දුමින්දව විතරක් නෙමේ 13 දෙනාවම නිදොස් කොට නිදහස් කරන්ඩ් කියල ඒ විනිසුරුවරය කියල තියෙන්නෙ.ඔතනයි අවුල තියෙන්නෙ.
හොඳ පැහැදිලි කිරීමක්
දුමින්දගේ පැත්තෙ කට්ටිය මැරිලා නැතිව භාරතගේ හතරක් මැරිලා නං වැඩේ ගැන හිතාගන්න පුළුවන්. 
අනිවා අත යටින් ගේමක් ගිහින් වගේ. 
හොඳ පැහැදිලි කිරීමක්
නිදොස් කොට නිදහස් කිරීම නං හිතාගන්න බැ මේ විදිහට. එතකොට මැරුන අය මරපු කෙනෙක් නෑ නෙ.
මටත් ඔය ප්රස්නෙම ඇති උනා, යකාගෙ නිතියක් තියෙන්නෙ, ඉස්සලා නඩු කාරයන්ට නිතිය ගන්නන්ඩ වෙනව,මොකද එකම නිතියකින් කොහොමද තින්දු 2ක් එන්නෙ.
ඕක මෙහෙම වෙන්න බැරිද, මුන් දෙගොල්ලෝ වෙඩි තියාගන්නේ මුලින්ම භාරතගේ පැත්තෙන් ගේම ඇදපු නිසා නමුත් හොද shooter කෙනෙක් දුමියගේ පැත්තේ ඉදලා තියල දැම්ම ආත්මාරක්ෂාවට,
Driver බේරුනා මොකද ඉතින් පොරට බොරුවක් කියන්න පුළුවන් නෙහ් වෙච්ච සිද්දිය දැකල එක උන්ගේ වාසියට හරවල
අනික මහාදිකරනය හෑල්ලුවට ලක් වෙන නිස නැවත වෙනස් කරන එකක් නෑ....වෙනස් කලොත් වෙනස් කරන්නෙ සල්ලි බලෙන් තමා
බලමු ඉස්සරහට මොකද වෙන්නේ කියලා, නිතිය කාටත සාධාරණ වෙන්න ඕනේ, එක භාරතටත් එකයි, දුමින්දටත් එකයි. එත් ඒ කාලේ නම් නිතිය සාධාරණ උනේ දුමින්දට විතරයි, ඇයි මතක නැද්ද දුමින්දගේ ඔළුවේ ලොකු ඔපරේශන් එකක් කරලත් ඔය ලස්සනට කිසිම කැල්ලක් නැතුව ඉන්නේ, ඒ දවස් වල උසාවිය කිසිම දෙයක් හොයන්නේ බලන්නේ නැතුව දුමින්දව රට යවලා සැප ගන්න ඉඩ දුන්නේ, කෝ එදා පෙන්නපු තුවාල, ඔළුවේ ඔපරේශන් කරපු පාරක්වත් තියෙනවද ? දැන්ද උබලට නිතියේ සාධාරණත්වය මතක් වෙන්නේ. ඔළුවට ඔය වගේ ලොකු ඔපරේෂන් එකක් කරාම මනුස්සයෙකුට ගොඩ එන්න ගොඩක් අමාරුයි, දන්නේ නැත්තන් විශේෂඥ වෛද්යවරයෙක්ගෙන් ටිකක් අහලා බලපන්. අපිට නම් වෙනස සැපයි. උබලට කොහොමද ?දෙගොල්ලොම නිති විරොධි ගිනි අවි වලින් වෙඩි තියා ගත්ත බාරතට වෙඩි වැදිල මැරුන, මැරුවනම් මරපු එකෙක් ඉන්ඩ ඔනනෙ කොහොමද ඔහොම තින්දු එන්නෙ, එකම නිතිය තින්දු දෙකක්.
හොඳ පැහැදිලි කිරීමක්
නිදොස් කොට නිදහස් කිරීම නං හිතාගන්න බැ මේ විදිහට. එතකොට මැරුන අය මරපු කෙනෙක් නෑ නෙ.
හිරුනිකාට නීතිය සාධාරණ වීමයි, දුමින්දට නිතිය සාධාරණ වීමයි අතර කිසිම වෙනසක් උබ දකින්නේ නැද්ද ? දුමින්දට නිතිය සාධාරණ උනේ තනිකරම බොරු රගපෑමක් මත නෙමෙයිද, භාරතට නිතිය සාධාරණ උනේ යම්තාක් දුරට සාක්ෂි මත නෙමෙයිද ?වෙනසක් නෑ බන්, ඒ කාලේ දුමින්දට නිතිය සාධාරණ උනා ඌ ආණ්ඩුවේ මන්ත්රී හින්ද. අද හිරුනිකාට නිතිය සාධාරණ උනා එයා ආණ්ඩුවේ මන්ත්රී නිසා. මොකද්ද එකේ තියෙන වෙනස.
මේ කාරණය ටිකක් ගැඹුරට කථා කරන්න වෙන දෙයක්. මේ වගේ දේවල් ගැන නීතීය හදාරද්දි උගන්නන්නෙත් අවසාන වසර නීති විද්යාව කියන විෂයට. නමුත් මම පුළුවන් විදියට පැහැදිලි කිරීමක් කරන්නම්.
මුලින්ම ලංකාවේ නඩු අහන ක්රමය ගැන අවබෝධයක් ගන්න වෙනවා. මේ ක්රමය හඳුන්වන්නේ "අභියෝගාත්මක ක්රමය" කියලා. ඒකෙදි සිද්ධ වෙන්නේ නඩුවේ දෙපාර්ශවය ඉදිරිපත්කරන සාක්ෂි මත විනිසුරුතුමා විසින් තීන්දුවකට එළඹීම. ඒ කියන්නේ අදාල චෝදනාව සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය ඉදිරියට ඉදිරිපත් කර ඇති චූදිත අදාල චෝදනාවට වැරදිකරුද නිවැරදිකරුද කියන එක තීරණය කිරීම විතරයි සිද්ධ වෙන්නේ. ඒ ඇරෙන්න අදාල වරද ඇත්තටම කලේ කවුද, ඇත්තටම උනේ මොකද්ද කියන එක ගැන කරුණු පෙන්වා දෙන්න විනිසුරුට වගකීමක් නෑ. ඒ හැම දෙයක්ම පොලිසිය ඇතුලු විමර්ෂණ නිලධාරීන්ගේ වගකීම්. ඔවුන් අධිකරණයට ඉදිරිපත්කරන කරුණු සහ ඒ සම්බන්ධව විත්තිය විසින් දක්වන විරෝධතා මත තමයි විනිසුරු තීරණයට එළඹෙන්නේ...
දෙවනියට මුලු ලෝකෙම පිළිගත්ත මූලධර්මයක් තියෙනවා "නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනය" කියලා. ඒ කියන්නේ අධිකරණය ඉදිරියේ නඩු විභාගයක් මගින් පුද්ගලයෙකු වරදකරුවකු කරන තුරු ඒ පුද්ගලයා නිර්දෝෂී පුද්ගලයෙකු බවට පූර්වනිගමනය කරන්න ඕන කියන එක. මේක අපේ 78 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 13 (5) ව්යවස්ථාව මගින් අපේ රටෙත් වලංගු කරල තියෙනවා මූලික අයිතිවාසිකමක් විදියට. ඒ කියන්නේ නඩුවක තීන්දුව දෙන තුරු ඕනම කෙනෙක් වරදකරුවෙක් නෙමයි.
ඊලඟට අපරාධ නඩුවක ඔප්පු කිරීමේ භාරය. ඒ කියන්නේ අදාල කරුණු කොයිතරම් දුරට තහවුරු කරන්න ඕනද කියන එක සහ ඒක කරන්න ඕන කවුද කියන එක. අපරාධ නීතියට අදාල ප්රබල ප්රකාශයක් තමයි "එක නිවැරදිකරුවෙක් එල්ලුම්ගස් යවනවාට වඩා වරදකරුවන් දහසක් නිදහස් කිරීම උචිත වේ" කියන එක. ඒ නිසාම අපරාධ නඩුවක් සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කල යුතු වෙනවා. ඒ කියන්නේ අදාල සැකකරු විසින්ම අදාල වරද කල බවට කිසිම සැකයක් තියෙන්න බෑ. මේ ඔප්පු කිරීම කල යුතු වෙන්නේ පැමිණිල්ල මගින්. අපරාධ නඩුවක පැමිණිල්ල කියන්නේ නිතරම රජය. ඒකට හේතුව තමයි අපරාධයක් කියන්නේ මුලු සමාජයටම එරෙහිව කරන වැරැද්දක් වීම. එහෙම නැතුව අපරාධයට භාජනය වෙච්ච අය (වින්දිතයින්) අපරාධ නඩුවේ පැමිණිල්ල නෙමෙයි. ඒ අය නඩුවේ සාක්ෂිකාරයෝ විතරයි. එතකොට රජය විවිධ කරුණු, සාක්ෂි ගෙනැත් චූදිත වරද කල බව කියනකොට විත්තියට තියෙන්නේ පැමිණිල්ල කියන කරුණ ගැන පුංචි සැකයක් ඇතිකරන එක. ඒ පුංචි සැකය ප්රමාණවත් විත්තිකරුවකුට නිදහස් වෙන්න. (උදාහරණයකට අදාල වෙලාවේ විත්තිකරු වෙන තැනක සිටීම වගේ දේවල් ගන්න පුළුවන්)
ඊලඟ කාරණය තමයි නඩුව අහන විනිසුරුතුමා. සාමාන්යයෙන් අපරාධ නඩුවක් අහන්නේ තනි මහාධිකරණ විනිසුරුතුමෙක් ඉදිරියේ හරි ජූරි සභාවක් ඉදිරියේ හරි. එතනදි තමයි මම අර මුලින් කියපු නීති විද්යාව වැදගත් වෙන්නේ. නඩුවක තීරණය දෙද්දී විනිසුරුතුමා දේශණයක් කරනවා. ඒ දේශණයේදී එතුමන් තමන් ඇයි ඒ තීන්දුවට එළඹූනේ කියල පැහැදිලි කරනවා. ඒ පැහැදිලි කිරීම කරන්නේ නීති විද්යාවට අනුව. එතනදි එක එක විනිසුරුවරු විවිධ ගුරුකුල අනුගමණය කරනවා. හැබැයි බොහෝවිට අවසාන තීන්දුව සමානයි.
හැබැයි සමාජයේ ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීමක් සම්බන්ධ නඩුවකදී අගවිනිසුරුවරයාට පුළුවන් ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ලක් (Trial at Bar) පත්කරන්න. ඒ විදියට අහපු නඩු කීපයක් තමයි සරත් අඹේපිටිය විනිසුරු ඝාතන නඩුව, සුදුකොඩි නඩුව, රීටා ජෝන්ස් ඝාතන නඩුව වගේ ඒවා. මෙතනදි සිද්ධවෙන්නේ එක විනිසුරුතුමෙක් වෙනුවට තුන්දෙනෙක් යොදාගැනීම. මේ තුන්දෙනා වෙන වෙනම නඩුව ගැන තීන්දුවලට එළඹෙනවා. එතනදි 3:0 හෝ 2:1 කියන තීරණ එන්න පුළුවන්. මෙහෙම දෙයක් කරන්න හේතුව තමයි වැඩිපුර සාදාරණත්වයක් බලාපොරොත්තු වීම. මොකද විනිසුරුවරු කියන්නෙත් මිනිස්සු. ඔවුන් ජීවත් වෙන්නෙත් මේ සමාජයේමයි. සාමාන්ය අපරාධයකට වඩා ආන්දෝලනාත්මක අපරාධ ගැන සමාජයේ සහ මාධ්යවල ප්රබල විදියට කථා වෙනවා. ඒ දේවලුත් විනිසුරුවරුන්ගේ මනසට බලපෑම් කරන්න පුළුවන්. ඒ හින්දා වඩාත් සාධාරණ තීන්දුවක් දෙන්න තමයි ත්රිපුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලක් පත්කරන්නේ. මොකද කරුණු කාරණා එකම විදියට හැමෝන්ටම බලපෑම් නොකරන නිසා.
අනෙක් කාරණය තමයි නඩුවක ඔප්පු කිරීම සහ සැකයක් ඇතිකිරීම කියන එක සාපේක්ෂ කාරණා වීම. එක විනිසුරුවරයෙකු සැකයක් විදියට දකින දෙයක් අනෙක් විනිසුරුවරයෙකුට සැකයක් නොවෙන්න පුළුවන්. ඒ හින්දා තමයි මේ වගේ බෙදුනු තීරණ ලැබෙන්නේ. මේ වගේ තීරණයක් ලැබුනම 99%ක් ම නීතීඥවරු අභියාචනයකට යනවා. මොකද මේ වගේ වෙලාවකදී විත්තිකරු නිදහස් කරගන්න පොඩි හරි අවස්ථාවක් අභියාචනයකදි ලැබෙන්න පුළුවන් නිසා.
මම මේ කිව්වේ මේ වගේ නඩුවක සාමාන්ය ක්රියාපටිපාටිය සහ තීරණයක් ලැබෙන ආකාරය ගැන. දුමින්ද සිල්වා පිළිබඳ නඩුවේ නඩු තීන්දුව කියෙව්වාම මීට වඩා එහා ගිය පැහැදිලි විවරණයක් කරන්න පුළුවන් වේවි. මොකද ඒ තීන්දුවේ තියෙනවා විනිසුරුවරු මෙන පදනම් මතද තීරණ වලට එළඹෙන්නේ කියලා....
නඩු තීන්දුව කියවන්න ලැබුනොත් මේ Thread එකට ඒක අමුණන්න. එතකොට අපිට ඒ ගැන ගැඹුරෙන් විමසන්න පුළුවන්...
මගේ දැනුමෙ විදියට ගොඩක් සරලව විස්තර කලේ. නොතේරුන දෙයක් තියෙනම් අහන්න....
වෙනසක් නෑ බන්, ඒ කාලේ දුමින්දට නිතිය සාධාරණ උනා ඌ ආණ්ඩුවේ මන්ත්රී හින්ද. අද හිරුනිකාට නිතිය සාධාරණ උනා එයා ආණ්ඩුවේ මන්ත්රී නිසා. මොකද්ද එකේ තියෙන වෙනස.
මේ කාරණය ටිකක් ගැඹුරට කථා කරන්න වෙන දෙයක්. මේ වගේ දේවල් ගැන නීතීය හදාරද්දි උගන්නන්නෙත් අවසාන වසර නීති විද්යාව කියන විෂයට. නමුත් මම පුළුවන් විදියට පැහැදිලි කිරීමක් කරන්නම්.
මුලින්ම ලංකාවේ නඩු අහන ක්රමය ගැන අවබෝධයක් ගන්න වෙනවා. මේ ක්රමය හඳුන්වන්නේ "අභියෝගාත්මක ක්රමය" කියලා. ඒකෙදි සිද්ධ වෙන්නේ නඩුවේ දෙපාර්ශවය ඉදිරිපත්කරන සාක්ෂි මත විනිසුරුතුමා විසින් තීන්දුවකට එළඹීම. ඒ කියන්නේ අදාල චෝදනාව සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය ඉදිරියට ඉදිරිපත් කර ඇති චූදිත අදාල චෝදනාවට වැරදිකරුද නිවැරදිකරුද කියන එක තීරණය කිරීම විතරයි සිද්ධ වෙන්නේ. ඒ ඇරෙන්න අදාල වරද ඇත්තටම කලේ කවුද, ඇත්තටම උනේ මොකද්ද කියන එක ගැන කරුණු පෙන්වා දෙන්න විනිසුරුට වගකීමක් නෑ. ඒ හැම දෙයක්ම පොලිසිය ඇතුලු විමර්ෂණ නිලධාරීන්ගේ වගකීම්. ඔවුන් අධිකරණයට ඉදිරිපත්කරන කරුණු සහ ඒ සම්බන්ධව විත්තිය විසින් දක්වන විරෝධතා මත තමයි විනිසුරු තීරණයට එළඹෙන්නේ...
දෙවනියට මුලු ලෝකෙම පිළිගත්ත මූලධර්මයක් තියෙනවා "නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනය" කියලා. ඒ කියන්නේ අධිකරණය ඉදිරියේ නඩු විභාගයක් මගින් පුද්ගලයෙකු වරදකරුවකු කරන තුරු ඒ පුද්ගලයා නිර්දෝෂී පුද්ගලයෙකු බවට පූර්වනිගමනය කරන්න ඕන කියන එක. මේක අපේ 78 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 13 (5) ව්යවස්ථාව මගින් අපේ රටෙත් වලංගු කරල තියෙනවා මූලික අයිතිවාසිකමක් විදියට. ඒ කියන්නේ නඩුවක තීන්දුව දෙන තුරු ඕනම කෙනෙක් වරදකරුවෙක් නෙමයි.
ඊලඟට අපරාධ නඩුවක ඔප්පු කිරීමේ භාරය. ඒ කියන්නේ අදාල කරුණු කොයිතරම් දුරට තහවුරු කරන්න ඕනද කියන එක සහ ඒක කරන්න ඕන කවුද කියන එක. අපරාධ නීතියට අදාල ප්රබල ප්රකාශයක් තමයි "එක නිවැරදිකරුවෙක් එල්ලුම්ගස් යවනවාට වඩා වරදකරුවන් දහසක් නිදහස් කිරීම උචිත වේ" කියන එක. ඒ නිසාම අපරාධ නඩුවක් සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට ඔප්පු කල යුතු වෙනවා. ඒ කියන්නේ අදාල සැකකරු විසින්ම අදාල වරද කල බවට කිසිම සැකයක් තියෙන්න බෑ. මේ ඔප්පු කිරීම කල යුතු වෙන්නේ පැමිණිල්ල මගින්. අපරාධ නඩුවක පැමිණිල්ල කියන්නේ නිතරම රජය. ඒකට හේතුව තමයි අපරාධයක් කියන්නේ මුලු සමාජයටම එරෙහිව කරන වැරැද්දක් වීම. එහෙම නැතුව අපරාධයට භාජනය වෙච්ච අය (වින්දිතයින්) අපරාධ නඩුවේ පැමිණිල්ල නෙමෙයි. ඒ අය නඩුවේ සාක්ෂිකාරයෝ විතරයි. එතකොට රජය විවිධ කරුණු, සාක්ෂි ගෙනැත් චූදිත වරද කල බව කියනකොට විත්තියට තියෙන්නේ පැමිණිල්ල කියන කරුණ ගැන පුංචි සැකයක් ඇතිකරන එක. ඒ පුංචි සැකය ප්රමාණවත් විත්තිකරුවකුට නිදහස් වෙන්න. (උදාහරණයකට අදාල වෙලාවේ විත්තිකරු වෙන තැනක සිටීම වගේ දේවල් ගන්න පුළුවන්)
ඊලඟ කාරණය තමයි නඩුව අහන විනිසුරුතුමා. සාමාන්යයෙන් අපරාධ නඩුවක් අහන්නේ තනි මහාධිකරණ විනිසුරුතුමෙක් ඉදිරියේ හරි ජූරි සභාවක් ඉදිරියේ හරි. එතනදි තමයි මම අර මුලින් කියපු නීති විද්යාව වැදගත් වෙන්නේ. නඩුවක තීරණය දෙද්දී විනිසුරුතුමා දේශණයක් කරනවා. ඒ දේශණයේදී එතුමන් තමන් ඇයි ඒ තීන්දුවට එළඹූනේ කියල පැහැදිලි කරනවා. ඒ පැහැදිලි කිරීම කරන්නේ නීති විද්යාවට අනුව. එතනදි එක එක විනිසුරුවරු විවිධ ගුරුකුල අනුගමණය කරනවා. හැබැයි බොහෝවිට අවසාන තීන්දුව සමානයි.
හැබැයි සමාජයේ ආන්දෝලනාත්මක සිදුවීමක් සම්බන්ධ නඩුවකදී අගවිනිසුරුවරයාට පුළුවන් ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ලක් (Trial at Bar) පත්කරන්න. ඒ විදියට අහපු නඩු කීපයක් තමයි සරත් අඹේපිටිය විනිසුරු ඝාතන නඩුව, සුදුකොඩි නඩුව, රීටා ජෝන්ස් ඝාතන නඩුව වගේ ඒවා. මෙතනදි සිද්ධවෙන්නේ එක විනිසුරුතුමෙක් වෙනුවට තුන්දෙනෙක් යොදාගැනීම. මේ තුන්දෙනා වෙන වෙනම නඩුව ගැන තීන්දුවලට එළඹෙනවා. එතනදි 3:0 හෝ 2:1 කියන තීරණ එන්න පුළුවන්. මෙහෙම දෙයක් කරන්න හේතුව තමයි වැඩිපුර සාදාරණත්වයක් බලාපොරොත්තු වීම. මොකද විනිසුරුවරු කියන්නෙත් මිනිස්සු. ඔවුන් ජීවත් වෙන්නෙත් මේ සමාජයේමයි. සාමාන්ය අපරාධයකට වඩා ආන්දෝලනාත්මක අපරාධ ගැන සමාජයේ සහ මාධ්යවල ප්රබල විදියට කථා වෙනවා. ඒ දේවලුත් විනිසුරුවරුන්ගේ මනසට බලපෑම් කරන්න පුළුවන්. ඒ හින්දා වඩාත් සාධාරණ තීන්දුවක් දෙන්න තමයි ත්රිපුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලක් පත්කරන්නේ. මොකද කරුණු කාරණා එකම විදියට හැමෝන්ටම බලපෑම් නොකරන නිසා.
අනෙක් කාරණය තමයි නඩුවක ඔප්පු කිරීම සහ සැකයක් ඇතිකිරීම කියන එක සාපේක්ෂ කාරණා වීම. එක විනිසුරුවරයෙකු සැකයක් විදියට දකින දෙයක් අනෙක් විනිසුරුවරයෙකුට සැකයක් නොවෙන්න පුළුවන්. ඒ හින්දා තමයි මේ වගේ බෙදුනු තීරණ ලැබෙන්නේ. මේ වගේ තීරණයක් ලැබුනම 99%ක් ම නීතීඥවරු අභියාචනයකට යනවා. මොකද මේ වගේ වෙලාවකදී විත්තිකරු නිදහස් කරගන්න පොඩි හරි අවස්ථාවක් අභියාචනයකදි ලැබෙන්න පුළුවන් නිසා.
මම මේ කිව්වේ මේ වගේ නඩුවක සාමාන්ය ක්රියාපටිපාටිය සහ තීරණයක් ලැබෙන ආකාරය ගැන. දුමින්ද සිල්වා පිළිබඳ නඩුවේ නඩු තීන්දුව කියෙව්වාම මීට වඩා එහා ගිය පැහැදිලි විවරණයක් කරන්න පුළුවන් වේවි. මොකද ඒ තීන්දුවේ තියෙනවා විනිසුරුවරු මෙන පදනම් මතද තීරණ වලට එළඹෙන්නේ කියලා....
නඩු තීන්දුව කියවන්න ලැබුනොත් මේ Thread එකට ඒක අමුණන්න. එතකොට අපිට ඒ ගැන ගැඹුරෙන් විමසන්න පුළුවන්...
මගේ දැනුමෙ විදියට ගොඩක් සරලව විස්තර කලේ. නොතේරුන දෙයක් තියෙනම් අහන්න....
