරහා නිර්මල පිරිසිදු බුද්ධ ධර්මය ඇසීමයි. පරතෝඝෝෂක ප්රත්ය්යාව ලැබීමෙන් පසු, පුද්ගලයා සෝතාපත්ති ඵලය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් පරිදි නියමිත පියවර හතර සම්පූර්ණ කළ යුතුය.
- කල්යාණ මිත්ර ඇසුර
- කෙලෙස් නැති සිරි සද්ධර්මය ශ්රවණය
- යෝනිසෝමනසිකාරය
- ධම්මානුධම්ම පටිපදා, නැතිනම් මග්ග චරියා
මේ සියල්ල මිවලපනේ හිමි ජිවත් වන මීරිගම ද්ර්මායතන්යේ පවත්වන දවස් 7 භාවනා වැඩසටහනේදී පැහැදිලි කර දෙයි.
