මම කිව්වේ predict කරන්න බෑ .
හේතු , පල සම්බන්දයක් තියනව. හැබැයි අපිට predict කරන්න බෑ . මේ මොහොත අපි pose කරොත් ඊලග මොහොත ඇතිවෙනේ හේතු නිසා තමයි. හැබැයි ඒක predict කරන්න බෑ අපිට.
ඔව් ඒක පැහැදිලියි. නමුත් ප්රශ්නය තියෙන්නේ නියතිවාදය තුල.
බුදු දහමේ තියෙන්නේ හේතු නිසා හැමදේම හටගන්නවා කියලා නෙවෙයි ද ?එහෙනම් එකත් නියති වාදයක් ඔයා කියන විදියට . මම කියන්නේ මේ සිස්ටම් එකේ ප්රතිපල දෙන්නේ කලින් ප්රතිපල වල සාම්පල් එකක්ම නෙවෙයි. ඉතින් එනන එන්න වෙනස්. predict කරන්න බෑ පහුගිය දේවල් වලින් "හරියටම".
මම හිතන්නේ දිලාන්ට නියතිවාදය (එතුලින් ඉස්මතු කරපං කාරණය) පැහැදිලි නැහැ. නියතිවාදයෙන් කියන්නෙ පැවැත්ම තුල අපිට යමක් මේ විදිහට හෝ වෙන විදිහට කිරීමට තේරීමක් (choice) එකක් නැහැ කියල. එහෙම කියන්න පදනම වෙන්නෙ සියල්ල භෞතික (monoism) වීම.
හේතුන් නිසා හැමදේම හටගන්නවා කියනවාට වඩා නිවැරදියි හේතු ප්රත්ය ( conditionality) නිසා සකස්වීම කියලා කියන එක. හටගැනීම කිව්වම අරකෙන් මේක එනවා මේකෙන් අරක එනවා කියන අදහස එන්නේ. ඊලඟට දිලාන් වගේ, ධර්මය සබ්ස්ටන්ස් තියරි එකකට යන්නෙ නැහැ. ඒ කියන්නෙ අපිට දැනගන්න පුලුවන් මෙන්න මේ ටිකයි කියන ආනුභූතික පදනමෙන් තමා ධර්මය විවරණය එන්නේ. දිලාන් සබ්ස්ටන්ස් තියරි එකකට යනවා. ඒ කියන්නෙ භෞතිකයක් තියනවා කියන එක. භෞතිකයක් තියනවා, තිබෙන්නේ ඒ භෞතිකය පමණයි නම් ඒ භෞතිකය මතම තමා සියල්ල රඳා පවතින්නේ.
සබ්ස්ටන්ස් තියරි (ඇත හෝ නැත කියන අන්ත ඇසුරු කරන්නෙ නැහැ)එකක් ඇසියුම් නොකර මේ මොහොතේ අත්විඳිය හැකි දේවල් වලින් පැහැදිලි කිරීම නිසා තමා ධර්මය නියතිවාදයකටත් (determinism) එකේ ප්රතිවිරුද්ධ ස්වතන්ත්රය (free will) ටත් නොයන්නේ. ඒ වෙනුවට නියතිවාදයකත් ස්වතන්ත්රයකත් සංකලනයක් තමා බුදුදහම ඉදිරිපත් කරන්නේ.
Edited - new reply to හෙළයෙක්
මට ඔයා කියන එක පැහැදිලි නැතුව නෙවෙයි. වියුක්ත කරන්න ඕනි නෑ prediction එක දෙන්න. මුළු විශ්වයේම සියලුම සිද්දි physics theory වලට ගන්න පුළුවන් නං,
ඒ දේවල් එකතු කරන්න පුළුවන් ප්රමාණයේ පරිගණකයක් තියෙනවා නං, ඕක අනුමාන කරන්න නෙවෙයි වෙන්නෙ මොකද්ද හරියටම කියන්න පුළුවන්.
ඔයා හෙට කන්නේ මොනවද හෙට ඔයා කවුරු හරි බණිනවද කොටින්නම මම මේ ලියන එකත් එතකොට හරියටම කියන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනි ඔය උඩ උපකල්පන දෙක හරි නං.
ඔව් මේ සබ්ස්ටන්ස් තියරියකට යන එකම තමා ගැටළුව. බුදුහාමුදුරුවො කච්චානගොත්ත සූත්රයේදි සබ්ස්ටන්ස් තියරි ප්රතික්ෂේප කරලා දානවා. එහෙම කරන්නෙ සබ්ස්ටන්ස් "නැහැ" කියලා නෙමෙයි. අපි අපේ අත්දැකීම මත පදනම් විය යුතුයි (ආනුභූතික) විය යුතුයි කියන පදන මත ඉදලා.
දිලාන් සබ්ස්ටන්ස් තියරි එකකට යන්නෙ නැතිනම් දිලාන්ටයි අපිටයි දාර්ශනිකව එකඟවෙන්න පුලුවන් තැන් බොහොමයක් හැදෙන්න පුලුවන් කියලා හිතනවා.
