Latest ads
-
Tele marketing executive- nuwandse
- Updated:
-
Gampaha Thenya Mishel
- menuka2000
- Updated:
-
Handmade Character Soft Toy Bluey Bingo- anil1961
- Updated:
-
Colombo Dahua POE Switch 8 Ports (DH-PFS3010-8ET-65)- hashaz2012
- Updated:
-
Singapore V2Ray VPN for Tunneling
- hu KANNA
- Updated:
විද්යාවට අහු නොවෙන විස්වාස!
- Thread starter villa pro
- Start date
Well...It depends on ones philosophical inclination. More importantly how much of a thought they have given to it. People often disregard this part when saying "There are beliefs and there are facts". IMO belief is a condition that humans cannot escape. At the very minimum we have to trust (believe) our perception and reasoning ability. But we are not stopping at that right? We trust institutions, scientists and agreed upon experts, cooperations. For example we simply trust doctors to treat us whenever we get sick right. We do not know how medication works or why it works. We just know when qualified persons treat us we are cured (most of the time). I once argued with a certain EK member that we need belief/trust even to know who our mother is. I still haven't seen a good counter to that. So imo it's not appropriate to present facts and belief in such a contrasting manner. This is not to say that "facts do not exist" or anything like that. It's just that so called facts come attached with belief. Therefore we should see belief/trust as something indispensable. Something we cannot do without.
In short what greenthunder saying is that both facts and beliefs are an integral part of our lives regardless of whether we know or accept it.
Edited
Grammar and formatting
Last edited:
That is why I said it's your problem if you depend on facts or beliefs. Trust is something you build over time when it becomes close to a fact more than a simple belief. Beliefs cannot be a belief and fact at the same time. Think about it
Last edited:
Ahh... Your OP sounded like you are disregarding beliefs like most "විද්යාත්මකව හිතන" folk.
Anyways there are certain fundamental and foundational beliefs which we cannot prove with complete certainty. For example none of us can prove taking a human life is wrong with complete certainty. We can come up with various reasons why we should not but none of those will stand if one continues to ask "but why?". Even though that is the case, humans have built their civilization on the generally agreed upon notion that taking a human life is wrong. But is it? Can we know for a fact it's wrong. IMO we cannot. So this is as you say, a simple belief. It will never become a fact or close to a fact. But it's a belief so much so fundamental that we have built our civilization on it. And it works, for the most part...
Edited
Further clarification
Last edited:
අපිට තාම හොයා ගන්න පුලුවන් බලයන් තියෙන්න පුලුවන්. ඒ කියන්නෙ ගුරුත්වය, අලොකය, චුම්බක බලය වගේ දේවල් නැතුව පොල් කොල දෙකක් අමාරුවෙන් ඈත්කරන දේයියො. තැබිලි ගෙඩි යෙන් කිරි එන විශ්ව ශක්ති. දිගටම නිදාගෙන ඉන්න රාවනා වගේ බහු බූත මනස් ගාත නෙවෙයි.
ඔව්. එත් ඔය models (ChatGPT, Gemini etc) වලට restrictions දාල තියෙනවා. මේ restrictions අයින් කරාම තමයි මේවා බයානක දේවල් කරන්නේ.
විද්යාව මූලිකවම සීමා වී ඇත්තේ මිනිසාගේ බුද්ධිමය හැකියාවන් හා ලබාගත හැකි ක්රමවේදයන් මතය. සෘජුව නිරීක්ෂණය කළ නොහැකි හෝ අත්හදා බැලිය නොහැකි සංසිද්ධීන්, වර්තමාන විද්යාත්මක අවබෝධයේ සීමා බාහිරය.විද්යාවත් හුදු විශ්වාස මත පදනම් වෙන දෙයක්ම තමයි.
සමාජේ ගොඩක් දෙනා විද්යාවෙන් ඔප්පු නොවෙන දේවල් විශ්වාස නොකරන්න පෙලඹෙන්නේ, 'සාමාන්ය' කියන සාමාන්යකරණය කර ගත්ත දේවල් වලටම සාපේක්ෂව හදා ගත්ත මිනුම් දඩු වලින් සන්සන්දනය කරලා බලන නිසා. එතකොට විද්යාව වඩා ඇත්ත හෝ ඇත්තම ඇත්ත විදිහට පේනවා.
හැම physics model එකක්ම ඒ වගේ tools තමයි.
වෙන දේ, පේන (observable) මට්ටමෙන් පැහැදිලි කරන්න හදපු අර්ථ දැක්වීම් මිසක්, fundamental level එකෙන් *වීම* අර්ථදැක්වීම් නෙමෙයි.
------ Post added on Nov 6, 2025 at 3:30 PM
උත්තරේ එන විදිය අපි දන්නේ නෑ ඒත් වැඩ කරනවා. Restrictions දාන එක එකේන් එළියේ තියෙන වැඩක් නෙ.
විද්යාත්මක වශයෙන් බලනවානම් අත්හදා බැලීම හා නැවත නැවතත් සත්යාපනය කිරීම මගින් නිරීක්ෂණය වෙන දේ fundamentally හරි කියලා කියන්න පුළුවන්.
හැබැයි මේක philosophical විදියට බැලුවොත්, fundamentally ඇත්ත කියලා අපි හිතන දේ අපේ නිරීක්ෂණය මනෝවිද්යාත්මක හා සංවේදන සීමා වලට යටත් වෙච්ච දෙයක්.
එතනත් තියෙන්නේ 'විශ්වාසයක්' ම තමයි, observations 'ඇත්ත' කියන.
බුදුධහමේ පෙන්නන්නේ, observations වල 'ඇත්ත' ස්වභාවය.
observations ඍජු සහ වක්ර වෙන්න පුළුවන්. වක්ර එකට උදාහරණයක් තමයි virtual particals. අපිට ඒවා කෙලින්ම නිරීක්ෂණය කරන්න බැරි නමුත්, වෙනත් නිරීක්ෂණ මගින් support කරනවා.
විද්යාවේ තියෙන ප්රබල දෙයක් තමයි ගණිතය. observations නැති උනත් ගණිතයෙන්, එහෙම දෙයක් තියෙන්න පුළුවන් කියල අනුමාන කරනවා. උදහරනෙයක් තමයි higgs boson. ගොඩක් විද්යාත්මක සංකල්ප, physics සමග ගණිතයෙන් එන දේවල්. (string theory) . observations වලින් නෙවි.
වක්ර, සෘජු නිරීක්ෂන දෙකම අදාල නිරීක්ෂකයේ භෞතික යැයි සම්මත රාමුවට සාපේක්ෂව පේන දේ මිසක්, පේන දේ හි 'ඇත්ත' නෙමෙයි.
පේන දේ පැහැදිලි කරන්න හදපු මොඩල වලින් කරපු ගණනය කිරීමකින්, මෙහෙම දෙයකුත් පේන්න ඕනේ.. කියලා අනුමාන කරන්න පුලුවන්. ඒත් ඒවා *තියෙන්න ඕනේ..* කියලා කියන්නේ කොහොමද?
පේන දේවල් *තියෙනවා* කියලා කොහොමද කියන්නේ?
*තියෙනවා* කියලා භෞතිකව ස්වාධීන පැවැත්මක් ගැන කතා කරන්න පලුවන් වෙන්නේ කොහොමද?
මේකට කියන්නේ theoretical physics කියලා.
හැබැයි විද්යාවට තාම mathematically පැහැදිලි කරන්න බැරිවෙලා තියෙනවා විඥානය (consciousness) කියන්නේ මොකද කියලා.
ඔව් එක ඇත්ත.
හැබැයි මෙහෙම දෙයක් තියෙනවා. නියුරෝන සහ මනස/consciousness ගැන ගොඩක් research කරනවා (it is a very active research area). මොලයේ නියුරෝන සහ මනස අතර ඍජු සම්බන්දයක් තියෙනවා. මම මේක ගැන කතා කරලා ඇති. ඒ අනුව මොලය මැරුනොත් මනසක් නැහැ කියන දේ වඩා තාර්කිකයි.
අනික් අතට ඉතිහාසය දෙස බලන කොට ආගම් අදහස් ටික ටික විද්යාව පුළුල්වීමත් එක්ක ප්රතික්ෂේප වෙනවා. උදාහරණයක් විදියට සමහර ආගම් විශ්වාස කලේ මිනිස්සු දෙවියන් විසින් මැව්වා කියල. පරිනම්වදයත් එක්ක එක ප්රතික්ෂේප උන.
විශ්වය සහ මිනිසා ඇතිවුනේ අවුරුදු බිලියන ගණනක අතිශය සංකීර්ණ ක්රියාදාමයක ප්රතිපල විදියට. මේක තේරුම් ගන්න විද්යාවට යම් කාලයක් දෙන්න ඕනේ. පසුගිය අවුරුදු 100ට මොන තරම් දියුණුවක් උනාද? ඊලග අවුරුදු 100ට අපිට හිත ගන්න බැරි දේවල් හොයාගනිවී.
නියුරෝන වලින් පෙන්නන්නේ brain state එක හැබැයි එකට කියන්න බැහැ subject experience කරන්නේ මොනවද කියලා.
විද්යාවට තාම explain කරන්න බැරිවෙලා තියෙනවා ස්වභාවධර්ම නීති ගැන.
භෞතික යථාර්ථය විස්තර කිරීමේදී ගණිතයටම තමන්ගේම අද්භූත සාර්ථකත්වය පැහැදිලි කරන්න බැරි වෙලා තියෙනවා.
ඔය කියෙන දේවල් ඇත්ත. එක විද්යාවේම අය පිලිගන්නවා. එත් ඔවා ටික ටික විද්යාවෙන් හොයාගනිවී. ඉතිහාසය එක සනාථ කරලා තියෙනවා.
මම කලින් කීවෙත් මිනිස්සු වගේ සංකීර්ණ ජීවියෙක් කොහොමද ඇති උනේ කියනේ දේ හිතාගන්න අමාරු උනාට, බොහොම මෑතකදී (last 200 years) evolution එක පැහැදිලි කරා.
අලුත් දේවල් හොයාගන්නකොට ආගම් පැත්තකට විසි වෙනවා.
මනස/subjective experience කියන දේ ඇතිවෙන ක්රමවේදය විද්යාවෙන් තවම හොයාගන්න බැරි උනාට මොලයේ ක්රියාකාරිත්වය සහ මනස අතර ප්රබල සම්බන්දයක් තියනවා. ඒ නිසා මට හිතෙන්නේ මොලේ තුලින් තමයි මනස එන්නේ සහ මොලේ නැතිනම් මනසක් නැහැ
Similar threads
