ගම්බද නූගත් මිනිස්සු කලිසම් අඳින කවරෙකුට වුවත් 'මහත්මයා'යි කියති. කලිසම් අඳිනවුන් අතර මහත්වරු සිටිති. එහෙත් ඔවුනතර ඒ නමට නුසුදුස්සෝ ඊටත් වඩා සිටිති. සිවුරු පෙරවූ සියල්ලන්ම සංඝරත්නයෙහි ලා ගණින නූගත්තුද සිටිති. සිවුරු පෙරවූවන් අතර සංඝරත්නයට අයිති නොවන පහත්, අනාර්ය අදහස් සහ පැවතුම් ඇතියෝත් වෙසෙති.
සංඝරත්නය ශ්රේෂ්ඨ එකකි. ඇඳුමක් මාරු කළ පමණින් යමෙක් එයට ඇතුළත් වෙයි නම් එය ඉතාම නොවටනා, සුළු එකක් විය යුතුයි.
“සංඝං සරණං ගච්ඡාමි” යි අප සරණ යන්නේ මේ ගුණයන්හි පිහිටි පුද්ගල සමූහයා මිස විශේෂ ඇඳුමකින් පෙනී සිටින පක්ෂයක් නොවේ. “සුපටිපන්නෝ භගවතෝ සාවකසංඝො” යනාදි පාඨයෙහි සංඝරත්නය ගැන ඉතාම පිරිසිදු විස්තරයක් සඳහන් වෙයි.
එහි අදහස මෙසේ යි:
“භාග්යවතුන් වහන්සේගේ ශ්රාවකසංඝයා යහපත් මාර්ගයෙහි ගමන් කරන්නෝය, සෘජු මාර්ගයෙහි ගමන් කරන්නෝය, ආර්ය මාර්ගයෙහි ගමන්කරන්නෝය, සුදුසු මාර්ගයෙහි ගමන් කරන්නෝය ඒ කවරහුද? යම් පුරුෂ යුග සතරෙක්, යම් ශ්රේෂ්ඨ පුරුෂයෝ අට දෙනෙක් වෙත්ද, භාග්යවතුන් වහන්සේගේ ශ්රාවක සංඝයා නම් ඔවුහුය. දුර බැහැරින්, නන් දෙසින් අවුත් කරන සත්කාර ලැබීමටත්, සියුලු දෙනාගේ පූජාවන් සහ වන්දනාවන් ලැබීමටත්, ඔවුහු සුදුස්සෝය. ලෝකයට අසහාය පින්කෙත්ය.”
මෙහිදී සංඝරත්නයේ ඇඳුම්, පැළඳුම් ගැන කිසිත් කතාවක් නැත. කියැවෙන්නේ අභ්යන්තර ගුණය පමණෙකි.
-සත්යෝදය - වල්පොළ රාහුල හිමි-