කියවල තියෙන විදිහට නම්, හිතින් කල්පනා කරල (තර්කයෙන් ) අල්ලන්න බැ කියල තමයි කියන්නෙ...
එහෙම කොහෙවත් හයවැනි ධර්ම සංගායනාවේ සංග්රහ කළ ත්රිපිටකයේවත් බුද්ධ ජයන්ති ත්රිපිටකයේ වත් නැහැ. නමුත් මෙහෙම දෙයක් තියෙනවා.
ත්රිපිටකයේ පටිච්ච සමුප්පාදය පිළිබඳ අවබෝධය සම්බන්ධයෙන් සෘජුව පෘථග්ජනයන්ට එය අවබෝධ කළ නොහැකි බව සඳහන් නොවුනත්, එහි ගැඹුරු ස්වභාවය සහ එය අවබෝධ කර ගැනීමේ අපහසුව පිළිබඳව සඳහන් වේ. මෙය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් කරුණු කිහිපයක් මෙසේය:
1. පටිච්ච සමුප්පාදයේ ගැඹුරු බව:
මජ්ඣිම නිකායේ මහානිදාන සූත්රයේ (DN 15) බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්ද හිමියන්ට මෙසේ පවසයි:
"ගම්භීරො චායං ආනන්ද, පටිච්චසමුප්පාදො ගම්භීරාවභාසො ච."
"ආනන්දය, මෙම පටිච්ච සමුප්පාදය ගැඹුරුය, ගැඹුරු පෙනුමක් ඇත්තේය."
2. අවබෝධයේ අපහසුව:
සංයුත්ත නිකායේ නිදාන සංයුත්තයේ (SN 12.60) බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ පවසයි:
"අලමෙතං ආනන්ද සම්මොහාය අලං සම්භමාය."
"ආනන්දය, මෙය මුළාවට හේතු වීමට සෑහේ, කලබලයට පත් වීමට සෑහේ."
3. නිවැරදි අවබෝධයේ වැදගත්කම:
අංගුත්තර නිකායේ දසක නිපාතයේ (AN 10.92) මෙසේ සඳහන් වේ:
"යො පටිච්චසමුප්පාදං පස්සති සො ධම්මං පස්සති; යො ධම්මං පස්සති සො පටිච්චසමුප්පාදං පස්සති."
"යමෙක් පටිච්ච සමුප්පාදය දකීද, ඔහු ධර්මය දකී; යමෙක් ධර්මය දකීද, ඔහු පටිච්ච සමුප්පාදය දකී."
4. බුද්ධත්වයට පෙර බෝසතාණන් වහන්සේගේ අත්දැකීම:
මජ්ඣිම නිකායේ අරියපරියේසන සූත්රයේ (MN 26) බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක:
"තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – 'අධිගතො ඛො මයායං ධම්මො ගම්භීරො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො."
"මහණෙනි, මට මෙසේ සිතුණි - 'මා විසින් අවබෝධ කරගත් මෙම ධර්මය ගැඹුරුය, දැකීමට අපහසුය, අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කරය, ශාන්තය, ප්රණීතය, තර්කයෙන් තේරුම් ගත නොහැකිය, සියුම්ය, පණ්ඩිතයන් විසින් අවබෝධ කළ යුත්තකි."
මෙම උද්ධෘත වලින් පැහැදිලි වන්නේ පටිච්ච සමුප්පාදය ඉතා ගැඹුරු සහ අවබෝධ කර ගැනීමට අපහසු ධර්මයක් බවයි. කෙසේ වෙතත්, එය සම්පූර්ණයෙන්ම පෘථග්ජනයන්ට අවබෝධ කළ නොහැකි බව සෘජුව සඳහන් නොවේ. එය අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා ගැඹුරු භාවනා අභ්යාස සහ නුවණින් සිතා බැලීම අවශ්ය වන බව පැහැදිලිය.