යක්ශ ආරූඩයක්
සද්ධර්මය ශ්රණයෙන් දැනගන
එය (දැනගැනීම) සකස් වන මුල සොයා ආපස්සට විමසීම වන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් විමසමින්. සම්මා දිට්ඨිය ට පත් වෙලා
(සිහිය එලඹිල)
එය නිතර නිතර භාවිතා වෙද්දී සිහිය නිරායාස වන විට අමුතුවෙන් සිහියෙන් බලන්න කියල දෙයක් ඉතිරි වන්නේ නෑ
ඒක යම් ක්රියාවක් කරන්න ආයාසයෙන් හැකියාව ලබාගන
එය නිතර නිතර ප්රගුණ කිරීම මගින් එහි නිපුණ යෙක් වනව වගේ
එවිට ඒ සඳහා ආයාසයෙන් කරන්න නොකරන්න යමක් නෑ
හැම මොහොතකම ඒ හැකියාව පවතිනව
උදාහරණ ය සයිකල් පැදීම වාහන පැදවීම පිහිනීම
වගේ තමන්
හැකියා ව ලබාගත් ඕනම කාරියක් නිරායාස වෙද්දී
එතන ආයාසයවත් නිරායාසයවත් දෙකම ඉතිරිවන්නේ නෑ
පිහිටාත් නොසිට නොපිහිටාත් නොසිට ඔඝය තරණය කල බව කීවෙ. ඒ නිසයි
සහිය නැතිනම් සතිය නිරායාස වීමත් ඒ වගේ
ඒ මොහොතේ දී තමයි පූර්ණ වශයෙන් ම අන්ත දෙකින් නිදහස් වීම වන්නේ
හැකියාව ලැබීම සම්මා දිට්ඨිය ට පත්වීම නැතිනම් සිහිය එලඹීම වගේ
හැකියාව ලබාගන්න කරන උත්සාහ ය යෝනිසෝ මනසිකාර ය වගේ
මොකද හැම මොහොතකම පවතින්නේ අයෝනිසෝ මනසිකාරයයි
එනම් ඒ මොහොතේ නොපවතින දෙයක් මනසින් මවාගන එය නිච්ච කරගන ඒ අනුව
හිතන එකයි පුරුදු වෙලා ම තියෙන්නේ
ඒ දැනගත් දෙයක් අනුව හිත හිත යන එය අයෝනිසෝ මනිසිකාරයයි
යෝනිසෝ මනසිකාර ය
දැනගත් දෙයක් අනුව නොවිමසා
දැනගැනීම සකස් වීමේ මුල සොයාගන ආපස්සට විමසීමයි
එවිට යි
අන්ත දෙකක මුලාව දැකල සම්මා දිට්ඨියට පත්වෙන්නේ
ඒක මෙතෙක් කල් එකෙක් කියල යකෙක් ආරූඩ වෙලා නටපු පිස්සු වෙන් නිදහස් උනා වගේ
එවිට
යකාගෙ ආරූඩය නැති ව
හැම දෙයක්ම පවතින ස්වභාවයෙන් ම
පෙනෙනව ඇහෙනවා දැනෙනවා පමණයි
ආරූඩ වෙච්ච එකා කියන යකා තමයි කියන්නේ මට පෙනෙන ව ඵඇහෙනවා දැනෙනවා කියලා
ඉතින් එකා කියන යකා ආරූඩයක් පමණක් බව දැක්කා ම
ආයෙත් යකාට අඳින්න බැරි ව යනවා
ඒ සඳහා කරන්න තියන එකම දේ අරමුණ සමගම වන ඔය සකස් වීම ප්රඥා වෙන් දැකල
තමන් දැනගත් බව මුලාවක් කියලා නිතර නිතර හිතට ඒත්තු ගන්වන එකයි
සතිපට්ඨාන ය කීවෙ එයටයි
එවිට එක් මොහොතක
මෝහන නිද්රාවෙන් අවදි උනා වගේ
අවදි වීම වෙයි
අවදි වන තැන මෝහයක් වත් අවදි වූ කෙනෙක් වත් නොවේවි
මොකද එකා කියන යකා ආරූඩ වෙලා හිටියෙත් මෝහණ නිද්රාව තුළ නිසා
සද්ධර්මය ශ්රණයෙන් දැනගන
එය (දැනගැනීම) සකස් වන මුල සොයා ආපස්සට විමසීම වන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් විමසමින්. සම්මා දිට්ඨිය ට පත් වෙලා
(සිහිය එලඹිල)
එය නිතර නිතර භාවිතා වෙද්දී සිහිය නිරායාස වන විට අමුතුවෙන් සිහියෙන් බලන්න කියල දෙයක් ඉතිරි වන්නේ නෑ
ඒක යම් ක්රියාවක් කරන්න ආයාසයෙන් හැකියාව ලබාගන
එය නිතර නිතර ප්රගුණ කිරීම මගින් එහි නිපුණ යෙක් වනව වගේ
එවිට ඒ සඳහා ආයාසයෙන් කරන්න නොකරන්න යමක් නෑ
හැම මොහොතකම ඒ හැකියාව පවතිනව
උදාහරණ ය සයිකල් පැදීම වාහන පැදවීම පිහිනීම
වගේ තමන්
හැකියා ව ලබාගත් ඕනම කාරියක් නිරායාස වෙද්දී
එතන ආයාසයවත් නිරායාසයවත් දෙකම ඉතිරිවන්නේ නෑ
පිහිටාත් නොසිට නොපිහිටාත් නොසිට ඔඝය තරණය කල බව කීවෙ. ඒ නිසයි
සහිය නැතිනම් සතිය නිරායාස වීමත් ඒ වගේ
ඒ මොහොතේ දී තමයි පූර්ණ වශයෙන් ම අන්ත දෙකින් නිදහස් වීම වන්නේ
හැකියාව ලැබීම සම්මා දිට්ඨිය ට පත්වීම නැතිනම් සිහිය එලඹීම වගේ
හැකියාව ලබාගන්න කරන උත්සාහ ය යෝනිසෝ මනසිකාර ය වගේ
මොකද හැම මොහොතකම පවතින්නේ අයෝනිසෝ මනසිකාරයයි
එනම් ඒ මොහොතේ නොපවතින දෙයක් මනසින් මවාගන එය නිච්ච කරගන ඒ අනුව
හිතන එකයි පුරුදු වෙලා ම තියෙන්නේ
ඒ දැනගත් දෙයක් අනුව හිත හිත යන එය අයෝනිසෝ මනිසිකාරයයි
යෝනිසෝ මනසිකාර ය
දැනගත් දෙයක් අනුව නොවිමසා
දැනගැනීම සකස් වීමේ මුල සොයාගන ආපස්සට විමසීමයි
එවිට යි
අන්ත දෙකක මුලාව දැකල සම්මා දිට්ඨියට පත්වෙන්නේ
ඒක මෙතෙක් කල් එකෙක් කියල යකෙක් ආරූඩ වෙලා නටපු පිස්සු වෙන් නිදහස් උනා වගේ
එවිට
යකාගෙ ආරූඩය නැති ව
හැම දෙයක්ම පවතින ස්වභාවයෙන් ම
පෙනෙනව ඇහෙනවා දැනෙනවා පමණයි
ආරූඩ වෙච්ච එකා කියන යකා තමයි කියන්නේ මට පෙනෙන ව ඵඇහෙනවා දැනෙනවා කියලා
ඉතින් එකා කියන යකා ආරූඩයක් පමණක් බව දැක්කා ම
ආයෙත් යකාට අඳින්න බැරි ව යනවා
ඒ සඳහා කරන්න තියන එකම දේ අරමුණ සමගම වන ඔය සකස් වීම ප්රඥා වෙන් දැකල
තමන් දැනගත් බව මුලාවක් කියලා නිතර නිතර හිතට ඒත්තු ගන්වන එකයි
සතිපට්ඨාන ය කීවෙ එයටයි
එවිට එක් මොහොතක
මෝහන නිද්රාවෙන් අවදි උනා වගේ
අවදි වීම වෙයි
අවදි වන තැන මෝහයක් වත් අවදි වූ කෙනෙක් වත් නොවේවි
මොකද එකා කියන යකා ආරූඩ වෙලා හිටියෙත් මෝහණ නිද්රාව තුළ නිසා
යම්කිසි දෙයක් ඇති ... 
