පොඩ්ඩක් එහෙනම් කතාකරමු අපි හැමෝමට කනට හුරු වචනයක් වන BL එහෙනම් නැත්නම් Bill of Lading කියන්නේ මොකක්ද කියලා. කිරියේ ඉන්න ගොඩක් අය මේ පිලිබදව දැනුවත් සහ මෙය දැනටමත් බාවිත කරනවා. සරල කෙටි සටහනකින් තව ටිකක් දැනගමු මේ පිලිබදව 
සරලවම කියුවොත් BL ( Bill of Lading ) එහෙම නැත්නම් නෞභාර පත්රය කියන්නේ ජාත්යන්තර සමුද්ර සහ ගුවන් මගින් කරන භාණ්ඩ හුවමාරුවේදී අපිට ලැබෙන වෙළද කුවිතාන්සිය එහෙම නැත්නම් රිසිට්පත කියලා කෙටියෙන් හදුන්වන්න පුළුවන්. Bill කියන්නේ "බිල්පත" සහ "Lade" කියන්නේ නැවකට හෝ වෙනත් ආකාරයක භාණ්ඩ ප්රවාහකයකට භාණ්ඩ පැටවීමයි.
භාණ්ඩ නිපදවන නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) වෙත අදාළ භාණ්ඩ ප්රවාහනය කරන නාවික සමාගම ප්රවාහනය කරන භාණ්ඩවල වර්ගය, ප්රමාණය සහ ගමනාන්තය විස්තර සදහන්කර නිකුත් කරන නීතිමය ලියවිල්ල තමයි BL ( Bill of Lading ) ලෙස හදුන්වන්නේ. අපි ඉතින් නැව් වැඩ වලදී කෙටියෙන් කියන්නේ ඉතින් ඕකට BL එක කියලා. ගොඩබිම් මාර්ග හෝ දුම්රිය මාර්ග හරහා ප්රවාහනය කරන භාණ්ඩ සඳහා රට අභ්යන්තරයේ ඇති බිල්පත් මෙන්ම, නැව්ගත කිරීමේදී ගොඩබෑමේ ජාත්යන්තර බිල්පතක් ලෙස මෙය නිකුත්කරනු ලැබේ.
නිෂ්පාදකයා (Shipper) විසින් භාරකරු (Consignee) සමග ඇතිකරගත් ගිවිසිමුට අනුව කලින් තීරණය කරන ලද ගමනාන්තයකට භාණ්ඩ බෙදා හරින විට එම භාණ්ඩ තොගය සදහා නැව් සමාගම නිකුත්කරන කුවිතාන්සියක් ලෙසද ක්රියා කරයි. භාණ්ඩ ප්රවාහන ක්රමය ( සමුද්ර / රේල්ලු / ගුවන් ) කුමක් වුවත්, නැව්ගත කළ සමාගම එය බලයලත් නිලධාරියෙකුගේ අත්සන සහිතව නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) වෙත නිකුත් කරන අතරම නිෂ්පාදකයා (Shipper) ට රිසි පරිදි එය භාරකරු (Consignee ) වෙත පැවරිය හෝ සතු කල හැකිය.
Bill of Lading / නෞභාර පත්රය යනු නැව්ගත කරන භාණ්ඩ තොගය පිලිබදව නිවැරදි තොරතුරු නැව්ගත කරන සමාගමට නිවැරදිව සැකසීමට අවශ්ය සියලුම සපයන නීත්යානුකූලව බැඳී ඇති ලියවිලක් ලෙසද ක්රියාකරනු ලබයි. ගමන්තයේදී රේගු කටයුතු සදහා අනිවාර්යෙන්ම ඉදිරිපත් කලයුතු ලියවිල්ලක් ලෙසද මෙම Bill of Lading / නෞභාර පත්රය හැදින්විය හැක.
BL ( Bill of Lading ) එහෙම නැත්නම් නෞභාර පත්රය ප්රදාන කරුණු තුනකින් නිත්යානුකුලව ලියවිල්ලක් බවට පත්වෙනවා.
එය,
1 ) එය බඩු බිල්පතේ විස්තර කර ඇති භාණ්ඩ සඳහා හිමිකම් ලේඛනයකි.
2 ) එය නැව්ගත කරන ලද නිෂ්පාදන සඳහා රිසිට්පතකි.
3 ) එය භාණ්ඩ ප්රවාහනය සඳහා එකඟ වූ නියමයන් සහ කොන්දේසි නියෝජනය කරන ලියවිල්ලකි.
Bill of Lading / නෞභාර පත්රයකින් භාණ්ඩ නිපදවන නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) හට තම භාණ්ඩ සදහා අදාළ ගෙවීම් ලැබෙනතුරු භාණ්ඩ නිදහස් නොකිරීමට බලතල ලැබෙන අතරම නමුත් පෙර ඇතිකරගත් ගිවිසුමකට් අනුව මුදල් ලැබෙන තෙක් Bill of Lading / නෞභාර පත්රය භාරකරු (Consignee) වෙත බෙදාහැරිය හැක. එක් එක් BL ප්රබේද අනුව භාණ්ඩ ගමනන්තයේදී නිෂ්කාශනය කරගැනීමට භාරකරු (Consignee) හට අවස්තාව සැලසේ.
එහිදී Original Bill of Lading (OBL) නිකුත් කිරීමක් හමුවේ භාරකරු (Consignee) අනිවාර්යෙන්ම තම භාණ්ඩ ගමනන්තයේදී නිෂ්කාශනය කරගැනීම මුලික මුද්රිත BL පත රේගුවට සහ අදාළ නැව් සමාගෙමේ කාර්යාලයට ඉදිරිපත් කල යුතු අතරම BL නිකුතුව Sea waybill ( SWB ) Telex / Surrender ආකාරයට නිකුත් කිරීමත් සිදුවීනම් පිටපතකින් ඉහත පැවසු නිෂ්කාශන කටයුතු සිදුකරගත හැක. මෙහිදී නිකුත්කරනා මාද්ය පිලිබදව තීරණය ගනු ලබන්නේ නිෂ්පාදකයා (Shipper) විසිනි.
තවද මෙම BL ( Bill of Lading ) නිකුත් කිරීමේදී නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) / නැව් සමාගම / සහ භාරකරු (Consignee ) පහත සදහන් සම්මට නීති රීති පද්දතීන් හට අනුගත විය යුතුය.
– Hamburg Rules
– Rotterdam Rules
– Hague Rules
– US COGSA
Bill of Lading / නෞභාර පත් වර්ග
– An on-board bill of lading : අදාළ භාණ්ඩ නැව් හෝ භාණ්ඩ ප්රවාහන ගුවන් යානයට භෞතිකව භාණ්ඩ පටවා ඇති බවට තහවරු කරන ලියවිල්ල මෙයයි.
– A received-for-shipment bill of lading : නැව්ගත කිරීම සඳහා ලැබුණු භාණ්ඩ බිල්පතක් යනු භාණ්ඩ ලැබී ඇති නමුත් දැනටමත් නැව් යාත්රාවකට පටවා ඇති බවට සහතික නොවන ලියවිල්ලකි. මෙමෙ ලියවිල්ල සාමාන්යයෙන් නිකුත්කරනු ලබන්නේ තවමත් පර්යන්තයේ හෝ බහලුම් එකලස් හෝ ගබඩා සංකීර්ණයක ඇති භාණ්ඩ සදහාය.
– A straight bill of lading : නැව්ගත කිරීමට පෙර භාණ්ඩ සදහා කල්තියා මුදල් ගෙවා ඇති විට මෙම බිල්පත නිකුත් කරනු ලැබේ.
– An order bill of lading : මුදල් ගෙවීමට පෙර භාණ්ඩ නැව්ගත කිරීමේදී මෙම බිල්පත නිකුත් කරනු ලැබේ.
– Negotiable Bill of Lading / Non-negotiable Bill of Lading : මෙම වර්ගයේ ලියවිල්ලක් මගින් මුල් පිටපත ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට භාණ්ඩ නිෂ්කාශනය කිරීමේ අයිතිය හිමිවන අතරම අනෙක් ලියවිල්ල මගින් නැව්ගත කිරීමට කලින් නම්කළ පාර්ශවයට පමණක් නිෂ්කාශනය කිරීමේ අයිතිය ලබා දෙයි.
භාණ්ඩ ප්රවාහන බිල්පතේ අන්තර්ගතය පිලිබදව පොඩ්ඩක් කතාකරමු අපි අවසාන වශයෙන්
1 ) යවන්නාගේ / ලබන්නාගේ සහ නැව්කරුගේ සම්පූර්ණ නම සහ නිල ලිපිනය පිළිබද තොරතුරු.
2 ) මිලදී ගැනීමේ ඇණවුම් අංක / විශේෂ යොමු / ඉන්වොයිසිය හෝ යොමු අංක, සහ නැව්කරුට සහ භාරකරුට භාණ්ඩ බාරගැනීමේ මුදා හැරීමට හෝ භාරදීමේදී පිළිගනු ලබන විශේෂ උපදෙස් පිළිබද තොරතුරු.
3 ) භාණ්ඩවල විස්තරයට නැව්ගත කරන ඒකක ගණන, භාණ්ඩ ප්රවාහන පන්තිය, නිෂ්පාදනවල බර සහ මානය සහ රැගෙන යන භාණ්ඩවල ස්වභාවය පිළිබද තොරතුරු.
4 ) භාණ්ඩ අනතුරුදායක නම් අන්තරායකර ද්රව්ය නම් කිරීම ටැග් පිළිබද විස්තර සහ නැව්ගත කිරීමේදී විශේෂිත නීති සහ අවශ්යතා අනුගමනය කිරීම පිළිබද තොරතුරු.
5 ) ඇසුරුම් බහලුම් පිළිබද විස්තර විස්තර ( කූඩ, පැලට්, පෙට්ටි, පෙති, බේල් etc )
6 ) ගුදම් ප්රවාහන ගාස්තු ( freight ) පිළිබද තොරතුරු ( අවශ්ය නම් පමණයි )
කෙටි සටහන : Walter White
චායාරුප සහ තොරතුරු : අන්තරජාලය තුලින් උපුටාගන්නා ලදී
සරලවම කියුවොත් BL ( Bill of Lading ) එහෙම නැත්නම් නෞභාර පත්රය කියන්නේ ජාත්යන්තර සමුද්ර සහ ගුවන් මගින් කරන භාණ්ඩ හුවමාරුවේදී අපිට ලැබෙන වෙළද කුවිතාන්සිය එහෙම නැත්නම් රිසිට්පත කියලා කෙටියෙන් හදුන්වන්න පුළුවන්. Bill කියන්නේ "බිල්පත" සහ "Lade" කියන්නේ නැවකට හෝ වෙනත් ආකාරයක භාණ්ඩ ප්රවාහකයකට භාණ්ඩ පැටවීමයි.
භාණ්ඩ නිපදවන නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) වෙත අදාළ භාණ්ඩ ප්රවාහනය කරන නාවික සමාගම ප්රවාහනය කරන භාණ්ඩවල වර්ගය, ප්රමාණය සහ ගමනාන්තය විස්තර සදහන්කර නිකුත් කරන නීතිමය ලියවිල්ල තමයි BL ( Bill of Lading ) ලෙස හදුන්වන්නේ. අපි ඉතින් නැව් වැඩ වලදී කෙටියෙන් කියන්නේ ඉතින් ඕකට BL එක කියලා. ගොඩබිම් මාර්ග හෝ දුම්රිය මාර්ග හරහා ප්රවාහනය කරන භාණ්ඩ සඳහා රට අභ්යන්තරයේ ඇති බිල්පත් මෙන්ම, නැව්ගත කිරීමේදී ගොඩබෑමේ ජාත්යන්තර බිල්පතක් ලෙස මෙය නිකුත්කරනු ලැබේ.
නිෂ්පාදකයා (Shipper) විසින් භාරකරු (Consignee) සමග ඇතිකරගත් ගිවිසිමුට අනුව කලින් තීරණය කරන ලද ගමනාන්තයකට භාණ්ඩ බෙදා හරින විට එම භාණ්ඩ තොගය සදහා නැව් සමාගම නිකුත්කරන කුවිතාන්සියක් ලෙසද ක්රියා කරයි. භාණ්ඩ ප්රවාහන ක්රමය ( සමුද්ර / රේල්ලු / ගුවන් ) කුමක් වුවත්, නැව්ගත කළ සමාගම එය බලයලත් නිලධාරියෙකුගේ අත්සන සහිතව නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) වෙත නිකුත් කරන අතරම නිෂ්පාදකයා (Shipper) ට රිසි පරිදි එය භාරකරු (Consignee ) වෙත පැවරිය හෝ සතු කල හැකිය.
Bill of Lading / නෞභාර පත්රය යනු නැව්ගත කරන භාණ්ඩ තොගය පිලිබදව නිවැරදි තොරතුරු නැව්ගත කරන සමාගමට නිවැරදිව සැකසීමට අවශ්ය සියලුම සපයන නීත්යානුකූලව බැඳී ඇති ලියවිලක් ලෙසද ක්රියාකරනු ලබයි. ගමන්තයේදී රේගු කටයුතු සදහා අනිවාර්යෙන්ම ඉදිරිපත් කලයුතු ලියවිල්ලක් ලෙසද මෙම Bill of Lading / නෞභාර පත්රය හැදින්විය හැක.
BL ( Bill of Lading ) එහෙම නැත්නම් නෞභාර පත්රය ප්රදාන කරුණු තුනකින් නිත්යානුකුලව ලියවිල්ලක් බවට පත්වෙනවා.
එය,
1 ) එය බඩු බිල්පතේ විස්තර කර ඇති භාණ්ඩ සඳහා හිමිකම් ලේඛනයකි.
2 ) එය නැව්ගත කරන ලද නිෂ්පාදන සඳහා රිසිට්පතකි.
3 ) එය භාණ්ඩ ප්රවාහනය සඳහා එකඟ වූ නියමයන් සහ කොන්දේසි නියෝජනය කරන ලියවිල්ලකි.
Bill of Lading / නෞභාර පත්රයකින් භාණ්ඩ නිපදවන නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) හට තම භාණ්ඩ සදහා අදාළ ගෙවීම් ලැබෙනතුරු භාණ්ඩ නිදහස් නොකිරීමට බලතල ලැබෙන අතරම නමුත් පෙර ඇතිකරගත් ගිවිසුමකට් අනුව මුදල් ලැබෙන තෙක් Bill of Lading / නෞභාර පත්රය භාරකරු (Consignee) වෙත බෙදාහැරිය හැක. එක් එක් BL ප්රබේද අනුව භාණ්ඩ ගමනන්තයේදී නිෂ්කාශනය කරගැනීමට භාරකරු (Consignee) හට අවස්තාව සැලසේ.
එහිදී Original Bill of Lading (OBL) නිකුත් කිරීමක් හමුවේ භාරකරු (Consignee) අනිවාර්යෙන්ම තම භාණ්ඩ ගමනන්තයේදී නිෂ්කාශනය කරගැනීම මුලික මුද්රිත BL පත රේගුවට සහ අදාළ නැව් සමාගෙමේ කාර්යාලයට ඉදිරිපත් කල යුතු අතරම BL නිකුතුව Sea waybill ( SWB ) Telex / Surrender ආකාරයට නිකුත් කිරීමත් සිදුවීනම් පිටපතකින් ඉහත පැවසු නිෂ්කාශන කටයුතු සිදුකරගත හැක. මෙහිදී නිකුත්කරනා මාද්ය පිලිබදව තීරණය ගනු ලබන්නේ නිෂ්පාදකයා (Shipper) විසිනි.
තවද මෙම BL ( Bill of Lading ) නිකුත් කිරීමේදී නිෂ්පාදකයා ( Shipper ) / නැව් සමාගම / සහ භාරකරු (Consignee ) පහත සදහන් සම්මට නීති රීති පද්දතීන් හට අනුගත විය යුතුය.
– Hamburg Rules
– Rotterdam Rules
– Hague Rules
– US COGSA
Bill of Lading / නෞභාර පත් වර්ග
– An on-board bill of lading : අදාළ භාණ්ඩ නැව් හෝ භාණ්ඩ ප්රවාහන ගුවන් යානයට භෞතිකව භාණ්ඩ පටවා ඇති බවට තහවරු කරන ලියවිල්ල මෙයයි.
– A received-for-shipment bill of lading : නැව්ගත කිරීම සඳහා ලැබුණු භාණ්ඩ බිල්පතක් යනු භාණ්ඩ ලැබී ඇති නමුත් දැනටමත් නැව් යාත්රාවකට පටවා ඇති බවට සහතික නොවන ලියවිල්ලකි. මෙමෙ ලියවිල්ල සාමාන්යයෙන් නිකුත්කරනු ලබන්නේ තවමත් පර්යන්තයේ හෝ බහලුම් එකලස් හෝ ගබඩා සංකීර්ණයක ඇති භාණ්ඩ සදහාය.
– A straight bill of lading : නැව්ගත කිරීමට පෙර භාණ්ඩ සදහා කල්තියා මුදල් ගෙවා ඇති විට මෙම බිල්පත නිකුත් කරනු ලැබේ.
– An order bill of lading : මුදල් ගෙවීමට පෙර භාණ්ඩ නැව්ගත කිරීමේදී මෙම බිල්පත නිකුත් කරනු ලැබේ.
– Negotiable Bill of Lading / Non-negotiable Bill of Lading : මෙම වර්ගයේ ලියවිල්ලක් මගින් මුල් පිටපත ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට භාණ්ඩ නිෂ්කාශනය කිරීමේ අයිතිය හිමිවන අතරම අනෙක් ලියවිල්ල මගින් නැව්ගත කිරීමට කලින් නම්කළ පාර්ශවයට පමණක් නිෂ්කාශනය කිරීමේ අයිතිය ලබා දෙයි.
භාණ්ඩ ප්රවාහන බිල්පතේ අන්තර්ගතය පිලිබදව පොඩ්ඩක් කතාකරමු අපි අවසාන වශයෙන්
1 ) යවන්නාගේ / ලබන්නාගේ සහ නැව්කරුගේ සම්පූර්ණ නම සහ නිල ලිපිනය පිළිබද තොරතුරු.
2 ) මිලදී ගැනීමේ ඇණවුම් අංක / විශේෂ යොමු / ඉන්වොයිසිය හෝ යොමු අංක, සහ නැව්කරුට සහ භාරකරුට භාණ්ඩ බාරගැනීමේ මුදා හැරීමට හෝ භාරදීමේදී පිළිගනු ලබන විශේෂ උපදෙස් පිළිබද තොරතුරු.
3 ) භාණ්ඩවල විස්තරයට නැව්ගත කරන ඒකක ගණන, භාණ්ඩ ප්රවාහන පන්තිය, නිෂ්පාදනවල බර සහ මානය සහ රැගෙන යන භාණ්ඩවල ස්වභාවය පිළිබද තොරතුරු.
4 ) භාණ්ඩ අනතුරුදායක නම් අන්තරායකර ද්රව්ය නම් කිරීම ටැග් පිළිබද විස්තර සහ නැව්ගත කිරීමේදී විශේෂිත නීති සහ අවශ්යතා අනුගමනය කිරීම පිළිබද තොරතුරු.
5 ) ඇසුරුම් බහලුම් පිළිබද විස්තර විස්තර ( කූඩ, පැලට්, පෙට්ටි, පෙති, බේල් etc )
6 ) ගුදම් ප්රවාහන ගාස්තු ( freight ) පිළිබද තොරතුරු ( අවශ්ය නම් පමණයි )
කෙටි සටහන : Walter White
චායාරුප සහ තොරතුරු : අන්තරජාලය තුලින් උපුටාගන්නා ලදී
Last edited:
