ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ (JVP) 1971 සහ 1987-89 කැරලි සමයන්හිදී රටේ ආර්ථිකයට සහ සිවිල් පාලනයට එල්ල වූ බලපෑම සුළුපටු නොවේ. එයාර් ලංකා (වර්තමාන ශ්රීලංකන්) සමාගමට සෘජුවම එල්ල වූ හානියට වඩා එම කාලසීමාව තුළ සමස්ත රටේම සිදුවූ අඩපණ වීම් සමාගමට බලපෑවේය.
කැරලි සමයේදී සිදුවූ ප්රධාන හානි කිහිපයක් පහත පරිදි හඳුනාගත හැකිය:
1. ආර්ථික හා දේපළ හානිය
* රාජ්ය දේපළ විනාශ කිරීම: 87-89 කාලය තුළ රජයේ ගොඩනැගිලි, ප්රවාහන සේවා (බස් රථ සහ දුම්රිය) සහ විදුලි පද්ධති ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල විය. මෙය රටේ සංචාරක ව්යාපාරය බිඳවැටීමට සෘජුවම බලපෑ අතර, එමගින් එයාර් ලංකා සමාගමේ ආදායම දැඩි ලෙස පහත වැටුණි.
* ඇඳිරි නීතිය සහ වැඩවර්ජන: ජවිපෙ විසින් කැඳවන ලද 'ඇඳිරි නීතිය' සහ වැඩවර්ජන හේතුවෙන් ගුවන් තොටුපළ මෙහෙයුම් පවත්වාගෙන යාම අතිශය දුෂ්කර විය. සේවකයින්ට සේවයට වාර්තා කිරීමට නොහැකි වීම සහ ඉන්ධන සැපයුම් අඩාල වීම මින් ප්රධාන වේ.
2. සංචාරක කර්මාන්තය බිඳවැටීම
ඕනෑම ගුවන් සමාගමක පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ සංචාරකයින් මතය. කැරලි සමයේ පැවති භීෂණකාරී වාතාවරණය නිසා:
* විදේශිකයන් ලංකාවට පැමිණීම නතර විය.
* "Travel Advisory" හෙවත් සංචාරක අවහිරතා පැනවීම නිසා ගුවන් ගමන් වාර විශාල ප්රමාණයක් අවලංගු කිරීමට සිදුවිය.
* මෙරට ජාතික ගුවන් සේවය ලෙස එයාර් ලංකා සමාගමට විශාල මූල්ය අලාභයකට මුහුණ දීමට සිදුවූයේ මේ නිසාය.
3. සමාජීය හා මානව හානිය
* තරුණ ජීවිත විනාශය: රටේ බුද්ධිමත් සහ ක්රියාශීලී තරුණ පරපුරේ දසදහස් ගණනක් (ඇස්තමේන්තු අනුව 40,000 - 60,000 අතර) දෙපාර්ශවයේම ගැටුම් නිසා ජීවිතක්ෂයට පත්වීම රටේ අනාගත ශ්රම බලකායට මෙන්ම වෘත්තීයවේදීන්ගේ හිඟයකට ද හේතු විය.
* භීෂණය: රටේ පොදු ජන ජීවිතය අඩාල වීම නිසා ව්යාපාරික විශ්වාසය බිඳවැටුණු අතර ආයෝජකයින් රට හැර ගියහ.
> සටහන: ගුවන් යානා වලට සෘජුවම බෝම්බ ප්රහාර එල්ල වූයේ 2001 වසරේදී එල්.ටී.ටී.ඊ (LTTE) සංවිධානය විසින් සිදුකළ කටුනායක ප්රහාරයේදීය. ජවිපෙ කැරලි සමයේදී සිදුවූයේ රටේ පරිපාලනය සහ ආර්ථිකය අඩපණ කිරීම හරහා සිදුවූ වක්ර හානියයි.
>
මෙම කැරලි සමයෙන් පසුව එයාර් ලංකා සමාගම පෞද්ගලීකරණය කිරීමට (එමිරේට්ස් සමඟ හවුල් වීමට) ගත් තීරණයට මෙම ආර්ථික පසුබෑමද එක් හේතුවක් විය. මෙම ඉතිහාසය ගැන තවදුරටත් කරුණු දැනගැනීමට ඔබ කැමතිද?
නිසැකවම, 1987-89 භීෂණ සමය සහ ඉන් අනතුරුව ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට සහ ගුවන් සේවයට සිදු වූ බලපෑම පිළිබඳ තවත් කරුණු කිහිපයක් මෙසේය:
1. ආර්ථිකය අඩපණ වීම සහ ණය බර
කැරලි සමයේදී රටේ නිෂ්පාදන ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ නැවතුණි. තේ, රබර් සහ පොල් අපනයනය අඩාල වීම නිසා රජයට ලැබෙන විදේශ විනිමය අඩු විය. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස:
* එයාර් ලංකා සමාගමට නව ගුවන් යානා මිලදී ගැනීමට හෝ නඩත්තු කිරීමට අවශ්ය ප්රතිපාදන රජයෙන් ලබා දීම දුෂ්කර විය.
* රුපියලේ අගය වේගයෙන් අවප්රමාණය වීම නිසා ගුවන් ඉන්ධන සහ අමතර කොටස් සඳහා දැරීමට සිදු වූ පිරිවැය ඉහළ ගියේය.
2. ජාත්යන්තර ප්රතිරූපය බිඳවැටීම
ඕනෑම ජාතික ගුවන් සේවයක සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ එම රටේ ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය මතය.
* 80 දශකයේ අගභාගයේදී ලංකාව "අනතුරුදායක කලාපයක්" ලෙස ලෝකය හඳුනාගැනීම නිසා Air Lanka සන්නාමයට තිබූ ජාත්යන්තර පිළිගැනීම අඩු විය.
* බොහෝ යුරෝපීය ගුවන් සමාගම් ලංකාවට පැමිණීම නතර කළ අතර, එය එයාර් ලංකා සමාගමට තනිවම වෙළඳපොළ පවත්වාගෙන යාමට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළේය.
3. එමිරේට්ස් (Emirates) සමඟ ගිවිසුමකට යාමට සිදු වීම
1990 දශකය ආරම්භ වන විට එයාර් ලංකා සමාගම පැවතියේ දැඩි මූල්ය අගාධයකය. කැරලි සමය සහ ඉන්පසු ඇති වූ යුදමය වාතාවරණය නිසා රජයට තවදුරටත් ගුවන් සේවය නඩත්තු කළ නොහැකි විය.
* මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස 1998 දී සමාගමෙන් 40% ක කොටස් සහ කළමනාකාරිත්වය එමිරේට්ස් සමාගමට පැවරීමට රජය තීරණය කළේය.
* මෙහිදී නාමය SriLankan Airlines ලෙස වෙනස් වූ අතර, පසුව එමිරේට්ස් සමාගම ඉවත් වූ පසු (2008 දී) සමාගම නැවතත් සම්පූර්ණයෙන්ම රජයට පැවරුණි.
4. ප්රවාහන හා සන්නිවේදන පද්ධතිවලට වූ හානිය
කැරලි සමයේදී ජවිපෙ විසින් විදුලි ට්රාන්ස්ෆෝමර්, දුරකථන හුවමාරු මධ්යස්ථාන සහ රජයේ වාහන ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කරන ලදී. මෙහිදී:
* ගුවන් තොටුපළ වෙත යන මාර්ග අවහිර කිරීම් සහ විදුලි බිඳවැටීම් නිසා මෙහෙයුම් පිරිවැය (Operational Costs) අධික ලෙස ඉහළ ගියේය.
* ගුවන් සේවයේ තාක්ෂණික අංශවල සේවය කළ බොහෝ දක්ෂ වෘත්තිකයින් ආරක්ෂාව පතා රට හැර යාම (Brain Drain) සමාගමට වූ තවත් විශාල පාඩුවකි.
> අවසාන වශයෙන්: 87-89 කැරැල්ල සෘජුවම එයාර් ලංකා ආයතනය විනාශ කිරීමේ අරමුණින් සිදු වූවක් නොවුණත්, එමගින් ඇති කළ දේශපාලන සහ ආර්ථික අස්ථාවරත්වය සමාගම කඩා වැටීමටත්, අවසානයේ එය විදේශීය සමාගමකට පැවරීමටත් ප්රධාන හේතුවක් විය.
>
ඔබට එමිරේට්ස් සමාගම සමඟ ඇති වූ ගිවිසුම හෝ එම ගිවිසුම අවසන් වීමට හේතු වූ කරුණු ගැන දැන ගැනීමට අවශ්යද?